Trong thế giới ngày nay, câu hỏi về vai trò của nữ giới trong Hội Thánh, đặc biệt trong các vị trí lãnh đạo, là một đề tài được nhiều người quan tâm và thảo luận. Là những người tin theo Lời Chúa, chúng ta cần tìm hiểu một cách cẩn thận, trung thực và có hệ thống những gì Tân Ước – tức là những ghi chép về sự dạy dỗ và hành động của Chúa Giê-xu và các sứ đồ – trình bày về chủ đề này. Bài nghiên cứu này sẽ khám phá các phân đoạn Kinh Thánh, giải nghĩa từ ngữ nguyên ngữ (Hy Lạp), và đưa ra những ứng dụng thực tiễn cho Hội Thánh địa phương.
Trước khi đi vào chi tiết, chúng ta cần nhớ rằng Tân Ước được viết trong bối cảnh xã hội Hy Lạp-La Mã và Do Thái thế kỷ thứ nhất, với những quan niệm về vai trò nam nữ khác biệt với ngày nay. Tuy nhiên, sứ điệp của Chúa Giê-xu và công việc của Đức Thánh Linh đã mang lại nhiều sự đổi mới và giải phóng. Phương pháp của chúng ta là xem xét toàn bộ Tân Ước, không chỉ một vài câu riêng lẻ, để thấy được một bức tranh tổng thể về sự đóng góp và vai trò của nữ giới trong công việc của Hội Thánh đầu tiên.
Tân Ước ghi lại nhiều tên tuổi và công việc của các nữ đồ đệ đã đóng góp quan trọng.
- Priscilla (cùng với Aquila): Trong Rô-ma 16:3-4, Phao-lô viết: “Hãy chào Priscilla và Aquila, bạn đồng làm của tôi trong Đức Chúa Jêsus Christ, hai người đã vì cớ tôi liều chính sự sống mình.” Priscilla và Aquila là một cặp vợ chồng cùng làm việc với Phao-lô. Trong Công vụ 18:24-26, chúng ta thấy họ cùng “giải nghĩa đạo Chúa cho Apollos” – một công việc dạy dỗ và giải kinh. Priscilla được đề cập nhiều lần, thậm chí có lúc tên cô được nêu trước Aquila (Rô-ma 16:3, 2 Timôthê 4:19), điều này có thể cho thấy vai trò nổi bật của cô.
- Phoebe: Rô-ma 16:1-2 là một phân đoạn quan trọng: “Tôi gởi gắm cho anh em Phoebe, người nữ tỳ của Hội thánh tại Senchơ-rê... Xin anh em tiếp rước người trong Đức Chúa Jêsus như đáng tiếp rước những thánh đồ, và phải giúp đỡ người trong mọi việc người có cần đến anh em; vì người đã từng giúp nhiều kẻ, và cũng giúp tôi.” Từ “nữ tỳ” ở đây là từ Hy Lạp diakonos. Từ này có nghĩa là “người phục vụ”, và trong nhiều bối cảnh khác của Tân Ước, từ này được dùng cho những người có chức vụ “trợ tế” (deacon) (ví dụ: 1 Timôthê 3:8-13). Phoebe còn được gọi là prostatis của nhiều người và của Phao-lô, nghĩa là “người bảo vệ”, “người lãnh đạo”, “người hỗ trợ”. Đây là một vai trò có tính lãnh đạo và quản trị.
- Các Nữ Đồ Đệ và Người Phục Vụ: Chúa Giê-xu có nhiều nữ đồ đệ đi theo và phục vụ Ngài (Lu-ca 8:1-3). Mary, Martha, và nhiều người nữ khác là những gương mẫu của sự phục vụ và học hỏi. Sau khi Chúa sống lại, các người nữ là những người đầu tiên được tin và đi rao báo tin mừng.
- Các Con Gái của Philip: Trong Công vụ 21:9, Philip có “bốn con gái đồng trinh nói tiên tri”. “Nói tiên tri” (prophetes) là một chức vụ công bố Lời Chúa, một hình thức lãnh đạo và dạy dỗ trong Hội Thánh.
Để có cái nhìn cân bằng, chúng ta phải xem xét những phân đoạn mà một số người cho là giới hạn vai trò của nữ giới trong Hội Thánh.
- 1 Timôthê 2:11-12 (Kinh Thánh Tin Lành Việt Ngữ 1925): “Người nữ phải học trong sự yên lặng, trọn vẹn phục tùng. Tôi không cho phép người nữ dạy dỗ, cũng không được cầm quyền trên người nam, nhưng phải ở yên lặng.” Từ Hy Lạp cho “cầm quyền” ở đây là authentein, một từ khá đặc biệt. Nó không chỉ là “lãnh đạo” thông thường (proistemi), mà mang nghĩa “tự quyền”, “thống trị một cách độc đoán”. Phao-lô đang nói trong bối cảnh Hội Thánh tại Ê-phê-sô, có thể đang đối phó với những tư tưởng sai lạc và những hành vi làm rối trật tự Hội Thánh. Nguyên tắc ở đây có thể là về trật tự và sự phục tùng trong mối quan hệ giữa người nam và người nữ trong Hội Thánh, nhưng không phải là một lệnh cấm tuyệt đối cho mọi hình thức dạy dỗ hay phục vụ của nữ giới (xem Priscilla dạy Apollos).
- 1 Cô-rinh-tô 14:34-35: “Người nữ phải nín lặng trong Hội thánh... Nếu muốn học điều gì, thì tại nhà hỏi chồng mình.” Lời này cũng được nói trong bối cảnh duy trì trật tự và tránh sự lộn xộn trong các buổi nhóm. Cần lưu ý rằng trong cùng sách này (1 Cô-rinh-tô 11:5), Phao-lô đề cập đến người nữ “cầu nguyện và nói tiên tri” trong Hội Thánh, chỉ với điều kiện về trang phục. Điều này cho thấy người nữ có thể tham gia vào các hoạt động công bố Lời Chúa trong nhóm.
Giải nghĩa những phân đoạn này, chúng ta cần hiểu rằng Phao-lô không đang viết một “luật pháp” phổ quát cho mọi nền văn hóa và thời đại, mà đang giải quyết những vấn đề cụ thể về trật tự và sự học hỏi trong các Hội Thánh địa phương thế kỷ thứ nhất. Nguyên tắc căn bản là sự yên lặng để học hỏi và không gây rối, không phải là một sự cấm đoán vĩnh viễn.
Tân Ước liệt kê nhiều chức vụ trong Hội Thánh: Sứ đồ, Tiên tri, Giáo sư, Mục sư, Trợ tế... (Ê-phê-sô 4:11, 1 Cô-rinh-tô 12:28). Khi xem xét các ví dụ:
- Sứ đồ: Từ Hy Lạp apostolos nghĩa là “người được sai đi”. Junia (hay Julia) được đề cập trong Rô-ma 16:7 như một người “có danh vọng trong hàng các sứ đồ”. Đây là một bằng chứng quan trọng cho thấy có nữ giới được xem là sứ đồ (mặc dù có tranh luận về cách dịch).
- Trợ tế (Deacon): Như đã nói, Phoebe là một diakonos. Trong 1 Timôthê 3:11, Phao-lô cũng nói về “người nữ” (có thể là nữ trợ tế, hoặc vợ của các trợ tế) phải có phẩm chất. Có nhiều bằng chứng cho thấy Hội Thánh đầu tiên có chức vụ nữ trợ tế.
- Tiên tri và Giáo sư: Các con gái của Philip nói tiên tri. Priscilla cùng dạy dỗ. Đây là những vai trò công bố và giải nghĩa Lời Chúa.
Điều quan trọng là không có một phân đoạn nào trong Tân Ước trực tiếp và rõ ràng cấm nữ giới đảm nhận các chức vụ lãnh đạo như Mục sư (pastor) hay Giám mục (bishop). Các tiêu chuẩn cho Giám mục trong 1 Timôthê 3:1-7 và Trợ tế trong 1 Timôthê 3:8-13 tập trung vào phẩm chất, không đề cập đến giới tính như một điều kiện loại trừ.
Xuyên suốt Tân Ước, nguyên tắc căn bản cho mọi vai trò trong Hội Thánh là phục vụ (servanthood) và sự giao phó (calling) từ Đức Chúa Trời. Chúa Giê-xu phá bỏ nhiều rào cản xã hội, đối xử với nữ giới với sự tôn trọng và cho họ cơ hội học hỏi và phục vụ (Lu-ca 10:38-42, John 4:7-26). Đức Thánh Linh ban ân tứ cho mọi người – nam và nữ – để gây dựng Hội Thánh (1 Cô-rinh-tô 12:7, Ga-la-ti 3:28).
Trật tự trong Hội Thánh (1 Cô-rinh-tô 14:40) là để bảo vệ sự hiệp một và sự tôn trọng lẫn nhau, không để hạn chế sự đóng góp của bất kỳ ai được Đức Thánh Linh trang bị.
Làm thế nào để áp dụng những điều này trong đời sống Hội Thánh địa phương?
- Khám Phá và Xác Nhận Ân Tứ: Hội Thánh cần tạo môi trường để cả nam và nữ có thể khám phá ân tứ Đức Thánh Linh ban cho mình. Nếu một người nữ có ân tứ dạy dỗ, lãnh đạo, hoặc nói tiên tri, Hội Thánh cần xác nhận và tạo cơ hội cho ân tứ đó được sử dụng trong những khuôn khổ trật tự và tôn trọng.
- Hiểu Biết và Giải Kinh Cẩn Thận: Tránh đưa ra những quyết định về vai trò lãnh đạo chỉ dựa trên một hoặc hai câu Kinh Thánh được giải nghĩa cách cô lập. Cần nghiên cứu toàn bộ Tân Ước, hiểu bối cảnh, và tìm kiếm sự dẫn dắt của Đức Thánh Linh.
- Tôn Trọng Thiết Kế và Trật tự của Đức Chúa Trời: Đức Chúa Trời có thiết kế cho các mối quan hệ trong gia đình và Hội Thánh. Sự phục tùng (submission) và tôn trọng (respect) là những nguyên tắc quan trọng (Ê-phê-sô 5:21-33). Vai trò lãnh đạo của nữ giới không phải để “cầm quyền” (authentein) một cách độc đoán trên nam giới, mà để phục vụ và gây dựng cả Hội Thánh.
- Thực Hành trong Sự Hiệp Nhất: Mục đích cuối cùng là sự hiệp một của Hội Thánh và sự lớn lên của mỗi tín hữu. Nam và nữ cùng làm việc, cùng phục vụ, với những vai trò có thể khác biệt nhưng cùng bổ sung cho nhau, là hình ảnh của một Hội Thánh mạnh mẽ.
Tân Ước cho chúng ta một bức tranh đa dạng và cân bằng về vai trò của nữ giới trong Hội Thánh. Chúng ta thấy những gương mẫu của sự phục vụ, dạy dỗ, lãnh đạo, và hỗ trợ từ các nữ đồ đệ đầu tiên. Chúng ta cũng thấy những nguyên tắc về trật tự và sự học hỏi trong các buổi nhóm. Điều quan trọng nhất là nhận biết rằng Đức Thánh Linh ban ân tứ cho mọi người, và Hội Thánh là một thân thể với nhiều chi thể, cả nam và nữ.
Thay vì tập trung vào những tranh luận về “quyền lãnh đạo”, chúng ta nên tập trung vào sự phục vụ và sự vâng theo Thánh Linh. Mỗi tín hữu, nam hay nữ, được kêu gọi để sử dụng những ân tứ Chúa ban để gây dựng Hội Thánh và làm sáng Danh Chúa. Hãy cùng nhau tìm kiếm sự khôn ngoan từ Kinh Thánh và sự dẫn dắt của Đức Thánh Linh trong việc xác định và hỗ trợ các vai trò lãnh đạo trong Hội Thánh địa phương của chúng ta.
“Vả, trong Đức Chúa Jêsus Christ, anh em hết thảy là một... Vì chưng anh em là thân của Đức Chúa Jêsus Christ, và là chi thể của thân ấy, mỗi một người trong anh em đều là phần của thân.” (Ga-la-ti 3:28, 1 Cô-rinh-tô 12:27)