Trong lịch sử cứu rỗi, Áp-ra-ham đứng như một cột mốc vĩ đại, một hình mẫu về đức tin mà cả Cựu Ước và Tân Ước đều tôn vinh. Sách Rô-ma, đặc biệt trong chương 4, trình bày một luận giải thần học sâu sắc về cách Áp-ra-ham được xưng công bình bởi đức tin, và đó trở thành nền tảng cho sự hiểu biết về ân điển và đức tin trong đời sống Cơ Đốc nhân. Bài nghiên cứu này sẽ khám phá chi tiết phân đoạn Rô-ma 4, đặt nó trong bối cảnh toàn bộ Kinh Thánh, giải nghĩa các từ ngữ nguyên thủy, và ứng dụng vào đời sống thực tiễn.
Trước khi vào chương 4, sách Rô-ma đã trình bày một vấn đề nghiêm trọng: tất cả nhân loại, cả người Do Thái và người Gờ-réc, đều ở dưới sự phán xét của Đức Chúa Trời vì tội lỗi (Rô-ma 1:18-3:20). Con đường cứu rỗi không phải qua việc làm của luật pháp, mà là “bởi đức tin trong Đức Chúa Jêsus Christ” cho mọi người tin (Rô-ma 3:22). Phao-lô tóm tắt: “Vì chúng ta kể người được xưng công bình bởi đức tin, không bởi việc làm theo luật pháp” (Rô-ma 3:28). Chương 4 được viết để bảo vệ và minh chứng cho lập luận này, bằng cách đưa ra ví dụ cổ xưa và được công nhận: Áp-ra-ham.
Từ “xưng công bình” trong tiếng Hy Lạp là δικαιοω (dikaioō). Nó mang ý nghĩa pháp lý-thần học: “tuyên bố là công bình”, “làm cho trở nên công bình”, hay “minh oan”. Đây không là một tiến trình biến đổi nội tâm (như sự thánh hóa), mà là một tuyên bố pháp lý của Đức Chúa Trời về tình trạng của một người. Khi Đức Chúa Trời “xưng công bình” một người, Ngài tuyên bố rằng người đó, trên cơ sở của sự chuộc tội của Christ, đã được đáp ứng các đòi hỏi công bình của Ngài và được coi như là công bình trong quan hệ với Ngài. Điều này được làm “bởi đức tin”, nghĩa là trên cơ sở của niềm tin và lòng tin cậy vào lời hứa và công việc của Đức Chúa Trời, không trên cơ sở của những việc làm cá nhân.
Phao-lô bắt đầu bằng một câu hỏi: “Vậy, Áp-ra-ham, tổ phụ chúng ta, theo xác thịt đã được ích gì?” (Rô-ma 4:1). Ông muốn chứng minh rằng ngay cả Áp-ra-ham, tổ phụ được vinh dự của người Do Thái, không được công bình bởi việc làm. Phao-lô trưng dẫn Genesis 15:6: “Người tin Đức Giê-hô-va, thì Ngài kể sự đó là công bình cho người” (Rô-ma 4:3). Trong tiếng Hê-bơ-rơ nguyên thủy (Genesis 15:6), từ “tin” là אמן (aman), có nghĩa “tin cậy, đặt lòng tin, vững vàng”. Đức Chúa Trời “kể” (hay “ tính”) sự tin đó là công bình cho Áp-ra-ham. Đây là động thái của Đức Chúa Trời: Ngài chấp nhận đức tin của Áp-ra-ham và, trên cơ sở đó, ban cho ông tình trạng công bình.
Phao-lô nhấn mạnh: “Vả, người nào làm việc, thì tiền công không kể là ơn, nhưng kể như là vật nợ” (Rô-ma 4:4). Sự xưng công bình không thể là “tiền công” cho việc làm, vì nếu là công, thì đó là một giao dịch trả nợ. Nhưng sự xưng công bình là “ơn” (ân điển), một món quà ban cho người không làm việc, nhưng tin cậy Đức Chúa Trời (Rô-ma 4:5). Áp-ra-ham đã tin cậy Đức Chúa Trời trong khi ông chưa làm gì để đạt được lời hứa.
Phao-lô tiếp tục khai triển một điểm quan trọng: Áp-ra-ham được xưng công bình trước khi ông nhận lễ nghi về phép cắt bì. Phép cắt bì là dấu hiệu của luật pháp và giao ước với người Do Thái. “Ấy là trước hay sau khi người được cắt bì? Không phải sau, nhưng mà trước” (Rô-ma 4:10). Điều này chứng tỏ sự xưng công bình thuộc về đức tin, và phép cắt bì chỉ là “dấu” hay “seal” của sự công bình mà đức tin đã đạt được (Rô-ma 4:11). Vì thế, Áp-ra-ham trở thành “cha của mọi người tin” (Rô-ma 4:11), không chỉ của người Do Thái có cắt bì, mà cả của người không cắt bì (người Gờ-réc, dân ngoại). Ông là cha của đức tin.
“Vì chẳng bởi luật pháp mà có lời hứa cho Áp-ra-ham hoặc cho dòng dõi người chỉ người sẽ hưởng thế gian, nhưng bởi đức tin của công bình” (Rô-ma 4:13). Lời hứa về dòng dõi và về sự sở hữu thế gian (Genesis 12:2-3, 15:5) được ban cho Áp-ra-ham trên cơ sở đức tin, không trên cơ sở luật pháp. Nếu sự hưởng thụ lời hứa thuộc về người giữ luật pháp, thì đức tin trở nên vô ích và lời hứa bị phá hủy (Rô-ma 4:14). Luật pháp đem đến sự phán xét và sự thịnh nộ, vì không ai giữ được luật pháp hoàn toàn. “Ấy vậy, lời hứa bởi đức tin mà được, hầu cho lời ấy là ơn, và cho được vững bền với cả dòng dõi người, không cứ dòng dõi ấy chỉ thuộc về luật pháp, mà cũng thuộc về đức tin của Áp-ra-ham, là cha chúng ta” (Rô-ma 4:16).
Phao-lô mô tả đặc tính của đức tin Áp-ra-ham: “Người tin cậy Đức Chúa Trời là Đấng làm cho sống kẻ chết, và kêu gọi những vật không có như có có” (Rô-ma 4:17). Đức tin này không chỉ là tin vào sự hiện hữu của Đức Chúa Trời, mà tin vào quyền năng sáng tạo và phục sinh của Ngài. Áp-ra-ham tin rằng Đức Chúa Trời có thể ban cho ông một con trai từ thân thể già nua và từ Sara cũng đã cao tuổi (Genesis 17:17-19; 18:11-14). “Người chẳng vì không tin mà nghi ngờ lời hứa Đức Chúa Trời, nhưng càng mạnh mẽ trong đức tin, và ngợi khen Đức Chúa Trời” (Rô-ma 4:20). Từ Hy Lạp ἐνεδυναμώθη (enedynamōthē) nghĩa là “ được làm cho mạnh mẽ”, “ được tiếp sức”. Đức tin của Áp-ra-ham tăng trưởng trong sự yếu đuối của ông.
“Người tin quyết rằng điều chi Đức Chúa Trời đã hứa, Ngài cũng có quyền làm được” (Rô-ma 4:21). Đây là đức tin tuyệt đối vào quyền năng và lời hứa của Đức Chúa Trời. “Ấy vậy, đức tin đó kể cho người là công bình” (Rô-ma 4:22). Phao-lô quay lại điểm chính: đức tin đó, không việc làm nào, được Đức Chúa Trời kể là công bình.
Phao-lô áp dụng nguyên tắc này cho chúng ta: “Vả, ấy chẳng phải chỉ cho người mà có chép rằng đức tin đó kể là công bình cho người, nhưng cũng cho chúng ta” (Rô-ma 4:23). Lời chép về Áp-ra-ham có ý nghĩa cho mọi người tin. “Đức tin đó sẽ kể là công bình cho chúng ta, là kẻ tin Đấng đã khiến Jêsus Christ chúng ta từ kẻ chết sống lại” (Rô-ma 4:24). Đối tượng đức tin của chúng ta khác: chúng ta tin vào Đức Chúa Trời, Đấng đã làm cho Chúa Jêsus Christ sống lại từ kẻ chết. Đức tin của Áp-ra-ham tin vào Đức Chúa Trời là Đấng làm cho sống kẻ chết trong tương lai (Isaac từ tình trạng không thể sinh sản). Đức tin của chúng ta tin vào một sự kiện phục sinh đã xảy ra trong lịch sử: sự sống lại của Christ.
“Ngài đã bị nộp vì tội lỗi chúng ta, và sống lại vì sự xưng công bình của chúng ta” (Rô-ma 4:25). Câu này tóm tắt công việc của Christ: sự chết của Ngài giải quyết vấn đề tội lỗi của chúng ta (sự tha tội), sự sống lại của Ngài đảm bảo và hoàn thành sự xưng công bình của chúng ta (sự phục hồi và tình trạng công bình). Sự xưng công bình của chúng ta được đặt nền trên cả sự chết và sự sống lại của Christ.
1. Nền Tảng của Sự Cứu Rỗi: Đức Tin, không Việc Làm. Mỗi Cơ Đốc nhân cần nhớ rằng tình trạng công bình của mình trước Đức Chúa Trời không dựa trên những việc làm tốt, sự tuân thủ luật lệ, hay thành tích đạo đức. Nó dựa trên đức tin đơn sơ vào công việc của Christ. Đây là ân điển, không là công trạng.
2. Đức Tin trong Lời Hứa của Đức Chúa Trời. Áp-ra-ham tin vào lời hứa dường như không thể. Chúng ta học tin vào lời hứa của Đức Chúa Trời trong Kinh Thánh, ngay cả khi hoàn cảnh trái ngược. Đức tin không phủ nhận thực tế, nhưng tin cậy quyền năng của Đức Chúa Trời lớn hơn thực tế.
3. Đức Tin vào Đức Chúa Trời là Đấng Ban Sự Sống từ Sự Chết. Đời sống chúng ta có những “sự chết”: hy vọng chết, mối quan hệ chết, tình trạng bế tắc. Đức tin của Áp-ra-ham nhắc chúng ta tin rằng Đức Chúa Trời có quyền làm cho sống lại, phục hồi, và tạo mới.
4. Đức Tin Tăng Trưởng trong Sự Yếu Đuối. Áp-ra-ham không mạnh mẽ trong bản thân; đức tin ông được làm cho mạnh mẽ khi ông nhìn vào Đức Chúa Trời. Chúng ta có thể cảm thấy đức tin yếu đuối, nhưng khi tập chú vào Đức Chúa Trời và lời hứa của Ngài, đức tin sẽ được tiếp sức.
5. Đức Tin Kết Nối Chúng Ta với Lịch Sử Cứu Rỗi. Chúng ta không đơn độc; chúng ta là phần của một dòng dõi đức tin từ Áp-ra-ham. Đức tin của chúng ta cùng một loại với đức tin của ông, tin vào cùng một Đức Chúa Trời. Điều này cho chúng ta sự bảo đảm và sự kết nối.
6. Sự Xưng Công Bình Đem đến Sự Bình An và Hy Vọng. Biết rằng chúng ta được xưng công bình bởi đức tin, không bởi việc làm, giải phóng chúng ta từ sự lo lắng về sự không đủ tốt và cho chúng ta bình an trong tình trạng được chấp nhận của Đức Chúa Trời.
Rô-ma chương 4 không chỉ là một phân đoạn thần học về sự xưng công bình; đó là một bài học sống động về đức tin. Áp-ra-ham, cha của đức tin, được xưng công bình không bởi việc làm hay luật pháp, mà bởi tin cậy Đức Chúa Trời và lời hứa của Ngài. Đức tin đó được Đức Chúa Trời kể là công bình cho ông. Nguyên tắc này áp dụng trực tiếp cho chúng ta: chúng ta được xưng công bình bởi tin vào Đức Chúa Trời, Đấng đã khiến Chúa Jêsus Christ từ kẻ chết sống lại. Sự xưng công bình này là ân điển, là món quà, và là nền tảng của mọi hy vọng và bình an trong đời sống Cơ Đốc. Hãy bước đi trong đức tin như Áp-ra-ham, tin cậy vào Đức Chúa Trời của sự sống lại, và sống trong sự tự do của tình trạng được xưng công bình.
“Hãy tin Đức Chúa Trời, thì sẽ được xưng công bình; hãy tin Con Ngài, thì sẽ được sự sống.”