Xuất Ê-díp-tô Ký 22

¹Ví ai bắt trộm bò hay chiên, rồi giết hoặc bán đi, thì phải thường năm con bò cho một con, và bốn con chiên cho một con.“If a man steals an ox or a sheep and kills it or sells it, he must pay back five head of cattle for the ox, and four sheep for the one sheep.

²Nếu kẻ trộm đang cạy cửa mà bị bắt và đánh chết đi, thì kẻ đánh chết chẳng phải tội sát nhân.Approfondimento✕Trộm cạy cửa ban đêm — Từ Hê-bơ-rơ 'bammachteret' có nghĩa là đào tường – đột nhập ban đêm. Chủ nhà không thể thấy ý đồ của kẻ trộm trong bóng tối, nên việc giết để tự vệ là được tha thứ. Sau khi mặt trời mọc, anh ta không được giết; kẻ trộm phải bị coi là kẻ phạm tội và bị xét xử.“If a thief is caught breaking in and is struck so that he dies, there will be no blood guilt for him.

³Song nếu đánh chết trong khi mặt trời đã mọc rồi, thì bị tội sát nhân. Kẻ trộm phải bồi thường; bằng chẳng có chi, thì sẽ bị bán vì tội trộm cắp mình.If the sun has risen on him, then there is blood guilt for him. A thief must surely make full restitution; if he has nothing, then he will be sold for his theft.

⁴Nếu vật mà kẻ trộm đã lấy, hoặc bò, lừa hay chiên, hãy còn thấy sống trong tay, thì kẻ trộm phải bồi thường gấp hai.If the stolen item should in fact be found alive in his possession, whether it be an ox or a donkey or a sheep, he must pay back double.

⁵Ngộ ai làm hư hại trong ruộng hay là vườn nho, thả súc vật mình vào ăn trong ruộng người khác, thì ai đó phải lấy hoa lợi tốt nhất của ruộng hay là vườn nho mình mà thường bồi.“If a man grazes his livestock in a field or a vineyard, and he lets the livestock loose and they graze in the field of another man, he must make restitution from the best of his own field and the best of his own vineyard.

⁶Nếu lửa nổi đốt bụi gai và cháy lan qua lúa đã bó, mùa màng, hay là đồng ruộng, thì kẻ nổi lửa đó phải bồi thường trọn mọi vật đã bị cháy.“If a fire breaks out and spreads to thorn bushes, so that stacked grain or standing grain or the whole field is consumed, the one who started the fire must surely make restitution.

⁷Khi ai giao tiền bạc hay đồ vật cho kẻ lân cận mình giữ, rủi bị trộm cắp tại nhà kẻ lân cận đó, nếu tên trộm đã bị bắt được, thì nó phải thường gấp hai.“If a man gives his neighbor money or articles for safekeeping, and it is stolen from the man’s house, if the thief is caught, he must repay double.

⁸Nếu kẻ trộm không bị bắt được, thì chủ nhà cho gởi phải dẫn đến trước mặt Đức Chúa Trời, đặng thề rằng mình chẳng hề đặt tay vào tài vật của kẻ lân cận mình.Approfondimento✕Quan xét thay mặt Đức Chúa Trời — Từ Hê-bơ-rơ 'elohim' ở đây ám chỉ các quan xét, chứ không phải chính Đức Chúa Trời. Trong luật về tài sản bị mất, các tranh chấp được đưa ra trước các quan xét của Y-sơ-ra-ên, những người đóng vai trò đại diện của Đức Chúa Trời trong việc quyết định vụ việc. Phán quyết của họ mang thẩm quyền thiêng liêng.If the thief is not caught, then the owner of the house will be brought before the judges to see whether he has laid his hand on his neighbor’s goods.

⁹Trong mọi việc gian lận nào, hoặc về một con bò, một con lừa, một con chiên, áo xống hay là một vật chi bị mất, mà có người nói rằng: "quả thật là đồ đó", thì phải đem duyên cớ hai đàng đến trước mặt Đức Chúa Trời; kẻ nào bị Ngài xử phạt phải thường bồi cho kẻ lân cận mình gấp hai.In all cases of illegal possessions, whether for an ox, a donkey, a sheep, a garment, or any kind of lost item, about which someone says ‘This belongs to me,’ the matter of the two of them will come before the judges, and the one whom the judges declare guilty must repay double to his neighbor.

¹⁰Nhược bằng người nào giao lừa, bò, chiên, hoặc súc vật nào khác cho kẻ lân cận mình giữ và bị chết, gãy một giò hay là bị đuổi đi, không ai thấy,If a man gives his neighbor a donkey or an ox or a sheep or any beast to keep, and it dies or is hurt or is carried away without anyone seeing it,

¹¹thì hai đàng phải lấy danh Đức Giê-hô-va mà thề, hầu cho biết rằng người giữ súc vật có đặt tay trên tài vật của kẻ lân cận mình chăng. Người chủ con vật phải nhận lời thề, và người kia chẳng bồi thường.then there will be an oath to the Lord between the two of them, that he has not laid his hand on his neighbor’s goods, and its owner will accept this, and he will not have to pay.

¹²Còn nếu con vật bị bắt trộm, thì người lãnh giữ phải thường bồi cho chủ nó.But if it was stolen from him, he will pay its owner.

¹³Nếu con vật bị thú rừng xé chết, người lãnh giữ phải đem nó ra làm chứng, sẽ không phải bồi thường vật bị xé đó.If it is torn in pieces, then he will bring it for evidence, and he will not have to pay for what was torn.

¹⁴Vì ai mượn người lân cận mình một con vật mà nó gãy một giò, hoặc bị chết, không có mặt chủ, thì ai đó phải bồi thường.“If a man borrows an animal from his neighbor, and it is hurt or dies when its owner was not with it, the man who borrowed it will surely pay.

¹⁵Nếu chủ có mặt tại đó, thì không phải bồi thường. Nếu con vật đã cho mướn, thì giá muớn thế cho tiền bồi thường.If its owner was with it, he will not have to pay; if it was hired, what was paid for the hire covers it.

¹⁶Nếu kẻ nào hòa dụ và nằm với một người gái đồng trinh chưa hứa giá, thì kẻ đó phải nộp tiền sính và cưới nàng làm vợ.“If a man seduces a virgin who is not engaged and has sexual relations with her, he must surely endow her to be his wife.

¹⁷Nhược bằng cha nàng quyết từ chối không gả, thì kẻ đó phải nộp tiền bằng số tiền sính của người gái đồng trinh.If her father refuses to give her to him, he must pay money for the bride price of virgins.

¹⁸Ngươi chớ để các đồng cốt sống.“You must not allow a sorceress to live.

¹⁹Kẻ nào nằm cùng một con vật sẽ bị xử tử.“Whoever has sexual relations with a beast must surely be put to death.

²⁰Kẻ nào tế các thần khác hơn một mình Đức Giê-hô-va sẽ bị diệt.“Whoever sacrifices to a god other than the Lord alone must be utterly destroyed.

²¹Ngươi chớ nên bạc đãi khách ngoại bang, và cũng chẳng nên hà hiếp họ, vì các ngươi đã làm khách kiều ngụ tại xứ Ê-díp-tô.Approfondimento✕Người ngoại bang tại Y-sơ-ra-ên — Từ Hê-bơ-rơ 'ger' có nghĩa là người nước ngoài sống giữa dân Y-sơ-ra-ên, chứ không chỉ là khách viếng thăm. Đức Chúa Trời phán: 'Các ngươi đã từng là khách kiều ngụ tại xứ Ê-díp-tô' – vì vậy dân Ngài không bao giờ được áp bức người ngoại lai, mà phải đối xử tử tế với họ như họ mong muốn.“You must not wrong a foreigner nor oppress him, for you were foreigners in the land of Egypt.

²²Các ngươi chớ ức hiếp một người góa bụa hay là một kẻ mồ côi nào.“You must not afflict any widow or orphan.

²³Nếu ức hiếp họ, và họ kêu van ta, chắc ta sẽ nghe tiếng kêu của họ;If you afflict them in any way and they cry to me, I will surely hear their cry,

²⁴cơn nóng giận ta phừng lên, sẽ lấy gươm giết các ngươi, thì vợ các ngươi sẽ trở nên góa bụa, và con các ngươi sẽ mồ côi.and my anger will burn and I will kill you with the sword, and your wives will be widows and your children will be fatherless.

²⁵Trong dân ta có kẻ nghèo nàn ở cùng ngươi, nếu ngươi cho người mượn tiền, chớ xử với họ như người cho vay, và cũng chẳng nên bắt họ chịu lời.Approfondimento✕Cho vay lấy lời = lãi suất — Trong bản KJV, 'người cho vay' và 'cho vay' chỉ đơn giản có nghĩa là thu bất kỳ khoản lãi nào. Đức Chúa Trời cấm lợi dụng nhu cầu của một người anh em nghèo khó – khoản vay là để giúp đỡ người thiếu thốn, chứ không phải để bóc lột họ. Đây là lòng thương xót, không phải kinh doanh.“If you lend money to any of my people who are needy among you, do not be like a moneylender to him; do not charge him interest.

²⁶Nếu ngươi cầm áo xống của kẻ lân cận mình làm của tin, thì phải trả cho họ trước khi mặt trời lặn;If you do take the garment of your neighbor in pledge, you must return it to him by the time the sun goes down,

²⁷vì là đồ chỉ có che thân, là áo xống che đậy da mình; người lấy chi mà ngủ? Nếu người đến kêu van ta, tất ta sẽ nghe lời người, vì ta là Đấng hay thương xót.for it is his only covering – it is his garment for his body. What else can he sleep in? And when he cries out to me, I will hear, for I am gracious.

²⁸Ngươi chớ nên nói lộng ngôn cùng Đức Chúa Trời, và cũng đừng rủa sả vua chúa của dân sự ngươi.Approfondimento✕Quyền hành cai trị — Bản KJV nói 'các thần', nhưng từ Hê-bơ-rơ 'elohim' cũng có nghĩa là các quan xét hoặc kẻ cai trị. Vì vậy, mệnh lệnh này nói rằng: đừng xúc phạm Đức Chúa Trời và đừng rủa sả những người lãnh đạo của các ngươi. Phao-lô áp dụng chính câu này cho thầy cả thượng phẩm trong Công vụ 23:5.(ACT 23:5)“You must not blaspheme God or curse the ruler of your people.

²⁹Ngươi chớ trễ nải mà dâng cho ta những hoa quả đầu mùa của ngươi chứa trong vựa và rượu ép chảy nơi bàn ép. Ngươi cũng phải dâng cho ta con trai đầu lòng ngươi.“Do not hold back offerings from your granaries or your vats. You must give me the firstborn of your sons.

³⁰Về phần chiên và bò ngươi cũng hãy làm như vậy; trong bảy ngày đầu, con đầu lòng ở cùng mẹ nó, qua ngày thứ tám ngươi hãy dâng nó cho ta.You must also do this for your oxen and for your sheep; seven days they may remain with their mothers, but give them to me on the eighth day.

³¹Các ngươi sẽ làm người thánh của ta, chớ nên ăn thịt chi bị thú rừng xé ở ngoài đồng; hãy liệng cho chó ăn.“You will be holy people to me; you must not eat any meat torn by animals in the field. You must throw it to the dogs.