Trong lịch sử đức tin và sự cứu rỗi của nhân loại, sự kiện Áp-ra-ham được xưng công bình bởi đức tin là một điểm mốc quan trọng, được Sứ đồ Phao-lô trình bày chi tiết và thấu đáo trong thư Rô-ma đoạn 4. Đây không chỉ là một câu chuyện lịch sử, mà là nguyên lý căn bản của sự cứu rỗi mà Đức Chúa Trời ban cho con người qua Đấng Christ. Bài viết này sẽ nghiên cứu chuyên sâu về đề tài này, khám phá bối cảnh Kinh Thánh, giải nghĩa từ nguyên Hy Lạp và Hê-bơ-rơ, và ứng dụng nguyên lý này vào đời sống đức tin của Cơ Đốc nhân ngày nay.
Thư Rô-ma là một bức thư hệ thống trình bày về thần học của sự cứu rỗi. Sau khi Phao-lô trình bày về tình trạng hư mất của cả người Do Thái và người Gờ-réc (Rô-ma 1-3), và sau khi đã khẳng định rằng "hết thảy đều phạm tội" (Rô-ma 3:23), ông đưa ra giải pháp: "hết thảy đều được xưng công bình mà không phải trả giá, bởi ân điển của Đức Chúa Trời, nhờ sự cứu chuộc trong Đấng Christ Jêsus" (Rô-ma 3:24). Từ "xưng công bình" trong nguyên ngữ Hy Lạp là δικαιόω (dikaioō), có nghĩa là "tuyên bố là công bình, làm cho công bình, hoặc xử như là công bình". Đây là một hành động pháp lý của Đức Chúa Trời, Ngài tuyên bố một người không công bình trở nên công bình trong mắt Ngài, không phải vì người đó đã làm gì, mà vì Ngài đã làm gì cho người đó.
Để chứng minh nguyên lý này không phải là mới mẻ, mà đã có từ thời Cựu Ước, Phao-lô đưa ra ví dụ điển hình: Áp-ra-ham. Ông viết: "Vậy, chúng ta nói Áp-ra-ham, tổ phụ chúng ta, theo xác thịt đã được ích gì? Thật thế, nếu Áp-ra-ham đã được xưng công bình bởi việc làm, thì ông có cớ khoe mình; nhưng trước mặt Đức Chúa Trời thì không có thể như vậy. Vì Kinh Thánh nói gì? 'Áp-ra-ham tin Đức Chúa Trời, và điều đó được kể cho ông là công bình'" (Rô-ma 4:1-3). Phao-lô trích dẫn từ Sáng Thế Ký 15:6, một phân đoạn quan trọng định hình đức tin của Áp-ra-ham.
Sáng Thế Ký 15:6 chép: "Ông tin Đức Giê-hô-va, và Ngài kể điều đó cho ông là công bình." Trong nguyên ngữ Hê-bơ-rơ, từ "tin" là אמן (aman), có nghĩa là "tin cậy, vững vàng, xác nhận". Đây là một đức tin không chỉ là sự chấp nhận trong trí óc, mà là một sự tin cậy và phó thác hoàn toàn. Từ "kể" là חשב (chashab), có nghĩa là "tính toán, cân nhắc, xem như". Đức Chúa Trời "xem như" đức tin của Áp-ra-ham là công bình. Điều này diễn ra trong bối cảnh Áp-ra-ham đang lo lắng về lời hứa của Đức Chúa Trời về một con trai và dòng dõi đông đúc. Đức Chúa Trời đã tái lập lời hứa với ông (Sáng Thế Ký 15:4-5), và Áp-ra-ham đáp lại bằng đức tin. Đức tin đó đã được Đức Chúa Trời đáp lại bằng sự xưng công bình.
Phao-lô nhấn mạnh rằng điều này diễn ra trước khi Áp-ra-ham nhận được điều răn về sự xưng công bình qua việc làm (như việc chịu phép cắt bì, được đề cập sau trong Rô-ma 4:9-12). Áp-ra-ham được xưng công bình khoảng 14 năm trước khi phép cắt bì được ban hành (so sánh Sáng Thế Ký 15 với Sáng Thế Ký 17). Điều này chứng tỏ công bình của ông không dựa trên một nghi lễ hay việc làm nào, mà chỉ dựa trên đức tin đơn sơ vào lời hứa của Đức Chúa Trời.
Phao-lô tiếp tục so sánh giữa nguyên tắc công bình bởi đức tin và công bình bởi việc làm. Ông viết: "Vả, cho người nào làm việc, thì tiền công không kể là ơn, nhưng kể như là nợ; còn cho người nào không làm việc, nhưng tin Đấng xưng người có tội là công bình, thì đức tin của người đó được kể là công bình" (Rô-ma 4:4-5). Đây là một nguyên tắc tài chính đơn giản: khi bạn làm việc, bạn được trả lương (đó là nợ phải trả); khi bạn không làm việc mà nhận được một món quà, đó là ân điển. Sự cứu rỗi là một món quà (χάρισμα - charisma), không phải là tiền công trả cho việc làm.
Phao-lô cũng đề cập đến Đa-vít, một người khác được xưng công bình bởi đức tin, không bởi việc làm (Rô-ma 4:6-8, trích Thi Thiên 32:1-2). Đa-vít, một người đã phạm tội trọng, cũng đã kinh nghiệm sự tha thứ và được xưng công bình không bởi việc làm, mà bởi đức tin vào sự tha thứ của Đức Chúa Trời.
Phao-lô mở rộng nguyên lý này cho cả người Do Thái và người không Do Thái (người Gờ-réc). Áp-ra-ham được xưng công bình bởi đức tin trước khi chịu phép cắt bì, vì thế ông trở thành cha của cả những người tin mà không chịu phép cắt bì (người Gờ-réc), và cha của những người tin và cũng chịu phép cắt bì (người Do Thái) (Rô-ma 4:9-12). Phép cắt bì chỉ là "dấu" hoặc "seal" của sự công bình mà ông đã có bởi đức tin (Rô-ma 4:11). Đức tin là căn nguyên, phép cắt bì là kết quả và dấu hiệu.
Điều này có nghĩa Áp-ra-ham không chỉ là tổ phụ vật lý của người Do Thái, mà là "cha của hết thảy chúng ta" (Rô-ma 4:16), của tất cả những người tin, bất kể nền tảng dân tộc hay nghi lễ. Đức tin của Áp-ra-ham là mẫu mực cho đức tin của chúng ta ngày nay.
Đức tin của Áp-ra-ham trong Rô-ma 4 được Phao-lô phân tích là một đức tin:
1. Đặt vào Đức Chúa Trời, Đấng làm cho kẻ chết sống lại: "Ông tin Đức Chúa Trời, là Đấng làm cho kẻ chết sống lại, và kêu những vật không có như có có" (Rô-ma 4:17). Áp-ra-ham tin vào Đức Chúa Trời có quyền siêu nhiên, có thể làm những điều không thể (sinh con từ một thân thể già nua và một người nữ không có khả năng sinh sản).
2. Không nao núng trước những nghịch cảnh: "Ông tin chắc rằng điều chi Đức Chúa Trời đã hứa, Ngài cũng có quyền làm thành" (Rô-ma 4:21). Đức tin này không bị dao động bởi thực tế vật lý (tuổi tác, khả năng sinh sản).
3. Được thể hiện qua sự kiên trì và hành động: Đức tin không chỉ là cảm xúc; Áp-ra-ham "chẳng có lưỡng lự hoặc nghi ngờ sự hứa của Đức Chúa Trời, nhưng được mạnh mẽ trong đức tin, và ngợi khen Đức Chúa Trời" (Rô-ma 4:20). Đức tin mạnh mẽ dẫn đến sự ngợi khen.
Phao-lô kết nối đức tin của Áp-ra-ham với đức tin của chúng ta vào Chúa Jêsus. Sự công bình của Áp-ra-ham không chỉ là một câu chuyện cá nhân; đó là một hình mẫu cho sự công bình mà chúng ta nhận được khi tin vào Chúa Jêsus. Phao-lô viết: "Ấy chẳng phải chỉ cho người mà có lời chép rằng: 'Đức tin của Áp-ra-ham được kể cho ông là công bình,' mà cũng cho chúng ta, là kẻ tin Đấng đã làm cho Jêsus, Chúa chúng ta, sống lại từ trong kẻ chết" (Rô-ma 4:23-24). Đức tin của chúng ta ngày nay được đặt vào Đức Chúa Trời, Đấng đã làm cho Chúa Jêsus sống lại. Sự sống lại của Chúa Jêsus là bằng chứng cuối cùng về quyền năng và sự thành tín của Đức Chúa Trời.
Chúa Jêsus là "con cháu" của Áp-ra-ham theo lời hứa (Galati 3:16), và qua Chúa Jêsus, sự công bình bởi đức tin được mở ra cho cả thế gian. "Vậy, Ngài đã bị nộp vì tội lỗi chúng ta, và đã sống lại vì sự xưng công bình của chúng ta" (Rô-ma 4:25). Sự chết của Chúa Jêsus giải quyết vấn đề tội lỗi của chúng ta; sự sống lại của Ngài đảm bảo và hoàn thành sự công bình của chúng ta.
Nguyên lý Áp-ra-ham được xưng công bình bởi đức tin có những ứng dụng thiết thực và biến đổi cho Cơ Đốc nhân ngày nay:
1. Nền tảng của sự cứu rỗi và bình an: Chúng ta không cần phải sống trong sự lo lắng về việc "đủ tốt" để được Đức Chúa Trời chấp nhận. Sự công bình của chúng ta được xác lập bởi đức tin vào Chúa Jêsus, không bởi việc làm của chúng ta. Điều này mang lại bình an thật sự (Rô-ma 5:1).
2. Đức tin đặt vào quyền năng và lời hứa của Đức Chúa Trời: Như Áp-ra-ham tin vào Đức Chúa Trời có quyền làm cho kẻ chết sống lại, chúng ta tin vào Đức Chúa Trời có quyền giải quyết những nan đề không thể của chúng ta, chữa lành những tổn thương, và làm mới những tình cảnh chết.
3. Đức tin thể hiện qua sự kiên trì và ngợi khen: Trong những thử thách, thay vì lưỡng lự và nghi ngờ, chúng ta có thể học theo Áp-ra-ham, "mạnh mẽ trong đức tin và ngợi khen Đức Chúa Trời." Đức tin chân thật sẽ dẫn đến sự ngợi khen, ngay cả khi chưa nhìn thấy kết quả.
4. Đức tin kết nối chúng ta với cộng đồng của những người tin: Chúng ta là một phần của gia đình đức tin lớn, từ Áp-ra-ham đến nay, bao gồm mọi dân tộc. Đức tin phá bỏ các rào cản và làm cho chúng ta nên một trong Christ.
5. Đức tin dẫn đến đời sống vâng lời và làm dấu: Như phép cắt bì là dấu của đức tin Áp-ra-ham, đời sống vâng lời và những hành động yêu thương của chúng ta là dấu hiệu của đức tin chân thật trong Chúa Jêsus. Đức tin không chỉ nằm trong trí óc, mà biến đổi hành động.
Sự kiện Áp-ra-ham được xưng công bình bởi đức tin trong Rô-ma 4 là một ánh sáng rực rỡ về chương trình cứu rỗi của Đức Chúa Trời. Đức Chúa Trời không đòi hỏi con người phải đạt đến một tiêu chuẩn công bình không thể nào với tới; Ngài ban sự công bình như một món quà cho những ai đơn sơ tin cậy vào Ngài và vào lời hứa của Ngài được hoàn thành trong Chúa Jêsus Christ. Đức tin của Áp-ra-ham – đặt vào Đấng làm cho kẻ chết sống lại – là hình mẫu cho đức tin của chúng ta ngày nay đặt vào Đấng Christ phục sinh.
Hôm nay, mỗi Cơ Đốc nhân có thể sống trong sự tự do và bình an đó: được xưng công bình không bởi việc làm của mình, mà bởi đức tin nơi Christ. Điều này không chỉ là một lý thuyết thần học, mà là một kinh nghiệm sống động, biến đổi cách chúng ta sống, đối diện với thử thách, và nhìn về tương lai. Chúng ta là con cháu của Áp-ra-ham trong đức tin, và cùng với ông, chúng ta ngợi khen Đức Chúa Trời, Đấng đã ban cho chúng ta sự công bình qua đức tin trong Đấng Christ Jêsus, Chúa chúng ta.