Sách Khải Huyền, với những hình ảnh biểu tượng và tiên tri phức tạp, luôn là một phần Kinh Thánh kích thích sự tìm tòi và nghiên cứu của các tín hữu. Trong đó, đoạn 11 từ câu 3 đến 12 trình bày một cảnh tượng nổi bật: “Hai nhân chứng” được Đức Chúa Trời ban quyền để làm chứng và hành động trong một thời kỳ đặc biệt. Danh tính và vai trò của hai nhân chứng này là một chủ đề được tranh luận và nghiên cứu sâu rộng trong cộng đồng Tin Lành. Bài viết này sẽ khám phá chi tiết về hai nhân chứng, dựa trên phân tích Kinh Thánh, ngôn ngữ nguyên thủy, và các quan điểm giải kinh, với mục đích không chỉ làm sáng tỏ biểu tượng này mà còn đem đến những ứng dụng thiết thực cho đời sống làm chứng của Cơ Đốc nhân ngày nay.
Trước khi đi vào danh tính, chúng ta cần hiểu rõ bối cảnh và những đặc điểm Kinh Thánh miêu tả về hai nhân chứng. Khải Huyền 11:3 chép: “Ta sẽ cho hai nhân chứng của ta mặc áo bao gai, đi làm chứng trong một nghìn hai trăm sáu mươi ngày.” Con số 1260 ngày tương ứng với 3.5 năm (theo lịch tiên tri, một năm = 360 ngày), một khoảng thời gian xuất hiện nhiều lần trong Khải Huyền (ví dụ: thời kỳ người nữ trốn trong đồng vắng – Khải Huyền 12:6) và liên quan đến nửa sau của kỳ “bảy năm” cuối cùng trong các lời tiên tri của Đa-ni-ên. Việc “mặc áo bao gai” biểu thị sự tang chế, than khóc, và thường liên quan đến sứ điệp cảnh tỉnh, ăn năn (xem Ma-thi-ơ 11:21).
Khải Huyền 11:4 miêu tả: “Hai nhân chứng ấy là hai cây ô-li-ve và hai cây đèn đứng trước mặt Chúa của thế gian.” Hình ảnh “cây ô-li-ve” và “cây đèn” rút từ Xa-cha-ri 4, nói về hai người được xức dầu (thường được hiểu là thầy tế lễ và vua, hoặc Luật pháp và Tiên tri) đứng cận kề Chúa và là công cụ của Đức Chúa Trời để thực hiện công việc của Ngài. “Cây đèn” biểu tượng cho sự soi sáng, làm chứng; “cây ô-li-ve” biểu tượng cho sự xức dầu, năng lực từ Thánh Linh.
Khải Huyền 11:5-6 ban cho hai nhân chứng những quyền năng đặc biệt:
“Nếu ai muốn làm hại hai người, thì có lửa từ miệng hai người ra, thiêu nuốt kẻ muốn làm hại: kẻ nào muốn làm hại hai người thì phải bị giết như vậy. Hai người có quyền đóng trời lại, để cho trời không mưa trong những ngày hai người làm chứng; hai người lại có quyền biến nước thành huyết và khiến các thứ tai nạn làm hại thế gian mỗi khi hai người muốn.”
Quyền năng “lửa từ miệng ra” có thể liên hệ đến tiên tri Ê-li (1 Các Vua 18, 2 Các Vua 1). Quyền “đóng trời không mưa” trực tiếp nhắc đến Ê-li (1 Các Vua 17:1). Quyền “biến nước thành huyết” nhắc đến Môi-se trong cuộc tranh đấu với Pha-ra-ôn (Xuất Ê-díp-tô Ký 7:14-25). Những quyền năng này cho thấy hai nhân chứng có thẩm quyền và năng lực tương tự như hai đại tiên tri quan trọng nhất trong lịch sử Israel.
Có ba quan điểm chính trong giới nghiên cứu Tin Lành về danh tính của hai nhân chứng:
1. Quan Điểm Tiêu Biểu: Ê-li và Môi-se
Đây là quan điểm được nhiều người chấp nhận, dựa trên những quyền năng được liệt kê trực tiếp trong Khải Huyền 11 và các lời tiên tri về sự trở lại của họ.
- Ê-li: Tiên tri Malachi 4:5 chép: “Nầy, ta sẽ sai tiên tri Ê-li đến cùng các ngươi, trước ngày lớn và đáng kinh của Đức Giê-hô-va chưa đến.” Ê-li không trải qua sự chết thông thường (được cất lên trời trong xe lửa – 2 Các Vua 2:11), và truyền thống Do Thái cùng nhiều học giả Tin Lành tin rằng ông sẽ trở lại để làm một công việc đặc biệt trước ngày Chúa đến. Quyền đóng trời không mưa và lửa từ miệng ra hoàn toàn phù hợp với Ê-li.
- Môi-se: Môi-se là đại biểu của Luật pháp. Deuteronomy 18:15 tiên tri về một tiên tri giống như Môi-se sẽ đến. Quyền biến nước thành huyết và gây các tai nạn phù hợp với những việc Môi-se làm. Môi-se đã chết và được Đức Chúa Trời chôn cất (Deuteronomy 34:5-6), nhưng sự sống lại của ông (cùng với Ê-li) để làm chứng trong thời kỳ cuối cùng là điều có thể, đặc biệt khi xem đến sự hiện diện của Môi-se và Ê-li trong sự hiện ra của Chúa Giê-xu trên núi (Ma-thi-ơ 17:3).
Hai nhân chứng này đại diện cho “Luật pháp và Tiên tri” (Ma-thi-ơ 5:17), là nền tảng của mọi lời tiên tri và sự làm chứng cho Đức Chúa Trời.
2. Quan Điểm Biểu Tượng: Hai Nhóm hoặc Hai Chức Vụ
Một số học giả cho rằng hai nhân chứng không phải là hai cá nhân cụ thể mà là biểu tượng cho hai nhóm người làm chứng (ví dụ: Hội Thánh từ Do Thái và Hội Thánh từ Dân Ngoại, hoặc các nhà truyền giáo và các tiên tri) trong thời kỳ cuối cùng. Hình ảnh “hai cây ô-li-ve” trong Xa-cha-ri 4 được giải nghĩa là hai người được xức dầu đứng chầu Chúa, có thể áp dụng cho các chức vụ tiếp nhận sự xức dầu của Thánh Linh để làm công việc Chúa.
3. Quan Điểm về Ê-li và Enoch (hoặc một Tiên Tri khác)
Một quan điểm khác đề xuất Ê-li và Enoch, vì cả hai đều không trải qua sự chết (Ê-li được cất lên, Enoch được Đức Chúa Trời tiếp đi – Genesis 5:24). Tuy nhiên, Kinh Thánh không ghi Enoch có những quyền năng như được liệt kê trong Khải Huyền 11, và không có lời tiên tri cụ thể về sự trở lại của Enoch. Vì vậy, quan điểm này không được hỗ trợ nhiều bằng quan điểm Ê-li và Môi-se.
Trong bài nghiên cứu này, chúng ta tập trung vào quan điểm đầu (Ê-li và Môi-se) vì có nhiều căn cứ Kinh Thánh trực tiếp và được nhiều nhà giải kinh Tin Lành lịch sử chấp nhận.
Khải Huyền 11:7-12 miêu tả một cảnh tượng kinh khiếp và sau đó vinh hiển:
“Khi hai người đã làm chứng xong rồi, con thú dưới vực sâu lên, sẽ chiến đấu cùng hai người, thắng được và giết hai người. Thây hai người sẽ nằm trên đường cái của thành lớn, là thành gọi theo tỉ dụ là Sô-đôm và Ê-díp-tô, tức là nơi mà Chúa hai người cũng đã bị đóng đinh. ... Các dân các nước thấy thây hai người trong ba ngày rưỡi, và không cho chôn trong mồ. ... Sau ba ngày rưỡi ấy, có sự sống của Đức Chúa Trời nhập vào trong hai người: hai người đứng dậy trên chân mình, và những kẻ đứng xem đều sợ hãi cả. Hai người nghe một tiếng lớn ở từ trên trời đến phán cùng mình rằng: Hai ngươi hãy lên đây! Hai người bèn lên trời trong đám mây, và những kẻ đứng xem trông thấy.”
“Con thú dưới vực sâu” được hiểu là Antichrist, hoặc quyền lực của Satan trong thời kỳ cuối cùng. Sự chiến thắng và giết chết hai nhân chứng cho thấy sự đối nghịch tột độ của thế gian với sự làm chứng của Đức Chúa Trời. “Thành lớn” được gọi là “Sô-đôm và Ê-díp-tô” biểu tượng cho sự đồi bại, tội lỗi và thế lực trần gian chống lại Đức Chúa Trời (Sô-đôm tượng trưng cho sự đồi bại về mặt đạo đức, Ê-díp-tô tượng trưng cho sự thế gian và ách nô lệ).
Thời gian “ba ngày rưỡi” (3.5 ngày) đối ứng với “1260 ngày” (3.5 năm) của sự làm chứng. Đây là một nửa của bảy năm, biểu tượng cho một thời kỳ ngắn của sự thống khổ và tử vong, nhưng sau đó là sự phục sinh và vinh thăng. Sự sống lại của hai nhân chứng sau 3.5 ngày là một sự báo trước và làm chứng về sự sống lại của Chúa Giê-xu (sau 3 ngày), và về sự sống lại của tất cả những người tin Chúa. Sự thăng thiên “trong đám mây” nhắc đến sự thăng thiên của Chúa Giê-xu và sự hiện ra của Ngài trong đám mây khi trở lại (Khải Huyền 1:7).
- “Nhân chứng” (Khải Huyền 11:3): Từ Hy Lạp là martys (μάρτυς), không chỉ có nghĩa là “người làm chứng” mà còn mang nghĩa “người chứng đạo”, liên hệ đến sự hy sinh vì lời làm chứng. Điều này cho thấy hai nhân chứng không chỉ nói lời làm chứng mà còn sống và chết cho lời làm chứng đó.
- “Áo bao gai” (Khải Huyền 11:3): Từ Hy Lạp sakkos (σάκκος), là vải thô, dùng trong tang chế. Trong tiếng Hê-bơ-rơ, từ tương ứng là saq, thể hiện sự sầu thảm và ăn năn.
- “Cây ô-li-ve” (Khải Huyền 11:4): Ô-li-ve trong Kinh Thánh biểu tượng cho sự bình an, phước hạnh, và đặc biệt là sự xức dầu (dầu ô-li-ve). Hai cây ô-li-ve đứng cận Chúa cho thấy họ được Thánh Linh xức dầu trực tiếp và liên tục để thực hiện công việc.
- “Con thú” (Khải Huyền 11:7): Từ Hy Lạp thērion (θηρίον), thường được dùng trong Khải Huyền để chỉ các quyền lực Satan, Antichrist. “Dưới vực sâu” (abyssos) nhấn mạnh nguồn gốc từ nơi sâu thẳm của sự chết và sự hủy diệt.
Mặc dù hai nhân chứng trong Khải Huyền 11 là một sự kiện tiên tri thuộc về thời kỳ cuối cùng, nhưng bài học từ đời sống và sự làm chứng của họ có nhiều ứng dụng thiết thực cho mỗi tín hữu:
1. Sự Kiên Trì và Trung Tín trong Làm Chứng:
Hai nhân chứng làm chứng trong 1260 ngày, một thời gian dài và trong điều kiện khó khăn (mặc áo bao gai). Điều này nhắc nhở chúng ta về sự kiên trì trong việc rao truyền Tin Lành, không nản lòng khi thấy kết quả chậm trễ hoặc khi đối diện với nghịch cảnh. 2 Timothy 4:2 chép: “hãy giảng đạo, cố khuyên, dạy dỗ, sửa trị, dầu khi thuận tiện hay không thuận tiện.”
2. Đứng Vững dưới Quyền Năng và Sự Bảo Vệ của Đức Chúa Trời:
Hai nhân chứng được ban quyền năng đặc biệt và được bảo vệ cho đến khi hoàn thành sứ mạng (Khải Huyền 11:5). Điều này cho chúng ta biết rằng khi Chúa giao phó một công việc, Ngài sẽ ban quyền năng và bảo vệ chúng ta để hoàn thành. Chúng ta không cần sợ hãi những đe dọa từ thế gian, nhưng tin cậy vào sự bảo vệ của Chúa. Psalm 91:7: “Dầu một nghìn người sa xuống bên cạnh ngươi, và mười nghìn người bên hữu ngươi, cơn hại nầy cũng không đến gần ngươi.”
3. Sự Làm Chứng bằng Lời nói và Hành Động:
Hai nhân chứng không chỉ nói (làm chứng) mà còn hành động (gây các tai nạn, đóng trời). Lời làm chứng của Cơ Đốc nhân phải được hỗ trợ bằng đời sống và hành động phù hợp với lời nói. James 2:17: “Ấy vậy, đức tin không có hành động thì là đức tin chết.” Chúng ta làm chứng về Chúa không chỉ bằng ngôn từ mà bằng cả cách sống, những việc làm yêu thương và công bình.
4. Chuẩn Bị cho Sự Đối nghịch và Hy Sinh:
Hai nhân chứng cuối cùng bị giết. Sự làm chứng cho Chúa có thể đưa đến sự chống đối, khổ nạn, và cả hy sinh. Chúa Giê-xu đã dạy: “Kẻ nào muốn theo ta, phải liều mình, và mỗi ngày vác thập tự giá mình mà theo ta.” (Luke 9:23). Chúng ta phải chuẩn bị tâm thế sẵn sàng chịu khổ vì Danh Chúa, nhưng luôn nhớ rằng sau sự hy sinh là sự phục sinh và vinh hiển (Khải Huyền 11:11-12).
5. Sự Hợp Tác trong Làm Chứng:
Hai nhân chứng làm việc cùng nhau (“hai người”). Đức Chúa Trời thường sử dụng sự hợp tác của các tín hữu để làm chứng hiệu quả hơn. Ecclesiastes 4:9: “Hai người tốt hơn một; vì hai người được công giá tốt hơn về việc khó nhọc của mình.” Chúng ta không làm chứng đơn độc, mà trong sự liên hiệp với Hội Thánh và các anh chị em.
Hai nhân chứng trong Khải Huyền 11, dù được nhiều người hiểu là Ê-li và Môi-se, không chỉ là những nhân vật tiên tri của thời kỳ cuối cùng, mà là biểu tượng sống động về sự làm chứng trung tín, quyền năng của Đức Chúa Trời ban cho những người Ngài chọn, và sự chiến thắng cuối cùng của sự sống lại và vinh hiển trên sự chết và thế lực của Satan. Nghiên cứu về hai nhân chứng đem đến cho chúng ta một cái nhìn về sự nghiêm túc và khẩn thiết của sự làm chứng trong thời kỳ cuối cùng, đồng thời khích lệ mỗi tín hữu sống và làm chứng cho Chúa Giê-xu với lòng kiên trì, tin cậy vào quyền năng và sự bảo vệ của Ngài, và sẵn sàng hợp tác với các anh chị em trong Hội Thánh.
Cuối cùng, trung tâm của mọi lời làm chứng không phải là các tiên tri hay các biểu tượng, mà là Chúa Giê-xu Christ, Đấng đã phán: “Ấy là về ta mà các sách luật pháp Môi-se, các sách tiên tri, và các sách thi ca đều chép.” (Luke 24:44). Hai nhân chứng làm chứng về Ngài, và chúng ta ngày nay cũng có sứ mạng làm chứng về Ngài cho đến khi Ngài trở lại.
“Vậy, sau khi Đức Chúa Jêsus phán cùng các môn đồ như vậy, thì Ngài được cất lên trời, và ngồi bên hữu Đức Chúa Trời. Các môn đồ đi ra, rao truyền đạo ở khắp nơi, Chúa cùng làm với môn đồ, và lấy các phép lạ cặp theo lời môn đồ mà làm cho đạo vững bền.” (Mark 16:19-20).