Trong hành trình của dân Y-sơ-ra-ên từ Ai-cập đến Canaan, một vật phẩm đặc biệt được Đức Chúa Trời chỉ định làm trung tâm cho sự hiện diện và giao ước của Ngài với dân sự: Hòm Giao Ước. Việc nghiên cứu chi tiết về Hòm Giao Ước không chỉ là một khảo cứu về một vật thể lịch sử, mà là một cuộc thám hiểm vào tâm điểm của mối quan hệ giữa Đức Chúa Trời và con người. Bài viết này sẽ đi sâu vào phân đoạn Xuất Ê-díp-tô Ký 25:10-22, giải nghĩa từ ngữ, biểu tượng, và ý nghĩa thần học, đồng thời kết nối với sự ứng nghiệm trọn vẹn trong Chúa Giê-xu Christ và áp dụng vào đời sống Cơ Đốc nhân ngày nay.
Xuất Ê-díp-tô Ký 25:10 chép: "Họ sẽ làm một cái hòm bằng cây si-tim; bề dài hai gang rưỡi, bề ngang một gang rưỡi, và bề cao một gang rưỡi." Đây là mệnh lệnh đầu tiên trong một chuỗi chỉ dẫn về việc làm các vật dụng cho nơi Chí Thánh (Holy Place).
Từ "hòm" trong tiếng Hơ-bơ-rơ là "ארון" (Aron), có nghĩa là một cái hộp, rương, hoặc nơi cất giữ. Điều quan trọng là vật liệu được chỉ định: "cây si-tim". Cây si-tim (acacia wood) là một loại cây cứng, bền, có thể chịu được điều kiện sa mạc. Tính chất này biểu tượng cho sự vững bền, không hư mất của giao ước Đức Chúa Trời. Hòm không được làm bằng kim loại lộng lẫy hay đá quý, mà bằng gỗ – một vật liệu thông thường, nhưng được biến đổi qua sự hiện diện của Đức Chúa Trời.
Kích thước của Hòm (approx. 2.5 x 1.5 x 1.5 cubits, tương đương 1.25m x 0.75m x 0.75m) không lớn, nhấn mạnh rằng sự hiện diện của Đức Chúa Trời không phụ thuộc vào sự to lớn vật chất, mà vào sự thánh khiết và ý chỉ của Ngài.
Xuất Ê-díp-tô Ký 25:11 tiếp theo: "Họ sẽ lấy vàng ròng mà bọc hòm, bọc trong và bọc ngoài; và trên đường viền chung quanh hòm, họ sẽ làm một cái núm bằng vàng."
Việc bọc vàng ròng cả trong và ngoài là một hình ảnh quan trọng. Vàng tượng trưng cho sự thánh khiết, vinh quang, và giá trị tuyệt đối của Đức Chúa Trời. Gỗ bên trong biểu tượng cho nhân tính, vàng bọc bên ngoài biểu tượng cho thần tính. Đây là một hình bóng tuyệt vời về Chúa Giê-xu Christ – Ngài là Đức Chúa Trời (vàng) hoàn toàn và là người (gỗ) hoàn toàn. Sự kết hợp này chỉ về một Đấng Christ vừa thánh khiết vừa có thể đồng cảm với nhân loại.
Cái núm bằng vàng trên đường viền không chỉ là trang trí; nó có thể là điểm để cầm nắm hoặc để buộc các vật dụng. Trong tiếng Hơ-bơ-rơ, từ này có thể liên quan đến "זר" (zer), nghĩa là vòng, đường viền, biểu tượng cho sự hoàn tất và bảo vệ.
Xuất Ê-díp-tô Ký 25:12-15 đề cập đến việc làm four rings và đòn bằng cây si-tim bọc vàng để xỏ đòn khiêng hòm. Đặc biệt, "đòn sẽ xỏ trong khoen, không nên rút ra" (câu 15). Điều này nhấn mạnh tính chất di động của Hòm Giao Ước – Đức Chúa Trời đồng hành với dân sự trong cuộc hành trình – đồng thời cũng là một lệnh nghiêm cấm không được tháo đòn ra, biểu tượng cho sự hiện diện vĩnh viễn và không thể tách rời của Đức Chúa Trời trong cuộc sống của dân sự.
Phần này là trung tâm của ý nghĩa Hòm Giao Ước. Xuất Ê-díp-tô Ký 25:16 chép: "Ngươi hãy bỏ vào hòm bảng chứng mà ta sẽ ban cho." "Bảng chứng" ("העדות" (Ha-Eduth)) là hai bảng đá của Luật Pháp (Mười Điều Răn). Hòm Giao Ước, trước hết, là nơi cất giữ Luật Pháp của Đức Chúa Trời, biểu tượng cho giao ước và lời hứa của Ngài.
Xuất Ê-díp-tô Ký 25:17 tiếp theo: "Ngươi cũng hãy làm một cái nắp bằng vàng ròng; bề dài hai gang rưỡi, bề ngang một gang rưỡi." Nắp này được gọi là "מכפח" (Mikpach) trong một số bản, nhưng từ phổ biến và quan trọng là "כפורת" (Kapporet), thường được dịch là "nắp" hoặc "tấm che". Tuy nhiên, từ nguyên và ý nghĩa thần học của Kapporet liên quan mật thiết đến khái niệm "che đậy" hoặc "sự chuộc tội". Đây không chỉ là một tấm che vật lý, mà là biểu tượng của nơi mà sự chuộc tội được thực hiện.
Xuất Ê-díp-tô Ký 25:18-20 miêu tả việc làm hai hình tượng Cherubim bằng vàng, đặt trên nắp hòm, "hai đầu cherubim ở hai đầu nắp, xây mặt vào nhau, và cúi xuống nắp." Cherubim (כרובים) là những sinh vật thiên thần có cánh, thường liên quan đến sự thánh khiết, sự bảo vệ, và sự hiện diện của Đức Chúa Trời. Vị trí của chúng – mặt xây vào nhau và cúi xuống nắp – tạo thành một không gian ở giữa, trên nắp hòm. Đây là nơi mà Xuất Ê-díp-tô Ký 25:22 định rõ: "Ta sẽ ở tại đó, giữa hai cherubim trên nắp hòm giao ước, mà truyền cho ngươi các mạng lịnh về con cái Y-sơ-ra-ên."
Chính tại nơi này, trên nắp hòm, giữa hai cherubim, Đức Chúa Trời hứa sẽ hiện diện và truyền phán. Nắp hòm, với hình tượng cherubim, trở thành "Ngai của Đức Chúa Trời" trên đất. Trong tiếng Hơ-bơ-rơ, khái niệm này được gọi là "כסא הכבוד" (Kisse HaKavod) – Ngai Vinh Hiển.
Hòm Giao Ước là một biểu tượng đa diện của sự hiện diện, giao ước, và sự chuộc tội của Đức Chúa Trời.
1. Nơi Cất Giữ Luật Pháp (Giao Ước): Hòm chứa Mười Điều Răn, là trung tâm của giao ước Sinai. Luật Pháp biểu thị ý chỉ thánh khiết của Đức Chúa Trời và sự kỳ vọng của Ngài về một dân tộc thánh. Trong Tân Ước, Chúa Giê-xu không phá bỏ Luật Pháp mà làm ứng nghiệm (Matthew 5:17). Ngài là Luật Pháp được viết trong tấm lòng (Hebrews 8:10).
2. Nắp Hòm (Kapporet) – Nơi Chuộc Tội: Nắp hòm là nơi mà hằng năm, vào ngày Lễ Chuộc Tội (Yom Kippur), thầy tế lễ thượng phẩm sẽ rảy huyết của sinh tế (Leviticus 16:14-15). Huyết được đặt trên nắp hòm để che đậy (kapporet) tội lỗi của dân sự. Đây là một hình bóng trực tiếp về công việc của Chúa Giê-xu Christ. Romans 3:25 nói về Chúa Giê-xu là Đấng mà Đức Chúa Trời đã lập làm của lễ chuộc tội ("propitiation" – từ Hy Lạp "ἱλαστήριον" (hilasterion), có nghĩa chính là "nơi chuộc tội" hoặc "nắp hòm"). Chúa Giê-xu là Nắp Hòm sống động, nơi huyết của Ngài – không của chiên hay bò – được dâng một lần đủ cả để chuộc tội vĩnh viễn (Hebrews 9:12).
3. Ngai Hiện Diện của Đức Chúa Trời: Nơi giữa hai cherubim là điểm Đức Chúa Trời hứa hiện diện và phán. Chúa Giê-xu Christ là sự hiện diện đầy đủ của Đức Chúa Trời trên đất. John 1:14 chép: "Ngôi Lời trở nên xác phàm, ở giữa chúng ta." Trong Chúa Giê-xu, chúng ta không cần một ngai vật chất; Ngài là Ngai của Đức Chúa Trời trong xác phàm. Sự hiện diện của Đức Chúa Trời nay ở với chúng ta qua Đức Thánh Linh.
4. Hòm Di Động – Đức Chúa Trời Đồng hành: Hòm được khiêng đi theo dân sự trong hành trình, trong chiến trận (Joshua 6), và trong thời kỳ lưu lạc. Điều này báo trước về Chúa Giê-xu, Đấng đồng hành với chúng ta trong mọi nẻo đường của cuộc sống. Ngài là Emmanuel – Đức Chúa Trời ở cùng chúng ta (Matthew 1:23).
Hòm Giao Ước không chỉ là một vật của lịch sử; những nguyên tắc và biểu tượng của nó có ứng dụng mạnh mẽ cho đời sống tin kính của chúng ta ngày nay.
1. Trung Tâm Đời Sống: Lời Chúa và Sự Hiện Diện của Ngài: Hòm Giao Ước được đặt trong nơi Chí Thánh, trung tâm của đền tạm. Đời sống Cơ Đốc nhân phải có Chúa Giê-xu và Lời Ngài (Kinh Thánh) làm trung tâm. Như Hòm chứa bảng chứng, chúng ta cần cất giữ Lời Chúa trong lòng (Psalm 119:11) và để Lời đó dẫn dắt mọi hành động.
2. Sự Chuộc Tội và Lòng Tin Cậy: Chúng ta không cần đến một thầy tế lễ để rảy huyết trên nắp hòm mỗi năm. Nhờ Chúa Giê-xu, chúng ta có sự chuộc tội vĩnh viễn. ứng dụng này dạy chúng ta sống trong sự tự do của ơn tha thứ, không còn bị ám ảnh bởi tội lỗi quá khứ, và có thể đến thẳng với Đức Chúa Trời với lòng tin cậy (Hebrews 4:16).
3. Sự Thánh Khiết và Kính Sợ: Hòm Giao Ước là vật cực thánh. Việc Uzza chạm vào Hòm và bị chết (1 Chronicles 13:10) là một bài học về sự kính sợ Đức Chúa Trời. ứng dụng cho chúng ta là thái độ kính sợ và tôn trọng sự thánh khiết của Đức Chúa Trời trong đời sống và trong cách chúng ta tiếp cận Ngài qua Chúa Giê-xu.
4. Đức Chúa Trời Đồng hành Trong Hành trình: Hòm được khiêng đi. Chúa Giê-xu đồng hành với chúng ta trong mọi bước đi của cuộc sống – trong công việc, gia đình, khó khăn, và chiến trận thuộc linh. Chúng ta có thể tin cậy rằng sự hiện diện của Ngài luôn ở với chúng ta, không rời.
5. Sự Hiệp một và Thờ Phượng: Hai cherubim mặt xây vào nhau biểu tượng cho sự hiệp một trong thờ phượng và chú mục vào nơi hiện diện của Đức Chúa Trời. Trong Hội Thánh, chúng ta được kêu gọi hiệp một, cùng chú mục vào Chúa Giê-xu, và cùng nhau thờ phượng Ngài.
Hòm Giao Ước trong Xuất Ê-díp-tô Ký là một chỉ dẫn chi tiết và đầy biểu tượng về cách Đức Chúa Trời muốn hiện diện và liên hệ với dân sự Ngài. Mỗi chi tiết – từ gỗ si-tim, vàng ròng, đòn khiêng, bảng chứng, nắp hòm, cherubim – đều mang một sứ điệp thần học sâu sắc về sự thánh khiết, giao ước, chuộc tội, và hiện diện.
Tuy nhiên, như Hebrews 9:1-5 nhắc lại những vật thánh này, thì cũng trong chính sách đó, Hebrews 9:11-12 tuyên bố: "Nhưng Đấng Christ đã hiện đến như thầy tế lễ thượng phẩm của những sự tốt sau này... người đã vào nơi thánh một lần đủ cả, không dùng huyết của chiên và bò, nhưng dùng huyết của mình, mà được sự chuộc tội vĩnh viễn."
Chúa Giê-xu Christ là Hòm Giao Ước đích thực và trọn vẹn. Ngài là nơi cất giữ Lời Đức Chúa Trời (Ngôi Lời), là Nắp Chuộc Tội (hilasterion), là Ngai Hiện Diện của Đức Chúa Trời, và là Đấng đồng hành với chúng ta. Bài học cho chúng ta là đặt Chúa Giê-xu làm trung tâm của đời sống, sống trong sự chuộc tội hoàn toàn của Ngài, và bước đi với sự hiện diện của Ngài mỗi ngày.
Hòm Giao Ước vật chất đã không còn, nhưng ý nghĩa của nó được ứng nghiệm và sống động trong Chúa Cứu Thế Giê-xu. Mỗi Cơ Đốc nhân, qua Đức Thánh Linh, có thể trở thành một "nơi thánh" di động, mang sự hiện diện của Đức Chúa Trời đến cho thế giới.