Truyền-đạo 7

¹Danh tiếng hơn dầu quí giá; ngày chết hơn ngày sanh.Studium✕Danh tiếng và dầu thơm — Trong tiếng Hê-bơ-rơ, hai từ 'danh' (shem) và 'dầu thơm' (shemen) có âm thanh tương tự nhau. Tác giả sử dụng cách chơi chữ này để nói rằng một danh tiếng tốt tồn tại lâu hơn và có giá trị hơn bất kỳ sự xa hoa quý giá nào – đó là một cách nói giàu hình ảnh để đề cao phẩm chất hơn của cải.A good reputation is better than precious perfume; likewise, the day of one’s death is better than the day of one’s birth.

²Đi đến nhà tang chế hơn là đến nhà yến tiệc; vì tại đó thấy sự cuối cùng của mọi người; và người sống để vào lòng.It is better to go to a funeral than a feast. For death is the destiny of every person, and the living should take this to heart.

³Buồn rầu hơn vui vẻ; vì nhờ mặt buồn, lòng được vui.Sorrow is better than laughter, because sober reflection is good for the heart.

⁴Lòng người khôn ngoan ở trong nhà tang chế, còn lòng kẻ ngu muội ở tại nhà vui sướng.The heart of the wise is in the house of mourning, but the heart of fools is in the house of merrymaking.

⁵Thà nghe lời quở trách của người khôn ngoan, còn hơn là câu hát của kẻ ngu muội.It is better for a person to receive a rebuke from those who are wise than to listen to the song of fools.

⁶Vì tiếng cười của kẻ ngu muội giống như tiếng gai nhọn nổ dưới nồi. Điều đó cũng là sự hư không.Studium✕Gai nhọn cháy lách tách — Gai nhọn cháy nhanh, sáng rực và phát ra tiếng ồn lớn, nhưng tỏa ra ít nhiệt và biến mất trong chốc lát. Tiếng cười của kẻ ngu muội cũng giống như vậy – ồn ào và phù du, không mang lại hơi ấm hay giá trị thực chất, trái ngược với sự suy ngẫm điềm tĩnh và vững vàng của người khôn ngoan.For like the crackling of quick-burning thorns under a cooking pot, so is the laughter of the fool. This kind of folly also is useless.

⁷Phải, sự sách thủ tiền tài làm cho kẻ khôn ra ngu, và của hối lộ khiến cho hư hại lòng.Studium✕Tặng vật có nghĩa là hối lộ — Từ được dịch là 'tặng vật' ở đây có nghĩa là hối lộ (mattanah). Tác giả cảnh báo rằng sự tham nhũng và hối lộ có thể làm sai lệch phán đoán của ngay cả một người khôn ngoan, 'phá hủy tấm lòng' – nghĩa là làm hư hỏng con người bên trong và khả năng suy xét đúng đắn của họ.Surely oppression can turn a wise person into a fool; likewise, a bribe corrupts the heart.

⁸Cuối cùng của một việc hơn sự khởi đầu nó; lòng kiên nhẫn hơn lòng kiêu ngạo.The end of a matter is better than its beginning; likewise, patience is better than pride.

⁹Chớ vội giận; vì sự giận ở trong lòng kẻ ngu muội.Do not let yourself be quickly provoked, for anger resides in the lap of fools.

¹⁰Chớ nói rằng: Nhân sao ngày trước tốt hơn ngày bây giờ? Vì hỏi vậy là chẳng khôn.Do not say, “Why were the old days better than these days?” for it is not wise to ask that.

¹¹Sự khôn ngoan cũng tốt bằng cơ nghiệp; nó có ích cho những người thấy mặt trời.Wisdom, like an inheritance, is a good thing; it benefits those who see the light of day.

¹²Vì sự khôn ngoan che thân cũng như tiền bạc che thân vậy; nhưng sự khôn ngoan thắng hơn, vì nó giữ mạng sống cho người nào đã được nó.For wisdom provides protection, just as money provides protection. But the advantage of knowledge is this: Wisdom preserves the life of its owner.

¹³Hãy xem xét công việc của Đức Chúa Trời; vì vật gì Ngài đã đánh cong, ai có thể làm ngay lại được?Studium✕Sự uốn cong của Đức Chúa Trời — Điều này không đề cập đến điều ác về mặt đạo đức, mà là về những hoàn cảnh không thể tránh khỏi của cuộc sống mà Đức Chúa Trời đã cho phép. Tác giả hỏi ai có thể làm thẳng lại những gì Đức Chúa Trời đã làm cong – đây là lời kêu gọi khiêm nhường chấp nhận kế hoạch chủ quyền của Đức Chúa Trời thay vì chống lại nó.Consider the work of God: For who can make straight what he has bent?

¹⁴Trong ngày thới thạnh hãy vui mừng, trong ngày tai nạn hãy coi chừng; vì Đức Chúa Trời đặt ngày nầy đối với ngày kia, hầu cho người đời chẳng thấy trước đặng điều xảy ra sau mình.In times of prosperity be joyful, but in times of adversity consider this: God has made one as well as the other, so that no one can discover what the future holds.

¹⁵Trong những ngày hư không của ta, ta đã thấy cả điều nầy: Người công bình tuy công bình cũng phải hư mất; và kẻ hung ác tuy hung ác lại được trường thọ.During the days of my fleeting life I have seen both of these things: Sometimes a righteous person dies prematurely in spite of his righteousness, and sometimes a wicked person lives long in spite of his evil deeds.

¹⁶Chớ công bình quá, cũng đừng làm ra mình khôn ngoan quá; cớ sao làm thiệt hại cho mình?So do not be excessively righteous or excessively wise; otherwise you might be disappointed.

¹⁷Cũng chớ nên hung hăng quá, và đừng ăn ở như kẻ ngu muội; cớ sao ngươi chết trước kỳ định?Do not be excessively wicked and do not be a fool; otherwise you might die before your time.

¹⁸Ngươi giữ được điều nầy, ấy là tốt; mà lại cũng đừng nới tay khỏi điều kia; vì ai kính sợ Đức Chúa Trời ắt tránh khỏi mọi điều đó.It is best to take hold of one warning without letting go of the other warning; for the one who fears God will follow both warnings.

¹⁹Sự khôn ngoan khiến cho người khôn có sức mạnh hơn là mười kẻ cai trị ở trong thành.Wisdom gives a wise person more protection than ten rulers in a city.

²⁰Thật, chẳng có người công bình ở trên đất làm điều thiện, mà không hề phạm tội.Studium✕Không ai là người công bình — Đây là một lời tuyên bố thẳng thắn về tội lỗi phổ quát của con người. Lời này vang vọng Cựu Ước (1 Các Vua 8:46) và sau đó được Phao-lô nhắc đến để cho thấy rằng tất cả đều đã phạm tội – không ai làm điều thiện mà không bao giờ phạm tội.For there is not one truly righteous person on the earth who continually does good and never sins.

²¹Chớ để lòng về mọi lời người ta nói, e ngươi nghe kẻ tôi tớ mình chưởi rủa mình chăng.Also, do not pay attention to everything that people say; otherwise, you might even hear your servant cursing you.

²²Vì thường khi lòng ngươi cũng biết mình đã rủa kẻ khác.For you know in your own heart that you also have cursed others many times.

²³Ta đã lấy sự khôn ngoan nghiệm xét mọi sự ấy; ta nói rằng: Ta sẽ ở khôn ngoan; nhưng sự khôn ngoan cách xa ta.I have examined all this by wisdom; I said, “I am determined to comprehend this” – but it was beyond my grasp.

²⁴Vả, điều chi xa quá, điều chi sâu thẩm lắm, ai có thế tìm được?Whatever has happened is beyond human understanding; it is far deeper than anyone can fathom.

²⁵Ta lại hết lòng chuyên lo cho hiểu biết, xét nét, kiếm tìm sự khôn ngoan và chánh lý muôn vật, lại cho biết rằng gian ác là dại dột và sự dại dột là điên cuồng.I tried to understand, examine, and comprehend the role of wisdom in the scheme of things, and to understand the stupidity of wickedness and the insanity of folly.

²⁶Ta tìm thấy một điều cay đắng hơn sự chết, ấy là một người đờn bà có lòng giống như lưới bẫy, tay tợ như dây tói: ai ở đẹp lòng Đức Chúa Trời sẽ thoát khỏi nó; còn kẻ có tội sẽ bị nó vấn lấy.I discovered this: More bitter than death is the kind of woman who is like a hunter’s snare; her heart is like a hunter’s net and her hands are like prison chains. The man who pleases God escapes her, but the sinner is captured by her.

²⁷Kẻ truyền đạo nói: Sau khi xem xét muôn sự từng điều từng vật, đặng tìm chánh lý, thì nầy là điều ta tìm được;The Teacher says: I discovered this while trying to discover the scheme of things, item by item.

²⁸ấy là lòng ta hãy còn tìm mà chưa tìm ra: trong một ngàn người đờn ông ta đã tìm được một người; còn trong cả thảy người đờn bà ta chẳng tìm được một ai hết.What I have continually sought, I have not found; I have found only one upright man among a thousand, but I have not found one upright woman among all of them.

²⁹Nhưng nầy là điều ta tìm được: Đức Chúa Trời đã dựng nên người ngay thẳng; song loài người có tìm kiếm ra lắm mưu kế.Studium✕Ngay thẳng, rồi sáng tạo — Đức Chúa Trời đã dựng nên loài người 'ngay thẳng' (yashar – thẳng thắn, đúng đắn). Nhưng họ 'tìm kiếm ra lắm mưu kế' (chishbonot – kế hoạch, thiết bị, hoặc tính toán). Đây là chẩn đoán của Kinh Thánh về sự sa ngã: chúng ta đã đánh đổi sự ngay thẳng đơn giản của Đức Chúa Trời lấy những kế hoạch phức tạp do chính mình tạo ra.This alone have I discovered: God made humankind upright, but they have sought many evil schemes.