Trong lịch sử cứu rỗi của nhân loại, không có cảnh tượng nào vừa đau lòng vừa đầy ý nghĩa thần học sâu sắc như cảnh đám đông tụ họp trước dinh Phi-lát, cất tiếng hò hét: "Tha Ba-ra-ba cho chúng tôi!" — và đồng thời kêu gào đóng đinh Đấng Thánh của Đức Chúa Trời lên thập tự giá. Đây không phải chỉ là một sự kiện lịch sử đơn thuần; đây là tấm gương phản chiếu bản chất tội lỗi của con người, và đồng thời là nền tảng để hiểu sâu hơn về ân điển tuyệt vời của Đức Chúa Trời.
I. BỐI CẢNH LỊCH SỬ VÀ KINH THÁNH
Sự kiện này được ghi lại trong cả bốn sách Phúc Âm, chứng tỏ tầm quan trọng đặc biệt của nó:
- Ma-thi-ơ 27:15-26 — "Mỗi kỳ lễ, quan tổng đốc thường tha một tên tù mà dân chúng muốn."
- Mác 15:6-15 — Nhấn mạnh việc Phi-lát biết các thầy tế lễ cả "vì ghen ghét mà nộp Ngài".
- Lu-ca 23:13-25 — Ghi lại ba lần Phi-lát tuyên bố Chúa Giê-xu vô tội.
- Giăng 18:38-40; 19:1-16 — Phiên bản chi tiết nhất về cuộc đối thoại giữa Phi-lát và đám đông.
Theo phong tục (tiếng Hy Lạp: ἔθος — ethos), mỗi kỳ Lễ Vượt Qua, quan tổng đốc La Mã có thể ân xá một tù nhân theo yêu cầu của dân chúng. Đây là một cử chỉ chính trị nhằm xoa dịu dân Do Thái trong những ngày lễ nhạy cảm. Phi-lát đã lợi dụng điều này để tìm cách tha Chúa Giê-xu.
II. BA-RA-BA LÀ AI? — PHÂN TÍCH TÊN VÀ NHÂN THÂN
Tên Ba-ra-ba trong tiếng A-ram (בַּר-אַבָּא — Bar Abba) có nghĩa là "con trai của cha" (Bar = con trai, Abba = cha). Đây là một sự tương phản đầy ý nghĩa thần học sâu sắc: Đám đông chọn "con trai của cha" theo nghĩa trần thế, thay vì Con Trai Đức Chúa Cha — Đấng duy nhất là Con Một của Đức Chúa Trời.
Một số bản chép tay cổ của Ma-thi-ơ 27:16-17 còn ghi tên đầy đủ của Ba-ra-ba là "Giê-xu Ba-ra-ba" — Giê-xu có nghĩa là "Đức Giê-hô-va cứu rỗi". Vậy là đám đông phải chọn giữa hai người cùng tên Giê-xu: một kẻ tội nhân và Đấng Cứu Thế!
Kinh Thánh mô tả Ba-ra-ba là:
- Kẻ gây bạo loạn — "Ba-ra-ba là kẻ đã bị tống ngục vì một cuộc loạn và vì tội giết người" (Lu-ca 23:19).
- Tên cướp — "Ba-ra-ba là tên cướp" (Giăng 18:40). Tiếng Hy Lạp dùng từ λῃστής (lēstēs) — không chỉ là kẻ trộm cắp thông thường, mà là tên cướp có vũ trang, có thể là thành viên của phong trào nổi dậy chống La Mã (Zealot).
- Kẻ đáng chết theo luật pháp — Hắn bị giam vì tội giết người, tức án tử hình theo luật La Mã.
III. PHI-LÁT — KẺ BIẾT SỰ THẬT NHƯNG CHỌN SỰ HÈN NHÁT
Phi-lát (Pontius Pilatus) là một nhân vật đáng nghiên cứu. Ông ta biết Chúa Giê-xu vô tội — Kinh Thánh ghi rõ điều này:
"Phi-lát hỏi chúng rằng: Vậy ta sẽ làm gì với Giê-xu, gọi là Christ? Chúng đều nói rằng: Hãy đóng đinh nó trên thập tự giá! Quan hỏi rằng: Nó đã làm điều ác gì? Song chúng càng kêu to hơn rằng: Hãy đóng đinh nó trên thập tự giá!" — Ma-thi-ơ 27:22-23
Vợ của Phi-lát thậm chí đã sai người nhắn: "Đừng can dự gì đến người công bình đó, vì hôm nay ta vì cớ người mà chịu nhiều điều khổ não trong chiêm bao" (Ma-thi-ơ 27:19). Phi-lát đã nhận được cảnh báo từ lương tâm, từ vợ, và từ chính sự thẩm vấn của mình — nhưng ông ta vẫn nhượng bộ trước áp lực đám đông.
Hành động rửa tay của Phi-lát (Ma-thi-ơ 27:24) là biểu tượng của sự vô trách nhiệm đạo đức. Tiếng Hy Lạp dùng cụm từ ἀθῷός εἰμι (athoios eimi) — "Ta vô tội". Nhưng không có nước nào rửa sạch được tội lỗi ngoại trừ huyết của Chúa Giê-xu Christ.
IV. ĐÁM ĐÔNG — CHÂN DUNG CỦA LÒNG NGƯỜI TỘI LỖI
Đây là phần quan trọng nhất trong bài nghiên cứu. Đám đông chọn Ba-ra-ba là hình ảnh điển hình của bản chất tội lỗi con người.
Phân tích tâm lý đám đông trong bối cảnh này:
- Bị kích động bởi những kẻ lãnh đạo tôn giáo sai lầm: "Các thầy tế lễ cả và các trưởng lão đã xui dân chúng xin tha Ba-ra-ba và giết Giê-xu" (Ma-thi-ơ 27:20). Tiếng Hy Lạp dùng từ ἔπεισαν (epeisan) — thuyết phục, xúi giục, lôi kéo.
- Sợ hãi trước áp lực xã hội: Nhiều người trong đám đông có thể đã nghe Chúa giảng dạy, đã chứng kiến phép lạ — nhưng tiếng reo hò của đám đông đã dập tắt tiếng nói lương tâm.
- Ưa chuộng kẻ thỏa mãn tham vọng trần thế: Ba-ra-ba có thể là một nhân vật "anh hùng" trong mắt một số người — kẻ dám chống lại ách cai trị La Mã bằng bạo lực.
Đáng chú ý là trong Lu-ca 19:37-38, chính đám đông này (hoặc nhiều người trong số họ) đã tung hô Chúa Giê-xu vào thành Giê-ru-sa-lem chỉ vài ngày trước đó: "Đáng khen ngợi thay Vua nhân danh Chúa mà đến!". Sự thay đổi chóng mặt này phơi bày bản chất không ổn định, dễ bị dẫn dắt của lòng người khi không được neo đậu trong chân lý của Đức Chúa Trời.
V. THẦN HỌC CỨU RỖI — Ý NGHĨA SÂU XA CỦA SỰ KIỆN NÀY
Trong nhãn quan thần học Tin Lành, sự kiện Ba-ra-ba được thả chứa đựng một hình bóng tuyệt vời về phúc âm cứu rỗi:
- Ba-ra-ba = Nhân loại tội lỗi: Ba-ra-ba là kẻ có tội thật sự — đáng bị kết án chết. Đây là hình ảnh của mỗi chúng ta: "Vì mọi người đều đã phạm tội, thiếu mất sự vinh hiển của Đức Chúa Trời" (Rô-ma 3:23).
- Chúa Giê-xu chịu chết thay cho kẻ có tội: Chúa Giê-xu — Đấng hoàn toàn vô tội — bị kết án và chịu hình phạt mà Ba-ra-ba đáng phải chịu. Đây là bản chất của sự thế mạng (tiếng Hy Lạp: ἀντίλυτρον — antilytron, nghĩa là "giá chuộc thay thế", 1 Ti-mô-thê 2:6).
- Ba-ra-ba được tự do hoàn toàn: Không phải vì hắn xứng đáng, không phải vì hắn trả được giá chuộc, mà hoàn toàn nhờ ân điển — ân điển đến từ sự hi sinh của Đấng Công Bình.
"Đức Chúa Trời tỏ lòng yêu thương Ngài đối với chúng ta, khi chúng ta còn là người có tội, thì Đấng Christ vì chúng ta chịu chết." — Rô-ma 5:8
Nhà thần học người Đức Martin Luther đã nhìn thấy trong sự kiện Ba-ra-ba một ví dụ hoàn hảo về sự công bình thế mạng (tiếng La-tinh: justitia aliena) — sự công bình của Đấng khác được ban cho người không xứng đáng. Đây là trái tim của giáo lý Sola Gratia — Chỉ bởi ân điển mà thôi.
Trong tiếng Hê-bơ-rơ, khái niệm "chuộc tội" được diễn đạt bằng từ כָּפַר (kaphar) — nghĩa gốc là "che phủ lại". Tội lỗi của Ba-ra-ba không bị xóa bỏ theo luật pháp La Mã, nhưng được "che phủ" bởi hình phạt mà người khác chịu thay. Đây chính xác là điều Chúa Giê-xu đã làm cho tội nhân chúng ta.
VI. "BA-RA-BA TRONG LÒNG CHÚNG TA" — ÁP DỤNG THỰC TIỄN
Sự kiện đám đông chọn Ba-ra-ba không chỉ là chuyện của 2.000 năm trước. Nó xảy ra mỗi ngày trong lòng mỗi người chúng ta:
1. Chúng ta chọn "Ba-ra-ba" khi ưu tiên những thứ trần thế hơn Đức Chúa Trời:
Mỗi khi chúng ta chọn tiền bạc, danh vọng, thú vui — thay vì chọn vâng lời Chúa, chúng ta đang lặp lại tiếng kêu của đám đông: "Tha Ba-ra-ba cho chúng tôi!" Chúa Giê-xu dạy: "Không ai có thể làm tôi hai chủ" (Ma-thi-ơ 6:24).
2. Chúng ta chọn "Ba-ra-ba" khi để áp lực xã hội quyết định lương tâm:
Như Phi-lát biết sự thật nhưng vẫn nhượng bộ, nhiều Cơ Đốc nhân biết điều đúng nhưng im lặng hoặc thỏa hiệp vì sợ mất lòng người. Phao-lô cảnh báo: "Các anh em có vừa lòng người chăng? Nếu ta còn vừa lòng người, thì ta không phải là tôi tớ của Đấng Christ" (Ga-la-ti 1:10).
3. Chúng ta chọn "Ba-ra-ba" khi muốn một Chúa Cứu Thế theo ý riêng mình:
Đám đông muốn một Đấng Mê-si-a chính trị — người giải phóng họ khỏi ách La Mã. Khi Chúa Giê-xu không đáp ứng kỳ vọng đó, họ từ bỏ Ngài. Chúng ta cũng dễ rơi vào bẫy muốn một Chúa theo kiểu "thần may mắn" — chỉ ban phước, không đòi hỏi môn đồ hóa.
4. Nhưng ân điển của Đức Chúa Trời vẫn lớn hơn:
Điều kỳ diệu là: nhiều người trong đám đông hò hét "đóng đinh Ngài!" đó, sau Lễ Ngũ Tuần, đã ăn năn và được cứu (Công Vụ 2:41 — khoảng 3.000 người). Điều này nhắc nhở chúng ta rằng không ai quá tội lỗi để vượt ra ngoài ân điển của Đức Chúa Trời.
VII. BÀI HỌC VỀ SỰ BIẾT ƠN — SỐNG NHƯ BA-RA-BA ĐƯỢC THA
Có một câu hỏi mà mọi Cơ Đốc nhân nên suy ngẫm: Sau khi được thả, Ba-ra-ba đã làm gì? Kinh Thánh không cho chúng ta biết. Nhưng câu hỏi đó trở thành câu hỏi dành cho mỗi chúng ta:
- Chúng ta — những người đã được tha tội nhờ huyết Chúa Giê-xu — đang sống như thế nào?
- Chúng ta có nhận ra mình đang ở vị trí Ba-ra-ba — được tự do hoàn toàn nhờ Đấng vô tội chịu án thay?
- Cuộc đời chúng ta có phản ánh lòng biết ơn đó không?
"Anh em há chẳng biết rằng thân thể mình là đền thờ của Đức Thánh Linh đang ngự trong anh em, là Đấng mà anh em đã nhận bởi Đức Chúa Trời, và anh em chẳng phải thuộc về chính mình sao? Vì chưng anh em đã được chuộc bằng giá cao rồi. Vậy hãy lấy thân thể mình tôn vinh Đức Chúa Trời." — 1 Cô-rinh-tô 6:19-20
Phao-lô dùng từ ἠγοράσθητε (ēgorasthēte) — "đã được mua" — thì hoàn thành thụ động trong tiếng Hy Lạp, nghĩa là: đây là điều đã xảy ra một lần đủ cả, do Đấng khác làm, và kết quả vẫn còn đó. Giá chuộc đã được trả. Sự tự do đã được ban. Bây giờ câu hỏi là: chúng ta sẽ làm gì với sự tự do đó?
KẾT LUẬN — ÂN ĐIỂN VƯỢT QUA TIẾNG KÊU CỦA ĐÁM ĐÔNG
Sự kiện đám đông chọn Ba-ra-ba thay Chúa Giê-xu là một trong những cảnh tượng đen tối nhất trong lịch sử nhân loại — và đồng thời là khởi điểm của tin lành vĩ đại nhất từ trước đến nay.
Trong sự lựa chọn tàn nhẫn đó của đám đông, ý định cứu chuộc của Đức Chúa Trời vẫn được thành tựu trọn vẹn. Phi-lát, các thầy tế lễ, đám đông — tất cả nghĩ rằng họ đang kiểm soát tình thế; nhưng thực ra, họ đang vô tình thực hiện kế hoạch đời đời của Đức Chúa Trời (Công Vụ 2:23; 4:27-28).
Tiên tri Ê-sai đã mô tả điều này cách 700 năm trước:
"Ngài đã bị khinh dể và chúng ta không coi Ngài ra gì... Thật Ngài đã mang sự đau ốm của chúng ta, đã gánh sự buồn bực của chúng ta... Ngài bị vết thương vì cớ tội lỗi chúng ta, bị tan nát vì cớ gian ác chúng ta; sự sửa phạt mang lại bình an cho chúng ta đổ trên Ngài, và chúng ta được lành bởi vết thương Ngài." — Ê-sai 53:3-5
Hỡi bạn đọc thân mến, nếu bạn đang cảm thấy mình như Ba-ra-ba — đầy tội lỗi, đáng phải chết, không có lối thoát — thì tin lành của Chúa Giê-xu Christ chính là dành cho bạn. Thập tự giá không phải là thất bại; đó là ngai của ân điển. Và tại đó, án phạt của bạn — của tôi — của tất cả chúng ta đã được trả trọn bởi Con Một Đức Chúa Trời.
Hãy đừng như đám đông — đừng chọn Ba-ra-ba. Hãy quay về với Đấng đã chịu thập tự giá thay cho bạn. Đó là sự lựa chọn duy nhất dẫn đến sự sống đời đời.
"Vì Đức Chúa Trời yêu thương thế gian, đến nỗi đã ban Con Một của Ngài, hầu cho hễ ai tin Con ấy không bị hư mất mà được sự sống đời đời." — Giăng 3:16
🕊️ A-men. Nguyện ân điển Chúa Giê-xu Christ ở cùng anh chị em. 🕊️