Đàn ông phải đáp ứng tư cách gì để làm mục sư?

Trong Hội Thánh của Chúa, vai trò mục sư (hay trưởng lão, quản trị) là một chức vụ quan trọng và có nhiều trách nhiệm. Kinh Thánh, đặc biệt là các thư tín của Phao-lô, đã đặt ra những tiêu chuẩn rất rõ ràng và nghiêm ngặt cho những người muốn đảm nhận chức vụ này. Bài viết này sẽ nghiên cứu chuyên sâu những tư cách mà một người đàn ông (theo nguyên tắc Kinh Thánh) phải đáp ứng để làm mục sư, dựa trên nền tảng của Kinh Thánh Tin Lành Việt Ngữ 1925 và giải nghĩa từ ngữ nguyên ngữ.

Trước khi đi vào các tiêu chuẩn cụ thể, chúng ta cần hiểu ý nghĩa của chức vụ này. Từ “mục sư” trong tiếng Việt xuất phát từ chức vụ “pastor” (người chăn), và trong các bản văn nguyên ngữ, chức vụ quản trị Hội Thánh được đề cập với các từ như ἐπίσκοπος (episkopos – người coi sóc, giám thị) và πρεσβύτερος (presbyteros – trưởng lão). Hai từ này thường được nhóm lại để chỉ những người lãnh đạo Hội Thánh (1 Timothy 3:1-7; Titus 1:5-9). Chức vụ này không phải là một vị trí để thăng tiến cá nhân, mà là một sự “khao khát” làm công việc tốt và gánh vác trách nhiệm lớn.

Chữ “khao khát” (ἐπιθυμέω – epithumeō) ở đây không chỉ là mong muốn thông thường, mà là một ước ao mãnh liệt, xuất phát từ tấm lòng muốn phục vụ Chúa và Hội Thánh, không từ động cơ vinh quang cá nhân.

Phao-lô liệt kê một chuỗi các phẩm chất cá nhân và đạo đức mà một mục sư phải có:

• “Không chỗ trách được” (ἀνεπίλημπτος – anepilēmptos): Đây là tiêu chuẩn tổng quát đầu tiên. Người đó phải có một đời sống không có điểm nào có thể bị bắt bẻ, chỉ trích hợp lý. Đời sống phải minh bạch, trong sáng.
• “Chỉ một đời vợ” (μιᾶς γυναικὸς ἄνδρα – mias gynaikos andra): Đây là một điểm được nhiều học giả tranh luận. Có hai cách hiểu chính: (1) Người đó phải là người chung thủy, chỉ có một người vợ trong đời (không ly dị hay tái hôn); (2) Người đó phải là người một vợ một chồng trong hiện tại (không có nhiều vợ cùng lúc). Trong bối cảnh xã hội thời đó và tinh thần Kinh Thánh về sự chung thủy (Malachi 2:15; Matthew 19:6), phẩm chất này nhấn mạnh sự trung tín và thuần nhất trong quan hệ hôn nhân – nền tảng của đời sống gia đình.
• “Tiết độ, khôn sáng, có dạ kỷ luật, hay tiếp đãi khách, khéo dạy dỗ”: Một chuỗi phẩm chất về tính cách:
  - Tiết độ (νηφάλιον – nēphalion): Sự tỉnh táo, không say sưa, cả trong thể xác và tâm linh.
  - Khôn sáng (σωφρόνιον – sōphronion): Có đầu óc minh mẫn, biết suy xét chín chắn.
  - Có dạ kỷ luật (κόσμιον – kosmion): Có kỷ luật, ngăn nắp, không hỗn tạp.
  - Hay tiếp đãi khách (φιλόξενον – philoxenon): Yêu thích và có lòng hiếu khách, mở rộng vòng tay.
  - Khéo dạy dỗ (διδακτικόν – didaktikon): Có khả năng giảng dạy Lời Chúa một cách hiệu quả và đúng đắn. Đây là phẩm chất chuyên môn rất quan trọng.
• “Không hay uống rượu, không hung bạo, không ham tiền bạc”: Ba điểm cấm:
  - Không nghiện rượu hay say sưa.
  - Không hung dữ, bạo lực trong tính cách.
  - Không ham mê tiền bạc, tham lam. Lòng không tham lam (ἀφιλάργυρος – aphilargyros) là rất quan trọng để tránh sử dụng chức vụ cho mục đích tư lợi.

Phao-lô đặt tiêu chuẩn quản trị gia đình lên hàng đầu, vì gia đình là “Hội Thánh nhỏ” và phản ánh khả năng quản trị Hội Thánh lớn.

Chữ “cai trị” (προϊστάμενον – proistamenon) không chỉ là ra lệnh, mà bao gồm lãnh đạo, bảo vệ, dẫn dắt và chăm sóc với sự “nghiêm trang” (σεμνότητος – semnotētos), tức là thái độ đứng đắn, đáng kính. Con cái phải “ở vòng phục tùng” (ἐν ὑποταγῇ – en hypotagē), thể hiện một gia đình có kỷ luật và dạy dỗ theo Lời Chúa. Nếu một người không thể dẫn dắt gia đình mình vào nề nếp tin kính, thì không có nền tảng để dẫn dắt một cộng đồng tin kính.

1. Không là tân tín đồ: “Người mới tin đạo thì không nên làm giám mục, e người tự cao mà sa vào án phạt của ma quỉ chăng.” (1 Timothy 3:6). “Tân tín đồ” (νεόφυτον – neophytos) là người mới được “trồng” vào trong Chúa. Người mới tin còn non nớt, dễ bị tổn thương, dễ tự cao (τυφωθῇ – typhōthē – bị phù lên, kiêu ngạo) và bị ma quỉ tấn công. Chức vụ lãnh đạo đòi hỏi sự trưởng thành thuộc linh, kinh nghiệm và sự kiên định đã được thử thách qua thời gian.

2. Có danh tốt với người ngoài: “Người lại phải có danh tốt với người ngoài, đừng e bị họ nhục mạ và sa vào kẻ bẫy ma quỉ.” (1 Timothy 3:7). Danh tiếng (μαρτυρία – martyria) tốt trong xã hội là quan trọng để Hội Thánh có thể làm chứng cho người ngoài và để mục sư không bị vướng vào những lời chỉ trích làm tổn hại uy tín của Hội Thánh.

3. Tiêu chuẩn từ Titus 1:6-9 – Sự nhấn mạnh về Sự Vững Vàng trong Đạo:
- “Không có điều gì trách được” – lại một lần nữa nhấn mạnh đời sống không chỗ trách.
- “Con cái tin Chúa, không bị cáo là buông tuồng hoặc ngỗ nghịch.” – Tiêu chuẩn về con cái được cụ thể hóa: không chỉ phục tùng, mà còn phải “tin Chúa” (πιστά – pista), có đời sống tin kính, không hư đốn.
- “Không chuyên tự khoe mình, không hung dữ, không ham uống rượu, không hung bạo, không tham lợi phi nghĩa.” – Bổ sung thêm: không tự khoe (αὐθάδη – authadē – ương ngạnh, chỉ tin vào ý mình), và không tham lợi phi nghĩa (αἰσχροκερδῆ – aischrokerdē – ham muốn lợi lộc bằng cách xấu xa).
- “Nhưng phải hay tiếp đãi, ham sự tốt, khôn sáng, công bình, thánh sạch, có dạ kỷ luật.” – Liệt kê các phẩm chất tích cực: hiếu khách, yêu điều tốt, khôn sáng, công bình (δίκαιος – dikaios), thánh sạch (ὅσιος – hosios – thuộc về sự thánh khiết), có kỷ luật.
- “Phải giữ lời chân thật theo đạo, hầu có thể dùng đạo lành mà khuyên dỗ và bẻ lại những kẻ nói trái.” – Đây là trọng tâm của chức vụ: gìn giữ (ἀντεχόμενον – antechomenon – nắm giữ vững) lời chân thật của đạo, để có thể (khéo dạy dỗ) khuyên bảo bằng đạo lành và bẻ lại (ἐλέγχειν – elenchein – chất vấn, phản bác, sửa sai) những người nói trái nghịch. Mục sư phải là người bảo vệ chân lý và chiến đấu với sai lầm.

Ngoài hai đoạn chính trên, Kinh Thánh còn đề cập những nguyên tắc khác:

• Sự Xứng Đáng và Được Lựa Chọn: Chức vụ không phải do con người tự xưng, mà phải được Hội Thánh và các lãnh đạo khác xem xét, công nhận (Acts 6:3-6; 13:1-3).
• Lòng Sẵn Sàng Chịu Khổ và Gương Mẫu: Mục sư phải là gương mẫu trong mọi sự (1 Timothy 4:12), và sẵn sàng chịu khổ như một chiến sĩ của Chúa (2 Timothy 2:3-6).
• Không Tự Ý Lên Chức: “Chẳng có ai tự chiếm lấy chức trọng đó, phải được Đức Chúa Trời kêu gọi như Aarôn.” (Hebrews 5:4). Có sự kêu gọi (καλέω – kaleō) từ Chúa và sự công nhận từ Hội Thánh.

Những tiêu chuẩn này không chỉ để chọn lựa mục sư, mà còn là mẫu mực cho mọi người đàn ông Cơ Đốc muốn sống một đời sống đẹp ý Chúa và là nền tảng cho sự dạy dỗ trong Hội Thánh.

1. Cho Các Mục Sư và Người Muốn Phục Vụ:
- Xem xét động cơ: Liệu sự “khao khát” của bạn xuất phát từ lòng muốn phục vụ Chúa hay từ sự ham muốn địa vị?
- Đánh giá đời sống cá nhân và gia đình: Hãy nghiêm túc xem xét đời sống đạo đức, sự chung thủy trong hôn nhân, cách quản trị gia đình và đời sống của con cái. Đây là thước đo thực tế nhất.
- Phát triển khả năng giảng dạy và bảo vệ chân lý: Luôn trau dồi sự hiểu biết Kinh Thánh, khả năng truyền đạt và sự can đảm để đứng vững trên lẽ thật.
- Gây dựng danh tiếng tốt: Sống ngay thẳng không chỉ trong Hội Thánh mà cả với người ngoài, để tiếng tốt làm sáng Danh Chúa.

2. Cho Hội Thánh trong Việc Lựa Chọn và Hỗ Trợ Mục Sư:
- Căn cứ trên Kinh Thánh, không trên cảm xúc hay nể nang: Hội Thánh phải dùng các tiêu chuẩn Kinh Thánh này như bảng kiểm để xem xét, không chỉ dựa vào học vấn, khả năng diễn thuyết hay ảnh hưởng cá nhân.
- Nhấn mạnh sự trưởng thành thuộc linh: Không vội đặt người mới tin vào chức vụ quan trọng. Cho họ thời gian tăng trưởng và thử thách.
- Quan tâm đến gia đình của mục sư: Hội Thánh cần hỗ trợ và cầu thay cho gia đình mục sư, vì sự vững mạnh của gia đình ảnh hưởng trực tiếp đến chức vụ.
- Tạo môi trường để mục sư sống đúng tiêu chuẩn: Hỗ trợ mục sư trong sự tiết độ, không đặt áp lực vật chất quá lớn để tránh cám dỗ “ham tiền bạc”.

3. Cho Mọi Tín Hữu:
- Những tiêu chuẩn này là hình mẫu về đức tính Cơ Đốc: không chỗ trách được, tiết độ, khôn sáng, có kỷ luật, hiếu khách, không hung bạo, không tham lam... Mọi tín hữu nam nữ đều có thể học tập và áp dụng vào đời sống.
- Quản trị gia đình tốt là trách nhiệm của mọi người đàn ông Cơ Đốc, không chỉ của mục sư.
- Sự trưởng thành thuộc linh và danh tiếng tốt là điều mọi Cơ Đốc nhân cần theo đuổi.

Các tiêu chuẩn Kinh Thánh cho chức vụ mục sư là nghiêm ngặt và toàn diện, bao trùm từ đời sống cá nhân, gia đình, đạo đức, thuộc linh đến khả năng chuyên môn. Chúng không phải là những rào cản để hạn chế, mà là những bức tường bảo vệ để chức vụ này được thực hiện trong sự thánh khiết, hiệu quả và đẹp ý Chúa. Chức mục sư là một công việc cao trọng, một “việc tốt” mà người khao khát phải sẵn sàng đáp ứng các điều kiện của Đấng đã kêu gọi mình.

Mỗi Hội Thánh và mỗi cá nhân khi xem xét chức vụ này, phải luôn quy chiếu vào Lời Chúa, không vào tiêu chuẩn của thế gian. Để Hội Thánh được vững mạnh và Danh Chúa được tôn cao, những người lãnh đạo phải là những người “không chỗ trách được”, sống như “người giữ vững lời chân thật”, và là gương mẫu sáng cho cả Hội Thánh và thế gian. Hãy để những tiêu chuẩn này không chỉ là bảng kiểm cho chức vụ, mà còn là ánh sáng dẫn lối cho đời sống của mọi người đàn ông Cơ Đốc muốn sống đẹp ý Chúa.