Trong hành trình tìm hiểu sự cứu rỗi của Đức Chúa Trời, một từ Hy Lạp đơn giản nhưng mang ý nghĩa vĩ đại – Tetelestai – thường được nhắc đến. Từ này không chỉ là tiếng kêu chiến thắng của Chúa Giê-xu trên thập tự giá (Giăng 19:30), mà còn là nguyên lý nền tảng được khai triển sâu sắc trong sách Rô-ma, cuốn sách hệ thống hóa đường lối cứu rỗi của Đức Chúa Trời. Bài nghiên cứu này sẽ khám phá ý nghĩa của Tetelestai trong ngữ cảnh của sách Rô-ma, và cách nó định hình nền tảng cho sự hiểu biết về ân điển, đức tin, và sự công bình của Đức Chúa Trời.
Từ Tetelestai (τετέλεσται) trong tiếng Hy Lạp là hình thức hoàn thành của động từ teleō (τελέω), có nghĩa "hoàn thành, làm trọn, kết thúc, hoàn tất". Trong ngữ cảnh Kinh Thánh, hình thức hoàn thành diễn tả một hành động đã được hoàn thành trong quá khứ với kết quả tiếp tục tồn tại đến hiện tại. Khi Chúa Giê-xu thốt lên "Tetelestai!" trên thập tự giá (Giăng 19:30), Ngài không chỉ nói công việc của Ngài đã kết thúc, mà là công việc cứu rỗi đã được hoàn thành một cách trọn vẹn, vĩnh viễn, và có hiệu lực liên tục. Không còn gì để thêm vào. Sự chuộc tội đã được trả giá đầy đủ. Đây là lời tuyên bố của chiến thắng và sự hoàn thành.
Trong sách Rô-ma, nguyên lý này của sự "hoàn thành" được áp dụng vào đường lối cứu rỗi của Đức Chúa Trời. Sự cứu rỗi không là một công trình dang dở, một quá trình từng phần, hay một sự cố gắng của con người. Đó là một công trình đã được Đức Chúa Trời hoàn tất trong Chúa Giê-xu Christ và được ban cho người tin qua đức tin.
Sách Rô-ma, được viết bởi Sứ đồ Phao-lô, trình bày một luận giải hệ thống về đường lối cứu rỗi của Đức Chúa Trời. Chương 1-3 phơi bày tình trạng bất lực và tội lỗi của cả người Do Thái và người Gờ-réc (Rô-ma 3:9-20). Phao-lô kết luận: "Vì chẳng có một người nào là công bình..." (Rô-ma 3:10). Con người, bằng nỗ lực riêng, không thể đạt đến sự công bình của Đức Chúa Trời. Đây là sự bế tắc của nhân loại.
Nhưng ngay sau đó, Phao-lô trình bày giải pháp của Đức Chúa Trời: "Nhưng nay, sự công bình của Đức Chúa Trời đã tỏ ra..." (Rô-ma 3:21). Sự công bình này không đến qua luật pháp, mà qua đức tin nơi Chúa Giê-xu Christ cho mọi người tin (Rô-ma 3:22). Đây là sự ứng dụng nguyên lý Tetelestai: Sự công bình mà con người cần đã được Đức Chúa Trời hoàn tất và tỏ ra trong Chúa Giê-xu Christ. Con người chỉ cần tiếp nhận bằng đức tin.
Trọng tâm của đường lối cứu rỗi trong Rô-ma là khái niệm "được xưng công bình" (justification). Phao-lô viết: "Vả, chúng ta tin rằng người được xưng công bình bởi đức tin, không bởi làm theo luật pháp." (Rô-ma 3:28). Từ "xưng công bình" (δικαιόω - dikaioō) trong tiếng Hy Lạp có nghĩa "tuyên bố là công bình, làm cho trở nên công bình". Đây không là một tiến trình tự nâng cao bản thân, mà là một tuyên bố pháp lý của Đức Chúa Trời dựa trên công trình hoàn tất của Chúa Giê-xu.
Phao-lô giải thích nền tảng của sự xưng công bình này: "Vì chúng ta đều đã phạm tội... và được xưng công bình mà không phải công đâu, bởi ân điển của Đức Chúa Trời, bởi sự chuộc tội đã làm thành trong Đức Chúa Giê-xu Christ" (Rô-ma 3:23-24). Chữ "đã làm thành" ở đây liên quan mật thiết đến ý tưởng Tetelestai. Sự chuộc tội (apolutrōsis) đã được hoàn thành trong Christ. Vì công trình đó đã hoàn tất, Đức Chúa Trời có căn bản để "xưng" người tin là công bình. Đây là ân điển: con người nhận được điều mà họ không làm (sự công bình) vì Chúa Giê-xu đã làm trọn điều mà họ không thể làm (chuộc tội).
Trong Rô-ma 10:4, Phao-lô viết một câu then chốt: "Vì Christ là sự cuối cùng của luật pháp, đặng làm cho mọi kẻ tin được xưng công bình." (Bản Truyền Thống). Bản NIV dịch: "For Christ is the end of the law so that there may be righteousness for everyone who believes." Từ "cuối cùng" hay "end" (τέλος - telos) có cùng gốc với teleō (hoàn thành). Christ là telos của luật pháp – Ngài là điểm hoàn thành, mục đích tối hậu, và sự kết thúc của luật pháp như một phương cách để đạt sự công bình. Luật pháp đã được hoàn thành và thỏa mãn trong Christ (Tetelestai). Do đó, sự công bình không còn đến từ việc làm theo luật pháp, mà từ đức tin nơi Đấng đã hoàn thành luật pháp.
Đây là sự giải phóng lớn: Người tin không còn sống dưới ách nô lệ của cố gắng tự làm cho mình công bình. Họ sống trong sự tự do của ân điển, nhận biết rằng công trình cứu rỗi đã hoàn tất, và địa vị của họ là công bình đã được xác lập vĩnh viễn bởi Đức Chúa Trời.
Nguyên lý Tetelestai mang lại sự bảo đảm vững chắc cho người tin. Trong Rô-ma 5:1-2, Phao-lô viết: "Vậy, chúng ta đã được xưng công bình bởi đức tin, thì được hòa thuận với Đức Chúa Trời bởi Đức Chúa Giê-xu Christ chúng ta... và chúng ta cậy mình trong sự vinh hiển của Đức Chúa Trời." Sự "hòa thuận" (peace) và "cậy mình" (hope) này xuất phát từ sự kiện công trình cứu rỗi đã hoàn tất. Nếu cứu rỗi là một công trình dang dở, thì sự hòa thuận và hy vọng sẽ không vững chắc.
Phao-lô tiếp tục trong Rô-ma 8:1: "Vậy những kẻ ở trong Đức Chúa Giê-xu Christ không bị định tội." Đây là một tuyên bố dứt khoát, xuất phát từ sự hoàn thành của công trình chuộc tội. Sự định tội (katakrima) đã được giải quyết. Tetelestai!
Đỉnh điểm của sự bảo đảm là trong Rô-ma 8:31-39, với lời tuyên bố chiến thắng: "Nếu Đức Chúa Trời bên chúng ta, thì ai nghịch với chúng ta?... Trong mọi sự ấy, chúng ta nhờ Đấng yêu thương mình mà thắng hơn." (Rô-ma 8:31,37). Sự thắng hơn này không do nỗ lực của chúng ta, mà do Đấng đã hoàn thành công trình cứu rỗi và yêu thương chúng ta.
Hiểu nguyên lý Tetelestai trong đường lối cứu rỗi của Rô-ma biến đổi cách chúng ta sống đời sống Cơ Đốc.
1. Sống trong Ân Điển và Tự Do, không trong Ách Nô Lệ: Nhiều Cơ Đốc nhân sống với tâm lý "cố gắng làm cho đủ" để được Đức Chúa Trời chấp nhận. Nhưng Rô-ma dạy rằng sự cứu rỗi đã hoàn tất. Địa vị của chúng ta là con cái Đức Chúa Trời đã được xác lập vĩnh viễn qua công trình của Christ (Rô-ma 8:14-17). Đời sống chúng ta không là nỗ lực để đạt sự cứu rỗi, mà là sống từ sự cứu rỗi đã hoàn thành. Chúng ta sống trong tự do của ân điển, không trong ách nô lệ của luật pháp.
2. Tập Trung vào Thân Vị Christ, không vào Nỗ Lực Cá Nhân: Đường lối cứu rỗi trong Rô-ma tập trung vào điều Christ đã làm (Tetelestai), không vào điều chúng ta phải làm. Đời sống đức tin là đời sống tin cậy và nương dựa vào sự hoàn thành của Christ. Sự tăng trưởng thuộc linh không là để "hoàn thành" cứu rỗi, mà là để sống phù hợp với địa vị đã được hoàn thành.
3. Có Sự Bảo Đảm và Hy Vọng Vững Chắc: Sự bảo đảm của chúng ta không dựa trên cảm xúc hay thành tích, mà trên công trình hoàn tất của Christ. Khi thất bại, chúng ta nhớ rằng sự cứu rỗi đã hoàn thành – chúng ta không cần "làm lại" hay "bổ sung". Chúng ta quay về với ân điển và tiếp tục hành trình. Hy vọng của chúng ta về cõi đời đời là vững chắc vì Christ đã hoàn thành con đường vào nước Đức Chúa Trời.
4. Rao Truyền Tin Lành với Sự Tin Quyết: Tin Lành chúng ta rao truyền không là "một quá trình tự cải thiện" hay "một lối sống tốt", mà là tin về một công trình đã hoàn thành của Đức Chúa Trời mà con người chỉ cần tiếp nhận bằng đức tin. Sự tin quyết này xuất phát từ nguyên lý Tetelestai.
Từ Tetelestai của Chúa Giê-xu trên thập tự giá không chỉ là một tiếng kêu cuối cùng, mà là lời tuyên bố khai mở một kỷ nguyên mới – kỷ nguyên của ân điển, trong đó đường lối cứu rỗi của Đức Chúa Trời được hoàn thành và ban cho người tin. Sách Rô-ma hệ thống hóa nguyên lý này, cho chúng ta một nền tảng vững chắc để hiểu rằng sự cứu rỗi là một công trình của Đức Chúa Trời đã hoàn tất, một ân điển được ban cho không phải công đâu, và một địa vị công bình được xác lập vĩnh viễn.
Đối với Cơ Đốc nhân ngày nay, nguyên lý Tetelestai trong Rô-ma là nguồn của sự tự do, bảo đảm, và hy vọng. Chúng ta không sống trong sự lo lắng về tình trạng cứu rỗi của mình, mà sống trong sự vui mừng và tin quyết của một công trình đã hoàn thành. Chúng ta không cố gắng để đạt được sự cứu rỗi, mà sống từ sự cứu rỗi đã đạt được cho chúng ta. Đây là vinh hiển của Tin Lành: Đã hoàn tất!
Hãy để lời tuyên bố Tetelestai của Christ và sự khai triển của nó trong Rô-ma định hình đời sống đức tin của chúng ta, dẫn chúng ta vào sự tự do và thờ phượng thật, vì biết rằng mọi sự đã được Đức Chúa Trời hoàn tất trong Chúa Giê-xu Christ, Đấng yêu thương chúng ta.
“Vì tôi làm chứng cho họ rằng họ có lòng sốt sắng về Đức Chúa Trời, nhưng lòng sốt sắng ấy là không theo trí khôn. Vì không hiểu biết sự công bình của Đức Chúa Trời và tìm cách lập sự công bình riêng của mình, nên không chịu phục sự công bình của Đức Chúa Trời; vì Christ là sự cuối cùng của luật pháp, đặng làm cho mọi kẻ tin được xưng công bình.” (Rô-ma 10:2-4)