Vai trò của Priscilla và Aquila trong việc dạy dỗ Apollos cho thấy điều gì về phụ nữ giảng dạy?

Trong hành trình truyền bá Tin Lành của Hội Thánh đầu tiên, có những câu chuyện đẹp và giàu ý nghĩa về sự hợp tác, dạy dỗ và sự phát triển trong sự hiểu biết về Đức Chúa Trời. Một trong những câu chuyện đó là việc Priscilla và Aquila, một cặp vợ chồng, “dạy dỗ” Apollos – một người giảng đạo đầy nhiệt huyết nhưng còn thiếu sự hiểu biết đầy đủ về Tin Lành. Sự kiện này, được ghi lại trong Công-vụ các Sứ-đồ 18:24-28, không chỉ là một ghi chú lịch sử, mà còn là một ví dụ sống động về nguyên tắc dạy dỗ, về vai trò của phụ nữ trong việc giảng giải Lời Chúa, và về tinh thần “cảm thông của thánh đồ” trong Hội Thánh.

Bối Cảnh Kinh Thánh: Apollos, Người Giảng Đạo Nhiệt Huyết

Để hiểu rõ vai trò của Priscilla và Aquila, chúng ta cần bắt đầu từ Apollos. Công-vụ 18:24-25 chép:

“Vả, có một người Giu-đa tên là Apollos, quê ở thành A-léc-xan-tri, là người có tài nói, thạo về Kinh-thánh, đến thành Ê-phê-sô. Người đã học đạo Chúa; nói ra một cách can đảm, và dạy dỗ kỹ càng những điều về Chúa, song chỉ biết về phép báp-tem của Giăng.”

Apollos được miêu tả là một người “có tài nói” (λόγιος – logios trong tiếng Hy Lạp, nghĩa là người có học thức, hùng biện), “thạo về Kinh-thánh” (δυνατὸς ἐν ταῖς γραφαῖς – dynatos en tais graphais, nghĩa là “mạnh mẽ/am tường trong các Kinh Thánh”), và “nói ra một cách can đảm” (παρρησιάζετο – parrēsiazeto, nghĩa là “nói thẳng, nói tự do, mạnh dạn”). Đây là một hình mẫu của một nhà truyền giảng xuất sắc: am hiểu Lời Chúa (Cựu Ước), có khả năng hùng biện, và có lòng nhiệt thành. Tuy nhiên, điểm then chốt là: “song chỉ biết về phép báp-tem của Giăng”. Apollos hiểu và giảng về sự chuẩn bị của Chúa Giê-xu qua sự dạy dỗ và báp-tem của Giăng Báp-tít, nhưng ông chưa hiểu đầy đủ về Tin Lành trọn vẹn của Chúa Giê-xu Christ – về sự chết và sống lại của Ngài, về báp-tem trong Đức Chúa Giê-xu và về sự đầy trọn của Thánh Linh. Sự hiểu biết của ông là “tiền Tin Lành”, chưa đạt đến sự trọn vẹn của Tin Lành mà các Sứ đồ đã truyền bá.

Vai Trò của Priscilla và Aquila: “Dạy Dỗ Cho Kỹ Càng Hơn”

Priscilla và Aquila là một cặp vợ chồng Cơ Đốc, những người bạn và những người cộng sự thân thiết của Sứ đồ Phao-lô (Công-vụ 18:1-3; Rô-ma 16:3-4). Họ đã gặp Phao-lô tại Cô-rinh-tô và cùng làm nghề chung (làm nhà). Sau đó, khi Phao-lô rời Ê-phê-sô, họ ở lại đó. Khi Apollos đến Ê-phê-sô và giảng dạy trong nhà hội, Priscilla và Aquila đã nghe ông giảng. Công-vụ 18:26 ghi lại hành động của họ:

“Người bèn khởi sự giảng dạy dạn-dĩ trong nhà hội. Priscilla và Aquila nghe người nói, bèn đem người về với mình, và giải bày đạo Chúa cho người càng kỹ càng hơn.”

Cụm từ “giải bày đạo Chúa cho người càng kỹ càng hơn” (ἐξέθεντο αὐτῷ τὴν ὁδὸν τοῦ Θεοῦ ἀκριβέστερον – exethento auto tēn hodon tou Theou akribesteron) mang ý nghĩa rất quan trọng. ἐξέθεντο (exethento) có nghĩa là “trình bày, giải thích, bày tỏ ra”. ἀκριβέστερον (akribesteron) nghĩa là “cách chính xác hơn, kỹ càng hơn, đầy đủ hơn”. Priscilla và Aquila không phản đối Apollos, không công khai chỉ trích ông, mà “đem người về với mình” – một hành động riêng tư, tế nhị và mang tính xây dựng. Họ đã giải thích cho ông “con đường của Đức Chúa Trời” (τὴν ὁδὸν τοῦ Θεοῦ) một cách đầy đủ và chính xác hơn. Điều này bao gồm sự hiểu biết về Tin Lành trọn vẹn: Chúa Giê-xu là Đấng Mêsia đã đến, chịu chết, sống lại, và ban Thánh Linh; về báp-tem trong Danh Chúa Giê-xu không chỉ là sự ăn năn mà là sự đồng chết và đồng sống với Ngài (Rô-ma 6:3-4).

Priscilla – Người Nữ Giảng Dạy: Phân tích và Giải nghĩa

Điểm đáng chú ý nhất trong câu chuyện này là Priscilla, một người nữ, cùng với chồng là Aquila, tham gia vào việc “giải bày đạo Chúa” cho Apollos. Kinh Thánh luôn đề cập đến cả hai người cùng nhau: “Priscilla và Aquila”. Trong các thư tín, Phao-lô cũng luôn nhắc đến cả hai (Rô-ma 16:3; 2 Ti-mô-thê 4:19), và trong một số phân đoạn, tên Priscilla (hay Prisca) được nhắc đến trước, cho thấy sự nổi bật và tích cực của cô trong công việc Chúa.

Việc Priscilla tham gia vào việc giảng giải Lời Chúa cho một người giảng đạo công khai như Apollos cho thấy một nguyên tắc quan trọng về vai trò của người nữ trong Hội Thánh:

• Giảng dạy trong bối cảnh cá nhân và tư nhân: Priscilla và Aquila không giảng dạy Apollos trong nhà hội công khai, mà trong môi trường riêng tư (“đem người về với mình”). Điều này phù hợp với nguyên tắc được đề cập trong 1 Ti-mô-thê 2:12 về việc người nữ không “dạy dỗ” hay “cầm quyền” trên người nam trong bối cảnh Hội Thánh công khai (ἐν ἐκκλησία – trong hội chúng). Nhưng trong bối cảnh cá nhân, gia đình, hay một nhóm nhỏ để giải thích và dạy dỗ, người nữ có thể và được khích lệ sử dụng sự hiểu biết của mình để giúp đỡ người khác, như Priscilla đã làm.
• Giảng dạy như một sự “giải bày” và “hướng dẫn”: Công việc của Priscilla và Aquila là “giải bày” (exethento) – trình bày, giải thích. Đây không phải là một bài giảng có thẩm quyền công khai từ trên xuống, mà là một sự chia sẻ, hướng dẫn, làm sáng tỏ. Người nữ trong Hội Thánh có thể và nên tham gia vào việc này: giải nghĩa Kinh Thánh, chia sẻ sự hiểu biết, dạy dỗ các tín hữu khác (đặc biệt là các nữ tín hữu và con trẻ) trong những bối cảnh thích hợp.
• Sự hợp tác và bổ trợ trong gia đình Cơ Đốc: Priscilla và Aquila là một hình mẫu tuyệt vời về một cặp vợ chồng cùng làm việc cho Chúa, cùng hiểu biết Lời Chúa, và cùng có khả năng dạy dỗ. Điều này cho thấy trong gia đình Cơ Đốc, cả người nam và người nữ cần cùng học Kinh Thánh, cùng lớn lên trong sự hiểu biết, để có thể cùng nhau hỗ trợ và dạy dỗ người khác.

Kinh Thánh còn cho thấy Priscilla và Aquila là những người “cùng hết lòng vì tôi” (Rô-ma 16:4) và là những người lãnh đạo trong một Hội Thánh tại nhà (1 Cô-rinh-tô 16:19). Họ không chỉ là thợ làm nhà, mà là những người dạy dỗ, những người tiếp đón và lãnh đạo Hội Thánh trong nhà mình.

Bài Học về Phụ Nữ Giảng Dạy từ Câu Chuyện này

Từ phân tích trên, chúng ta có thể rút ra những bài học quan trọng về vai trò của phụ nữ trong việc giảng dạy trong Hội Thánh Tin Lành:

1. Phụ nữ có quyền và nên học Kinh Thánh sâu sắc: Priscilla không thể “giải bày đạo Chúa” cho Apollos nếu cô không có sự hiểu biết chính xác và đầy đủ về Tin Lành. Điều này khích lệ các nữ tín hữu học Kinh Thánh nghiêm túc, nghiên cứu, và trang bị cho mình một sự hiểu biết vững vàng.
2. Phụ nữ có thể dạy dỗ trong những bối cảnh không công khai và không có thẩm quyền trên người nam: Việc dạy dỗ của Priscilla được thực hiện trong bối cảnh riêng tư, cùng với chồng, và với tinh thần hỗ trợ, giải thích. Đây là một hình mẫu hợp lý và cân bằng với những chỉ dẫn khác trong Kinh Thánh về thẩm quyền và trật tự trong Hội Thánh.
3. Phụ nữ có thể và nên tham gia vào việc đào tạo, huấn luyện những người giảng đạo: Apollos sau khi được Priscilla và Aquila dạy dỗ, tiếp tục đi đến A-châu và “giúp kẻ đã tin Chúa được nhiều” (Công-vụ 18:27-28). Sự dạy dỗ của Priscilla đã góp phần vào sự thành công và hiệu quả của một nhà truyền giảng. Phụ nữ có thể đóng vai trò là những người cố vấn, những người hỗ trợ trong việc đào tạo những người lãnh đạo Hội Thánh.
4. Sự dạy dỗ của phụ nữ phải xuất phát từ tình yêu thương và tinh thần xây dựng: Priscilla và Aquila không công khai sỉ nhục Apollos, mà ân cần đem ông về nhà và giải thích. Tinh thần này là tinh thần của Ga-la-ti 6:1: “Hễ anh em có ai bị phú trong sự lỗi lầm nào, thì những kẻ có tâm thần thuộc linh phải lấy lòng nhu mì mà sửa họ lại”.

Ứng Dụng Thực Tiễn cho Đời Sống Cơ Đốc Ngày Nay

Câu chuyện về Priscilla và Aquila không chỉ là một bài học lịch sử, mà còn có nhiều ứng dụng thiết thực cho Hội Thánh và cá nhân tín hữu ngày nay:

1. Ứng dụng cho các Nữ Tín Hữu:

• Chủ động học Kinh Thánh: Hãy noi gương Priscilla, không chỉ học Kinh Thánh để biết, mà học để có thể “giải bày” cho người khác khi có cơ hội. Tham gia các lớp học Kinh Thánh, nghiên cứu cá nhân, và tra khảo các tài liệu giải nghĩa.
• Sử dụng khả năng trong những bối cảnh thích hợp: Các nữ tín hữu có thể dạy trong các nhóm nhỏ nữ, các lớp trẻ em, các buổi học Kinh Thánh tại nhà, hoặc khi giải thích Kinh Thánh cho một người nào đó trong tình huống cá nhân (như một người bạn, một người thân).
• Hỗ trợ chồng và gia đình trong việc dạy dỗ: Trong gia đình, người nữ có thể cùng chồng học và dạy dỗ con cái về Lời Chúa, hoặc cùng chồng tiếp đón và dạy dỗ các tín hữu khác trong nhóm tại nhà.

2. Ứng dụng cho các Nam Tín Hữu và Lãnh Đạo Hội Thánh:

• Khích lệ và tạo cơ hội cho phụ nữ học và dạy: Các lãnh đạo Hội Thánh nên khích lệ phụ nữ phát triển sự hiểu biết Kinh Thánh và sử dụng khả năng của mình trong những bối cảnh phù hợp với Kinh Thánh.
• Noi gương Aquila: Aquila không ngăn cản Priscilla, mà cùng với cô hợp tác trong việc dạy dỗ Apollos. Người nam Cơ Đốc cần hỗ trợ và cùng làm việc với người nữ trong gia đình và trong Hội Thánh để cùng phục vụ Chúa.
• Nhận sự dạy dỗ từ những người có hiểu biết, không phân biệt nam nữ: Apollos, một người giảng đạo công khai, vẫn khiêm tốn tiếp nhận sự giải thích từ một cặp vợ chồng, trong đó có một người nữ. Đây là tinh thần học hỏi và khiêm nhường cần có trong Hội Thánh.

3. Ứng dụng cho Hội Thánh:

• Tạo môi trường học hỏi và dạy dỗ đa dạng: Hội Thánh nên có các nhóm học Kinh Thánh, các lớp huấn luyện mà trong đó phụ nữ có thể tham gia học và sau đó chia sẻ trong những bối cảnh được hướng dẫn.
• Nhận biết và sử dụng các tài năng của tất cả tín hữu: Priscilla và Aquila là những thợ làm nhà, không phải “mục sư” chuyên nghiệp, nhưng họ được sử dụng trong việc dạy dỗ. Hội Thánh cần nhận biết và sử dụng các tài năng, sự hiểu biết của tất cả tín hữu, bất kể nghề nghiệp hay địa vị.
• Giữ tinh thần “giải bày” với lòng nhu mì: Khi thấy một người nào đó (có thể là một người giảng đạo, một tín hữu) có sự hiểu biết không đầy đủ, hãy noi gương Priscilla và Aquila: không công khai chỉ trích, mà tế nhị, riêng tư và với tinh thần xây dựng để giải thích và giúp đỡ.

Kết Luận

Câu chuyện Priscilla và Aquila dạy dỗ Apollos là một ví dụ đẹp về sự cảm thông của thánh đồ, về tinh thần học hỏi và về vai trò tích cực của phụ nữ trong việc giảng giải Lời Chúa. Priscilla, cùng với chồng, đã trở thành một người dạy dỗ quan trọng cho một nhà truyền giảng tài năng, giúp ông có được sự hiểu biết đầy đủ về Tin Lành để tiếp tục công việc Chúa với hiệu quả lớn hơn.

Bài học cho chúng ta ngày nay là: trong Hội Thánh Tin Lành, phụ nữ có một vai trò quan trọng và được khích lệ trong việc học Kinh Thánh sâu sắc và trong việc dạy dỗ, giải thích Lời Chúa trong những bối cảnh phù hợp với sự dạy dỗ của Kinh Thánh. Sự dạy dỗ đó phải được thực hiện với tinh thần khiêm nhường, yêu thương, xây dựng và trong sự hợp tác với những nguyên tắc Kinh Thánh về trật tự và thẩm quyền.

Hội Thánh cần là một môi trường mà cả nam và nữ tín hữu cùng được trang bị bằng Lời Chúa, cùng được khích lệ sử dụng tài năng và sự hiểu biết để gây dựng nhau, và cùng nhau làm sáng Danh Chúa, như Priscilla, Aquila và Apollos đã làm. “Vả, trong Đức Chúa Jêsus Christ, anh em đều là một” (Ga-la-ti 3:28), và mỗi người, với những vai trò và cách thức phù hợp, đều có phần trong việc truyền bá và dạy dỗ Tin Lành cứu rỗi.