Trong lịch sử cứu rỗi, sự phục sinh của Chúa Giê-xu Christ là sự kiện trung tâm, vĩ đại và không thể đảo ngược. Thế nhưng, ngay từ thời điểm đó, một chiến dịch tâm lý, một âm mưu hủy hoại sự thật đã được khởi động. Phân đoạn Ma-thi-ơ 28:11-15 không chỉ là một ghi chép lịch sử, mà là một bài học thâm thúy về bản chất của sự dối trá, về sự chống đối của con người trước ánh sáng của Đức Chúa Trời, và về sự bền vững của chân lý thánh. Bài nghiên cứu này sẽ đi sâu vào phân tích bối cảnh, từ ngữ, ý nghĩa và ứng dụng thực tiễn của sự kiện này cho đời sống tin hữu ngày nay.
Để hiểu rõ Ma-thi-ơ 28:11-15, chúng ta phải đặt nó trong chuỗi sự kiện của chương 28. Sau biến cố phục sinh kinh thiên động địa (Ma-thi-ơ 28:1-10), một số lính canh (στρατηγοῖς - stratēgois) tại mộ phần đã chạy vào thành báo tin cho các thầy tế lễ cả. Kinh Thánh chép:
“Trong khi mấy người lính canh đi, có vài người trong bọn lính vào thành, báo tin cho các thầy tế lễ cả mọi việc đã xảy ra. Các thầy tế lễ cả cùng các trưởng lão nhóm lại, bàn luận với nhau, bèn lấy nhiều tiền bạc cho những lính canh, và dặn rằng: Các ngươi hãy nói như vầy: Ban đêm, lúc chúng ta ngủ, môn đồ Ngài đến lấy xác Ngài đi. Nếu việc ấy thấu đến quan tổng đốc, thì chúng ta sẽ khuyên dụ quan, và làm cho các ngươi được vô sự. Những lính canh lấy tiền bạc, và làm y như lời dặn. Tin đó đồn ra trong dân Giu-đa cho đến ngày nay.” (Ma-thi-ơ 28:11-15, Kinh Thánh Tin Lành Việt Ngữ 1925)
Bối cảnh này cho thấy một sự phản ứng tức thời của hệ thống tôn giáo-thế quyền đối với sự thật không thể chối cải. Các thầy tế lễ cả (ἀρχιερεύς - archiereus) và trưởng lão (πρεσβύτερος - presbyteros) là những người đã từng xúi giục dân chúng và tham gia vào việc xử tử Chúa Giê-xu (Ma-thi-ơ 26:3-4, 27:1). Họ không thể chấp nhận sự phục sinh, vì nó sẽ làm đổ vỡ toàn bộ thế lực, uy quyền và giáo lý của họ.
1. Phản ứng đầu tiên: Hội nghị khẩn cấp. Cụm từ “nhóm lại, bàn luận với nhau” (συνάγω - synagō + συμβούλιον - symboulion) cho thấy một cuộc họp khẩn, có tính toán. Đây không là sự hoảng loạn, mà là một âm mưu có chủ đích. Họ đã thấy sự thật (mọi việc đã xảy ra), nhưng chọn cách đối phó bằng sự gian trá.
2. Động lực: Tiền bạc và Quyền lực. “Lấy nhiều tiền bạc cho những lính canh” – tiền bạc (ἀργύριον - argyrion) là công cụ để mua chuộc lòng người. Đây là sự tiếp nối của việc họ dùng 30 đồng bạc để mua chuộc Giu-đa Ích-ca-ri-ốt (Ma-thi-ơ 26:15). Quyền lực (“chúng ta sẽ khuyên dụ quan”) là lời đảm bảo về sự bảo kê từ hệ thống. Sự kết hợp giữa vật chất và quyền thế là công cụ hữu hiệu để lan truyền sự dối trá.
3. Nội dung của đồn đãi giả: “Ban đêm, lúc chúng ta ngủ, môn đồ Ngài đến lấy xác Ngài đi.” Lời dặn này chứa đầy sự vô lý: - Về mặt logic: Một đội lính canh chuyên nghiệp, được giao nhiệm vụ trọng yếu (Ma-thi-ơ 27:65-66), lại “ngủ” đồng loạt để cho môn đồ lấy xác? Điều này phi thực tế. - Về mặt pháp lý: Trong hệ thống luật La Mã và Do Thái, sự thi hành công vụ trong khi ngủ là một tội nghiêm trọng, có thể bị tử hình. Lính canh sẽ không dễ dàng thú nhận điều đó. - Về mặt tâm lý: Câu chuyện này được thiết kế để phủ nhận phục sinh bằng cách quy nó về một hành vi “đánh cắp” thông thường. Nó giảm thiểu sự kỳ diệu thành sự gian xảo.
4. Sự tiếp nhận và lan truyền: “Những lính canh lấy tiền bạc, và làm y như lời dặn.” Họ đã trở thành công cụ truyền bá tin giả. “Tin đó đồn ra trong dân Giu-đa cho đến ngày nay.” Cụm từ “cho đến ngày nay” (ἕως τῆς σήμερον - heōs tēs sēmeron) cho thấy sức lan truyền và dai dẳng của một tin đồn giả. Ma-thi-ơ, khi viết sách này (khoảng năm 70-80 AD), chỉ ra rằng tin đồn này vẫn còn tồn tại trong cộng đồng Do Thái nhiều thập kỷ sau sự kiện.
Từ “đồn ra” trong tiếng Việt bản 1925 xuất phát từ động từ Hy Lạp διαφημίζω (diaphēmizō), có nghĩa là “lan truyền, phổ biến một tin tức, một câu chuyện” (có thể đúng hoặc sai). Trong bối cảnh này, nó mang nghĩa lan truyền một tin tức sai sự thật. Trong tiếng Hê-bơ-rơ, khái niệm tương ứng có thể là שמועה (shmu’ah) – “tin tức, đồn đãi”, thường xuất hiện trong các sách như Truyền Đạo 7:5 (“Thà nghe lời quở trách của người khôn ngoan, hơn là nghe bài hát của kẻ ngu dại”). Đồn đãi giả (שמועה רעה - shmu’ah ra’ah) là một “tin xấu”, một tin tức có hại vì nó xuyên tạc sự thật.
Sự kiện này không là cá biệt. Kinh Thánh nhiều lần cảnh báo về sự nguy hại của lời đồn, tin giả: - Châm Ngôn 6:16-19 liệt kê “kẻ gieo điều tranh cạnh” là một trong sáu điều Đức Giê-hô-va ghét. - Châm Ngôn 18:8: “Lời của kẻ hay nói hành như vật thực ngon, được thấu vào tận trong gan ruột.” - Ê-xê-chia 22:9 nói về những “kẻ làm chứng gian để làm cho người ta chết” là một trong những tội của thành. Sự đồn đãi giả về phục sinh của Chúa thuộc vào loại tội ác này: một chứng cớ gian (ψευδομαρτυρία - pseudomarturia) được tạo ra để làm cho người ta “chết” về mặt tâm linh – nghĩa là mất đi cơ hội tin nhận sự cứu rỗi.
Sự cố này là một phần của mẫu hình lớn trong Kinh Thánh: sự dối trá của con người cố gắng bưng bít ánh sáng của Đức Chúa Trời. - Trong Sáng Thế Ký: A-đam và Ê-va sau khi phạm tội, cố che đậy mình (Sáng Thế Ký 3:7-8). Đây là sự che đậy đầu tiên. - Trong các sách tiên tri: Các tiên tri thường đối diện với những “tiên tri giả” (như trong Giê-rê-mi 28) nói lời trái với sự phán của Đức Chúa Trời. - Trong Tân Ước: Chúa Giê-xu cảnh báo về “Chúa Christ giả và tiên tri giả sẽ xuất hiện” (Ma-thi-ơ 24:24). Sự đồn đãi giả về phục sinh là một hình thức “tiên tri giả”, một lời tuyên bố sai về sự kiện trung tâm của lịch sử. Đặc biệt, sự kiện này được ký thuật chỉ trong Ma-thi-ơ, có thể vì Ma-thi-ơ viết cho người Do Thái, nhấn mạnh vào sự chối bỏ của các nhà lãnh đạo tôn giáo đối với Chúa Giê-xu, và sự tiếp nối của lời tiên tri.
1. Nhận Diện và Khước Từ Đồn Đãi Giả trong Thế Giới Hiện Đại. Xã hội ngày nay tràn ngập tin giả (fake news), thông tin sai lệch, và những “thuyết âm mưu”. Tin hữu cần: - Có nền tảng Kinh Thánh vững chắc: Như các môn đồ biết rõ sự phục sinh là thật (vì đã thấy Chúa), chúng ta cần biết rõ chân lý Kinh Thánh để phân biệt thật-giả. - Kiểm tra nguồn thông tin: Không vội tin những điều lan truyền, mà xem xét nguồn gốc, động cơ (có “tiền bạc” hay quyền lực đằng sau?). “Hãy xét đoán theo lẽ công bình” (Giăng 7:24). - Không tham gia truyền bá tin không xác thực: “Nếu có ai tưởng mình là người tin đạo, mà không cầm giữ miệng mình, thì người đó tự lừa dối mình, và sự tin đạo của người là vô ích.” (Gia-cơ 1:26).
2. Đứng Vững Trước Áp Lực của “Tiền Bạc” và “Quyền Lực”. Các lính canh đã bị mua chuộc. Trong đời sống, chúng ta có thể bị áp lực từ vật chất, công việc, địa vị để chối bỏ hoặc làm mờ sự thật (ví dụ: không dám nói về đạo Chúa trong công sở vì sợ bị trù dập). Hãy nhớ lời Chúa: “Người ta không thể làm tôi hai chủ” (Ma-thi-ơ 6:24), và “Hãy trung tín cho đến chết, rồi ta sẽ ban cho ngươi mão triều thiên của sự sống.” (Khải Huyền 2:10).
3. Truyền Ra Sự Thật Thay Cho Tin Giả. Chúng ta là “người đưa tin” của Phúc Âm. Thay vì đồn đãi giả, chúng ta phải “đồn ra” Tin Lành thật. “Hãy đi khắp thế gian, giảng Tin Lành cho mọi người.” (Ma-thi-ơ 28:19). Sự thật về Chúa Giê-xu phục sinh phải là tin tức chúng ta tích cực chia sẻ, bằng lời nói, đời sống, và hành động.
4. Hiểu Biết về Tính Dai Dẳng của Sai Lầm. Tin đồn giả “cho đến ngày nay” nhắc nhở chúng ta: những tư tưởng sai, những học thuyết chống đối Chúa có thể tồn tại rất lâu. Điều này đòi hỏi sự kiên trì trong giảng dạy chân lý, trong tranh chiến thuộc linh, và trong cầu nguyện cho sự soi sáng của Thánh Linh (Ê-phê-sô 6:12).
Ma-thi-ơ 28:11-15 cho chúng ta một bức tranh đen tối về sự gian trá của con người. Nhưng chúng ta không đọc nó với sự bi quan. Ngay trong chương này, sự kiện phục sinh (câu 1-10) và lời truyền lệnh rao giảng Tin Lành (câu 16-20) là phần ánh sáng chiến thắng. Đồn đãi giả của các thầy tế lễ, xét cho cùng, chỉ là một tiếng nói yếu ớt trong lịch sử, không thể ngăn cản sự lan truyền của Phúc Âm từ Jerusalem đến Rô-ma, và đến toàn thế giới.
Sự thật của Đức Chúa Trời là bất biến. “Lời Chúa là lời chân thật” (Giăng 17:17). Sự phục sinh của Chúa Giê-xu là nền tảng không thể lay đổ của đức tin chúng ta. Mọi âm mưu bưng bít, mua chuộc, xuyên tạc chỉ là sự thể hiện của tội lỗi và sự chối bỏ. Bài học cho chúng ta là: hãy gắn chặt vào sự thật, sống trong sự thật, và rao truyền sự thật. Trong một thế giới nhiều tin giả, chúng ta càng phải là những người “canh lính” của chân lý, không ngủ quên, không bị mua chuộc, mà luôn tỉnh thức và trung thành với Vua của chúng ta, Đấng đã phục sinh và đang sống.
“Đức Chúa Jêsus phán: Ta là đường đi, lẽ thật, và sự sống; không ai đến cùng Cha mà không bởi ta.” (Giăng 14:6). Chính Chúa, là Lẽ Thật, đảm bảo cho chúng ta sự chiến thắng cuối cùng trên mọi đồn đãi giả.