Trong các cuộc thảo luận về chức vụ và vai trò lãnh đạo trong Hội Thánh ngày nay, việc tìm hiểu cách nhìn của Kinh Thánh, đặc biệt là Cựu Ước, về người nữ là điều cần thiết và căn bản. Cựu Ước không chỉ là bối cảnh lịch sử mà còn là phần Kinh Thánh được Đức Chúa Trời dùng để chuẩn bị cho sự đến của Chúa Cứu Thế. Bài nghiên cứu này sẽ khám phá một cách chuyên sâu, với nhiều phân đoạn giải kinh và giải nghĩa từ nguyên ngữ, để hiểu rõ vai trò của người nữ trong các chức vụ lãnh đạo theo ghi chép của Cựu Ước.
Trước khi xem xét các cá nhân cụ thể, chúng ta phải bắt đầu từ nguyên tắc nền tảng trong sự tạo dựng. Sáng-thế-ký 1:26-27 chép: “Đức Chúa Trời phán rằng: Chúng ta hãy làm nên loài người như hình ta và theo tượng ta... Đức Chúa Trời dựng nên loài người như hình Ngài; Ngài dựng nên người nam và người nữ.” Từ ngữ “loài người” (tiếng Hê-bơ-rơ: ‘adam) ở đây bao gồm cả nam và nữ. Cả hai cùng mang “hình” và “tượng” của Đức Chúa Trời, cùng có giá trị và phẩm giá thiêng liêng ngang nhau. Đây là nền tảng cho mọi suy xét về vai trò.
Trong Sáng-thế-ký 2, chúng ta thấy một trật tự trong mối liên hệ được thiết lập. Người nữ (‘ishshah) được tạo dựng để làm “người giúp đỡ” (‘ezer) cho người nam (‘ish). Từ ‘ezer này không hàm ý thứ yếu hay phụ thuộc; trong Kinh Thánh, Đức Chúa Trời nhiều lần được gọi là ‘ezer của dân Israel (ví dụ: Thi Thiên 33:20). “Người giúp đỡ” mang nghĩa một đối tác hỗ trợ, một sự trợ lực mạnh mẽ và cần thiết. Trật tự này không phải để khẳng định giá trị, mà để chỉ ra một chức phận trong mối liên hệ và trong sự cai quản gia đình, mà sau này được mở rộng trong các bối cảnh khác.
Cựu Ước ghi lại nhiều trường hợp người nữ đóng vai trò lãnh đạo trực tiếp, thường là trong những thời điểm đặc biệt khi Đức Chúa Trời trực tiếp kêu gọi và sử dụng họ. Chúng ta sẽ xem xét một số trường hợp nổi bật.
1. Miriam – Người Nữ Tiên Tri và Lãnh Đạo: Miriam, chị của Moses và Aaron, được nhận diện rõ ràng là một nhà lãnh đạo. Sau khi dân Israel qua biển đỏ, Xuất Ê-díp-tô Ký 15:20 chép: “Miriam, nữ tiên tri, chị của Aaron, cầm một cái trống...”. Từ “nữ tiên tri” (tiếng Hê-bơ-rơ: ha-nevi’ah) cho thấy chức vụ được xác nhận. Miriam cùng lãnh đạo dân sự trong việc ca ngợi Chúa. Trong Mi-chê 6:4, Đức Chúa Trời nhắc lại: “Ta đã sai Moses, Aaron và Miriam đến trước ngươi.” Điều này cho thấy Miriam được xếp vào hàng những lãnh đạo được Đức Chúa Trời sai phái, cùng với hai người nam là Moses và Aaron.
2. Deborah – Nữ Tiên Tri và Quan Xét: Đây là một trong những ví dụ rõ ràng nhất về người nữ trong chức vụ lãnh đạo công khai và có thẩm quyền. Các Quan Xét 4:4 chép: “Bấy giờ, Deborah, nữ tiên tri, là vợ của Lapidoth, làm quan xét trong Y-sơ-ra-ên.” Deborah không chỉ là tiên tri (nevi’ah) mà còn là “quan xét” (shofet). Chức quan xét trong thời kỳ này bao gồm việc giải quyết tranh tụng, cai quản và lãnh đạo chiến tranh. Deborah đã ra lệnh cho Barak, một tướng lĩnh nam, và cùng ông lãnh đạo dân Israel đánh bại quân Canaan. Bà được gọi là “mẹ của Y-sơ-ra-ên” (Các Quan Xét 5:7). Sự kêu gọi của Deborah xuất phát từ Đức Chúa Trời trong một thời kỳ mà “người nam không có” (Các Quan Xét 4:8 có thể hàm ý về sự thiếu vắng lãnh đạo nam mạnh mẽ), cho thấy Đức Chúa Trời có thể và đã sử dụng người nữ để lãnh đạo khi cần.
3. Huldah – Nữ Tiên Tri với Thẩm Quyền Giải Nghĩa Kinh Thánh: Trong thời vua Josiah, khi tìm được sách luật pháp, vua và các lãnh đạo nam đã sai phái các thầy tế lễ đến hỏi ý một nữ tiên tri là Huldah (2 Các Vua 22:14-20, 2 Chronicles 34). Huldah không chỉ là tiên tri mà còn có thẩm quyền giải nghĩa Kinh Thánh (sách luật pháp) và truyền đạt lời phán của Đức Chúa Trời cho vua và cả nước. Điều này cho thấy thẩm quyền thuộc linh và uy tín của bà được các lãnh đạo nam công nhận.
4. Các Người Nữ Khác trong Vai Trò Lãnh Đạo:
- Esther: Là một nữ hoàng, đã đứng lên lãnh đạo bằng sự khôn ngoan và can đảm để giải cứu dân tộc của mình. Vai trò của bà là lãnh đạo chính trị và thuộc linh qua sự cầu nguyện và hành động (Esther 4:14-16).
- Abigail: Trong 1 Samuel 25, Abigail đã hành động với sự khôn ngoan và quyết định nhanh chóng để ngăn chặn David làm điều sai trái. Bà được David công nhận về sự khôn ngoan và được gọi là “người được sai đến” để ngăn David.
- Ruth: Là một người nữ với sự chủ động, lãnh đạo trong gia đình và trong việc bảo đảm tương lai cho mình và mẹ chồng, cuối cùng trở thành một phần trong dòng dõi của Đấng Mê-si.
Ngoài các vai trò lãnh đạo đặc biệt, Cựu Ước cũng đề cập đến người nữ trong các chức vụ công khai và tôn giáo.
1. Các Nữ Tiên Tri: Như đã thấy, từ “nữ tiên tri” (nevi’ah) xuất hiện nhiều lần. Chức vụ tiên tri là chức vụ thuộc linh công khai, bao gồm việc truyền đạt lời Đức Chúa Trời, khuyên bảo, và đôi khi cảnh cáo. Sự hiện diện của các nữ tiên tri cho thấy Đức Chúa Trời ban lời phán của Ngài qua cả người nam và người nữ.
2. Người Nữ trong Âm Nhạc và Thờ Phượng: Miriam lãnh đạo trong ca ngợi. Trong Thi Thiên và các sách lịch sử, có những đoàn ca nhạc của người nữ (ví dụ: Thi Thiên 68:25). Trong 1 Samuel 2:22, có đề cập đến “những người nữ hội tại cửa đền tạm” – một nhóm người nữ phục vụ tại đền thờ (có thể trong các công việc hỗ trợ).
3. Người Nữ Khôn Ngoan và Dạy Dỗ: Trong Proverbs 31, người nữ khôn ngoan không chỉ lãnh đạo gia đình mà còn có các hoạt động kinh doanh, từ bi và dạy dỗ. Câu 26 chép: “Miệng nàng mở ra cách khôn ngoan, và có luật nhân từ trên lưỡi nàng.” Đây là hình ảnh của một người nữ dạy dỗ và khuyên bảo.
Cần nhìn nhận rằng Cựu Ước được viết trong một bối cảnh văn hóa và lịch sử cụ thể. Luật pháp Môi-se đặt ra một số giới hạn cho người nữ trong các chức vụ công khai nhất định.
Chức Thầy Tế Lễ: Chức thầy tế lễ (kohen) được chỉ định cho người nam, từ dòng dõi Aaron. Đây là một chức vụ đặc biệt liên quan đến nghi thức và sự tế lễ trong đền thờ. Không có ghi chép về nữ tế lễ trong hệ thống Môi-se. Điều này có thể liên quan đến các biểu tượng và trật tự trong sự tế lễ, mà Đấng Mê-si sẽ hoàn thành.
Quyền Lãnh Đạo Trong Hội Chúng: Trong các sách luật pháp, không có quy định rõ ràng về người nữ làm “quan trưởng” (nasi) hay “quan xét” (shofet) thường xuyên. Trường hợp Deborah là một trường hợp đặc biệt, được Đức Chúa Trời kêu gọi trực tiếp, và có thể phản ánh một sự linh ứng trong thời kỳ các quan xét khi Đức Chúa Trời hành động một cách đặc biệt.
Tuy có những giới hạn này, chúng ta phải nhớ rằng Cựu Ước là phần Kinh Thánh chuẩn bị. Sự đến của Chúa Giê-xu trong Tân Ước sẽ mang lại một sự giải phóng và khải thị mới về vai trò của người nữ trong sự cứu rỗi và trong Hội Thánh.
Việc nghiên cứu Cựu Ước không chỉ để hiểu lịch sử, mà để rút ra những nguyên tắc thuộc linh áp dụng cho đời sống và Hội Thánh ngày nay.
1. Giá Trị và Phẩm Giá Thiêng Liêng của Người Nữ: Nguyên tắc căn bản từ Sáng-thế-ký 1:26-27 luôn đúng: người nam và người nữ cùng mang hình ảnh Đức Chúa Trời, cùng có giá trị ngang nhau trong mắt Đức Chúa Trời. Điều này phải định hình cách chúng ta đối xử, tôn trọng và trao giá trị cho người nữ trong gia đình, Hội Thánh và xã hội.
2. Đức Chúa Trời Có Quyền Kêu Gọi và Sử Dụng Người Nữ: Các trường hợp Miriam, Deborah, Huldah cho thấy Đức Chúa Trời không bị giới hạn bởi giới tính khi Ngài muốn truyền phán lời của Ngài, lãnh đạo dân sự, hoặc giải nghĩa Kinh Thánh. Trong Hội Thánh ngày nay, chúng ta phải có thái độ mở với sự kêu gọi và sử dụng của Đức Chúa Trời, luôn kiểm nghiệm mọi sự theo Lời Chúa và sự dẫn dắt của Thánh Linh.
3. Sự Khôn Ngoan và Lãnh Đạo trong Mọi Phương Diện: Người nữ Cơ đốc ngày nay có thể và nên phát triển sự khôn ngoan, lãnh đạo trong gia đình, trong công việc, trong các mối quan hệ, và trong sự phục vụ Hội Thánh. Hình ảnh người nữ khôn ngoan trong Proverbs 31 là một hình mẫu đáng noi theo.
4. Hiểu Biết về Trật Trong Mối Liên Hệ: Trật tự trong mối liên hệ (người nam như đầu, người nữ như người giúp đỡ mạnh mẽ) không phải để hạn chế hay làm giảm giá trị, mà để tạo nên một sự hợp tác hiệu quả và đẹp ý Đức Chúa Trời. Trong gia đình và trong Hội Thánh, nguyên tắc này cần được áp dụng với sự yêu thương, tôn trọng và hỗ trợ lẫn nhau.
5. Tôn Trọng Sự Dạy Dỗ và Khuyên Bảo của Người Nữ Khôn Ngoan: Như Abigail và người nữ khôn ngoan trong Proverbs, người nữ có sự khôn ngoan từ Đức Chúa Trời cần được lắng nghe và tôn trọng. Trong Hội Thánh, các bà mẹ, các chị em có kinh nghiệm thuộc linh có thể đóng vai trò dạy dỗ, khuyên bảo (trong các khuôn khổ mà Tân Ước sẽ làm rõ hơn).
Vai trò của người nữ trong chức vụ lãnh đạo theo Cựu Ước cho chúng ta một bức tranh phức tạp và đa dạng. Cựu Ước công nhận giá trị thiêng liêng của người nữ, ghi lại những trường hợp đặc biệt khi Đức Chúa Trời trực tiếp kêu gọi và sử dụng người nữ trong các chức vụ lãnh đạo công khai và thuộc linh, đồng thời cũng đặt ra một trật tự và một số giới hạn trong bối cảnh văn hóa và luật pháp của thời đó.
Nhưng tất cả những điều này là phần chuẩn bị cho sự đến của Chúa Giê-xu Christ. Trong Tân Ước, qua sự chết và sống lại của Chúa, mọi người – nam và nữ – đều được đặt trong một địa vị mới trong sự cứu rỗi (Galatians 3:28). Chúa Giê-xu đã đối xử với người nữ với sự tôn trọng và giải phóng đáng kinh ngạc. Thánh Linh được ban cho cả nam và nữ để phục vụ (Acts 2). Vì vậy, khi nghiên cứu Cựu Ước, chúng ta thấy được những nguyên tắc nền tảng và những ví dụ về sự kêu gọi của Đức Chúa Trời, và chúng ta tiếp tục tìm kiếm sự dẫn dắt của Thánh Linh và Lời Chúa trong Tân Ước để áp dụng vào đời sống Hội Thánh ngày nay.
Người nữ Cơ đốc ngày nay được kêu gọi để sống trong sự tự do và phục vụ mà Chúa Giê-xu đã ban, phát triển mọi khả năng và ân tứ mà Thánh Linh ban cho, để góp phần vào công việc của Đức Chúa Trời trong gia đình, Hội Thánh và thế giới, luôn trong sự tôn trọng trật tự mà Đức Chúa Trời đã thiết lập và với tâm tình yêu thương, khiêm nhường và khôn ngoan.
“Vả, trong Đấng Christ, không có người nam hay người nữ; vì anh em hết thảy là một trong Đấng Christ.” (Galatians 3:28, Kinh Thánh Tân Ước – như một sự nhìn về tương lai từ những nguyên tắc của Cựu Ước).