Trong hành trình đức tin, một trong những điểm tranh luận và cũng là điểm dễ sa ngã nhất của Cơ Đốc nhân là sự cân bằng giữa Ân điển (Charis) và Việc làm (Ergon). Sứ đồ Phao-lô, trong thư gửi cho Hội Thánh Ga-la-ti, đã đưa ra một lời cảnh báo mạnh mẽ và một tuyên bố nền tảng: "Tôi không muốn làm cho ân điển Đức Chúa Trôi ra vô ích; vì nếu bởi luật pháp mà được sự công bình, thì Đấng Christ chịu chết là vô ích." (Ga-la-ti 2:21, Kinh Thánh Tin Lành Việt Ngữ 1925). Câu Kinh Thánh này không chỉ là một lời phản biện với những người Giu-đa giáo đương thời, mà còn là một nguyên tắc sống còn cho đời sống đức tin của mỗi tín hữu ngày nay.
Sách Ga-la-ti được viết trong một bối cảnh Hội Thánh đang bị những người "Giu-đa hóa" (Judaizers) tấn công. Những người này tin rằng, để được cứu rỗi hoàn toàn, các tín hữu ngoại bang (không phải người Do Thái) phải tuân theo Luật pháp Môi-se (Torah), đặc biệt là nghi lễ như chịu cắt bì. Phao-lô, người đã từng là một người Do Thái nghiêm khắc (Phi-líp 3:5-6), đã trải nghiệm sự thay đổi toàn diện khi gặp Đấng Christ. Ông nhận ra rằng "...người ta được xưng công bình, chẳng phải bởi các việc làm theo luật pháp, bởi là bởi đức tin trong Đức Chúa Jêsus Christ" (Ga-la-ti 2:16).
Phân đoạn Ga-la-ti 2:15-21 là phần kết luận của một ví dụ cá nhân Phao-lô tranh luận với các Sứ đồ khác (như Peter) về việc không cần ép buộc tín hữu ngoại bang theo luật Do Thái. Câu 21 là đỉnh điểm của lập luận: Nếu sự công bình (dikaiosyne - δικαιοσύνη) có thể đạt được bằng việc tuân thủ luật pháp (nomos - νόμος), thì toàn bộ mục đích của sự chết của Đấng Christ sẽ trở thành "vô ích" (dōrean - δωρεάν, có nghĩa là "miễn phí" nhưng trong ngữ cảnh này hàm ý "không có mục đích, không có giá trị").
Phao-lô nói: "Tôi không muốn làm cho ân điển Đức Chúa Trời ra vô ích...". Trong nguyên ngữ Hy Lạp, cụm từ "làm cho ra vô ích" là atheteō (ἀθετέω). Từ này mang nghĩa mạnh mẽ: phủ nhận, bác bỏ, loại bỏ, làm cho không có hiệu lực. Nó không chỉ là làm cho "kém hiệu quả", mà là tước bỏ hoàn toàn giá trị và quyền năng của ân điển.
Ân điển (Charis - χάρις) là sự ban cho không điều kiện, không đòi hỏi, xuất phát từ tình yêu và lòng thương xót của Đức Chúa Trời. Ân điển là nguồn duy nhất của sự cứu rỗi. Khi một người cố gắng đạt được sự công bình hoặc cứu rỗi bằng "việc làm" (ergon - ἔργον) của luật pháp, họ đang hành động như một thẩm phán tự phong, tuyên bố rằng phương cách của Đức Chúa Trời (Đấng Christ chịu chết) là không đủ, và họ cần phải "bổ sung" bằng nỗ lực của mình. Điều này không chỉ là sai lầm, mà là một sự phủ nhận trực tiếp (atheteō) công việc cứu chuộc của Đấng Christ.
Thần học Tin Lành gọi đây là nguyên tắc Sola Gratia (Ân điển duy nhất). Rô-ma 3:20-24 khẳng định: "Vì chẳng có một người nào bởi việc làm theo luật pháp mà được xưng công bình trước mặt Ngài... hết thảy đều được xưng công bình mà không phải công chi, là bởi ân điển của Đức Chúa Trời, bởi sự cứu chuộc trong Đức Chúa Jêsus Christ." Ân điển và việc làm, trong vấn đề cứu rỗi, là hai nguyên lý đối nghịch, không thể pha trộn.
Phao-lô trình bày một sự so sánh rõ ràng:
Hệ thống Luật pháp: Đòi hỏi sự tuân thủ hoàn hảo để được công bình ("Bởi luật pháp mà được sự công bình"). Luật pháp phơi bày tội lỗi (Rô-ma 3:20) và kết án con người. Không ai có thể đạt được sự công bình bằng hệ thống này.
Hệ thống Ân điển: Ban cho sự công bình như một món quà, qua đức tin nơi Đấng Christ ("Bởi đức tin trong Đức Chúa Jêsus Christ"). Ân điển tha thứ tội lỗi và phục hồi con người.
Khi một người nói: "Tôi được cứu bởi ân điển, nhưng tôi phải giữ một số luật lệ để duy trì sự cứu rỗi hoặc để trở nên đủ tốt", họ đang cố gắng xây dựng một "hệ thống hỗn hợp". Đây chính là điều Phao-lô cảnh báo: hệ thống hỗn hợp đó sẽ vô hiệu hóa ân điển. Nó biến sự chết của Đấng Christ từ một sự kiện đủ và hoàn thành, thành một sự kiện không đủ và cần được hỗ trợ. Ê-phê-sô 2:8-9 nhấn mạnh: "Ấy là nhờ ân điển, bởi đức tin, mà anh em được cứu, chẳng phải bởi việc làm, hầu cho không ai khoe mình."
Phần thứ hai của Ga-la-ti 2:21 là một lời phán xét thần học nghiêm túc: "...vì nếu bởi luật pháp mà được sự công bình, thì Đấng Christ chịu chết là vô ích."
Từ "vô ích" (dōrean) ở đây có nghĩa là không có lý do, không có mục đích. Nếu con đường của luật pháp có hiệu quả, thì:
1. Sự chết của Đấng Christ trên thập tự giá là một hành động không cần thiết.
2. Sự đau đớn, hy sinh và sự phục sinh của Ngài không có giá trị cứu rỗi.
3. Toàn bộ kế hoạch cứu chuộc của Đức Chúa Trời là một sai lầm.
Đây là một lời buộc tội nghiêm trọng đối với tư tưởng "công đức"! Tin Lành khẳng định: Sự chết của Đấng Christ là đủ. Ngài là "Chiên Con của Đức Chúa Trời, là Đấng cất tội lỗi của thế gian đi" (Giăng 1:29). Sự đủ này (sufficiency) là trung tâm của ân điển. Thêm bất cứ điều kiện nào vào đó là phủ nhận sự đủ của Ngài.
Nguyên tắc của Ga-la-ti 2:21 không chỉ là lý thuyết thần học. Nó xuất hiện trong nhiều hình thức trong đời sống Cơ Đốc nhân:
1. Tư tưởng "Tự Cứu" hoặc "Bổ Sung": Tin rằng sự cứu rỗi ban đầu là nhờ ân điển, nhưng để "giữ được" sự cứu rỗi, tín hữu phải tuân thủ một danh sách các quy tắc (kiêng cữ, nghi lễ, hình thức đọc kinh...). Đây là một hình thức Giu-đa hóa tinh vi.
2. Tâm lý "Thành Tích Đạo": Đánh giá sự "thánh khiết" hay "gần Chúa" của một người dựa trên số lượng việc làm (dâng hiến nhiều, phục vụ nhiều, nhịn ăn nhiều...), thay vì dựa trên mối quan hệ với Christ và sự tăng trưởng trong ân điển.
3. Gánh nặng Tội lỗi và Hối tiếc: Sau khi phạm tội, một tín hữu cảm thấy phải "chuộc lại" bằng những việc làm tốt để lấy lại ân điển, thay vì tiếp nhận sự tha thứ đã được ban cho hoàn toàn qua sự chết của Christ (1 Giăng 1:9).
4. Chia rẽ và Kiêu ngạo: Những người tự cho mình là "giữ luật tốt" có thể xem thường những tín hữu khác, tạo ra sự chia rẽ trong Hội Thánh, như vấn đề tại Ga-la-ti.
Làm thế nào để áp dụng Ga-la-ti 2:21 vào đời sống hàng ngày, để sống trong ân điển mà không biến nó thành vô ích?
1. Xây dựng Đức Tin trên Sự Đủ của Christ: Mỗi ngày, nhắc nhở bản thân rằng sự cứu rỗi, sự tha thứ, và sự công bình của bạn được đảm bảo hoàn toàn bởi công việc của Đấng Christ, không bởi công việc của bạn. Hê-bơ-rơ 10:14 khẳng định: "Vì chỉ một của lễ, Ngài đã làm cho những kẻ nên thánh được trọn vẹn đời đời."
2. Biến "Việc làm" thành "Đáp ứng của Ân điển": Việc làm tốt (phục vụ, bác ái, thánh khiết) không phải là điều kiện để có ân điển, mà là kết quả tự nhiên và đáp ứng cảm tạ của một người đã nhận được ân điển. Chúng ta làm vì đã được yêu, không phải làm để được yêu.
3. Tập trung vào Mối Quan hệ, không vào Quy tắc: Đời sống đức tin là một mối quan hệ sống với Đấng Christ (Ga-la-ti 2:20: "Tôi sống, nhưng không phải là tôi, mà là Đấng Christ sống trong tôi"). Sự thánh khiết là sự biến đổi bên trong bởi Thánh Linh, không chỉ là tuân thủ quy tắc bên ngoài.
4. Nhận biết và Chống lại Tư tưởng "Giu-đa hóa": Cảnh giác với những lời dạy hoặc tư tưởng đòi hỏi bạn phải làm một việc gì đó (ngoài đức tin nơi Christ) để được cứu hoặc để bảo đảm sự cứu rỗi. Kiểm tra lại bằng Kinh Thánh: Điều này có làm cho sự chết của Christ trở nên "vô ích" không?
5. Sống trong Tự do và Trách nhiệm của Ân điển: Ân điển cho chúng ta tự do khỏi ách nô lệ của luật pháp (Ga-la-ti 5:1). Nhưng tự do này không là để sống cho tội lỗi, mà để sống cho Christ và phục vụ người khác trong tình yêu (Ga-la-ti 5:13).
Ga-la-ti 2:21 không chỉ là một câu Kinh Thánh để tranh luận thần học; đó là một hồi chuông cảnh tỉnh cho mọi Cơ Đốc nhân. Ân điển của Đức Chúa Trời, được biểu hiện qua sự chết và sống lại của Đấng Christ, là phương cách độc nhất, đầy đủ và hoàn thành cho sự cứu rỗi và sự công bình của chúng ta. Mọi nỗ lực để pha trộn, bổ sung, hoặc đặt điều kiện cho ân điển bằng việc làm của luật pháp không chỉ là sai lầm, mà là một sự phủ nhận (atheteō) có tính phá hoại, làm cho ân điển ra "vô ích" và sự chết của Christ thành "vô ích".
Lời kêu gọi của Phao-lô là: Đừng quay lại với hệ thống luật pháp đã không thể cứu bạn. Đứng vững trong ân điển đã cứu bạn. Sống mỗi ngày với nhận thức rằng bạn được yêu, được tha thứ, và được chấp nhận không phải bởi điều bạn làm, mà bởi điều Christ đã làm. Đó là sự tự do thật và nền tảng cho một đời sống đức tin đầy năng quyền và biến đổi.
"Hãy đứng vững trong sự tự do mà Đấng Christ đã buông tha chúng ta, chớ lại mang lấy dây trói của sự nô lệ." (Ga-la-ti 5:1). Ân điển không phải là điểm khởi đầu để sau đó chúng ta tự làm; ân điển là nền tảng, là không khí, và là đích đến của cả cuộc đời tin thờ.