Truyền-đạo 10

¹Con ruồi chết làm cho thúi dầu thơm của thợ hòa hương; cũng vậy, một chút điên dại làm nhẹ danh một người khôn ngoan sang trọng.Étude✕Chút dại, mùi hôi lớn — 'Thợ hòa hương' ở đây chỉ người làm nước hoa, không phải dược sĩ: dầu thơm đắt tiền được mô tả. Một vài con ruồi chết làm hư cả lọ dầu. Cũng vậy, một hành động dại dột nhỏ nhoi có thể làm hỏng danh tiếng của một người khôn ngoan và sang trọng.One dead fly makes the perfumer’s ointment give off a rancid stench, so a little folly can outweigh much wisdom.

²Trái tim của người khôn ở bên hữu; còn trái tim của kẻ dại ở bên tả.Étude✕Tay hữu, tay tả — Trong Kinh Thánh, tay hữu là phía được tôn trọng và có năng lực. Trái tim của người khôn ngoan—sự suy nghĩ bên trong của họ—đặt ở bên hữu; còn của kẻ dại thì không. Câu này mô tả sinh động rằng kẻ dại thiếu sự sáng suốt ngay cả trong cuộc sống hằng ngày.A wise person’s good sense protects him, but a fool’s lack of sense leaves him vulnerable.

³Lại khi kẻ dại đi đường, rõ ra là thiếu mất lẽ phải; nó nói cho mọi người rằng mình là kẻ dại.Even when a fool walks along the road he lacks sense, and shows everyone what a fool he is.

⁴Nếu người cai quản nổi giận cùng ngươi, chớ lìa khỏi chỗ mình; vì sự mềm mại ngăn ngừa được tội lỗi lớn.If the anger of the ruler flares up against you, do not resign from your position, for a calm response can undo great offenses.

⁵Có một tai nạn ta đã thấy ở dưới mặt trời, như một sự lỗi lầm do quan trưởng phạm:I have seen another misfortune on the earth: It is an error a ruler makes.

⁶ấy là kẻ ngu muội được đặt ở nơi cao, còn người giàu lại ngồi chỗ thấp.Fools are placed in many positions of authority, while wealthy men sit in lowly positions.

⁷Ta đã thấy kẻ tôi tớ đi ngựa, còn quan trưởng đi bộ như tôi tớ vậy.I have seen slaves on horseback and princes walking on foot like slaves.

⁸Kẻ nào đào hầm sẽ sa xuống đó, còn kẻ phá vách tường phải bị rắn cắn.Étude✕Vách đá và rắn — 'Vách tường' ở đây là tường đá (tiếng Hê-bơ-rơ: gader), không phải bụi rậm; rắn thường ẩn nấp trong các khe đá. Châm ngôn này cảnh báo rằng công việc mạo hiểm có thể gây hại cho chính bạn. Chân lý tương tự xuất hiện trong Châm-ngôn với cái hầm và hòn đá lăn.(PRO 26:27)One who digs a pit may fall into it, and one who breaks through a wall may be bitten by a snake.

⁹Ai lăn đá khỏi chỗ nó, sẽ bị thương; kẻ bửa củi có khi phải hiểm nghèo.One who quarries stones may be injured by them; one who splits logs may be endangered by them.

¹⁰Cái rìu lụt mà không mài lưỡi nó lại, ắt phải rán sức còng nhiều; nhưng sự khôn ngoan có ích đặng dẫn dắt.If an iron axhead is blunt and a workman does not sharpen its edge, he must exert a great deal of effort; so wisdom has the advantage of giving success.

¹¹Nếu rắn cắn trước khi bị ếm chú, thì thầy ếm chú chẳng làm ích gì.If the snake should bite before it is charmed, the snake charmer is in trouble.

¹²Lời của miệng người khôn ngoan có ơn; nhưng môi của kẻ khờ dại lại nuốt lấy nó.The words of a wise person win him favor, but the words of a fool are self-destructive.

¹³Lời nói của miệng nó, khởi đầu là ngu dại, cuối cùng vẫn điên cuồng nguy hiểm.At the beginning his words are foolish and at the end his talk is wicked madness,

¹⁴Kẻ ngu muội hay nói nhiều lời; dầu vậy, người ta chẳng biết điều sẽ xảy đến; và ai là kẻ tỏ ra được cho nó sự sẽ có sau mình?yet a fool keeps on babbling. No one knows what will happen; who can tell him what will happen in the future?

¹⁵Công lao kẻ ngu muội làm cho mệt nhọc chúng nó, vì chẳng biết phải bắt đường nào đặng đi đến thành.The toil of a stupid fool wears him out, because he does not even know the way to the city.

¹⁶Hỡi xứ, khốn thay cho mầy khi có vua còn thơ ấu, và các quan trưởng mầy ăn từ lúc buổi sáng.Woe to you, O land, when your king is childish, and your princes feast in the morning!

¹⁷Hỡi xứ, phước cho mầy khi có vua là dòng cao sang, và các quan trưởng mầy ăn theo giờ xứng đáng, để bổ sức lại, chớ chẳng phải để đắm say!Blessed are you, O land, when your king is the son of nobility, and your princes feast at the proper time – with self-control and not in drunkenness.

¹⁸Tại tay làm biếng nên rường nhà sụp; vì tay nhác nhớn nên nhà dột.Étude✕Nhà dột do lười biếng — Bản dịch cũ nói về 'nhà', nhưng từ ngữ nguyên gốc ám chỉ rường hoặc mái nhà. Hình ảnh rất đơn giản: sự lười biếng khiến rường nhà sụp xuống dẫn đến nhà bị dột. Những sự bỏ bê nhỏ nhặt theo thời gian sẽ làm mọi thứ sụp đổ.Because of laziness the roof caves in, and because of idle hands the house leaks.

¹⁹Người ta bày tiệc đặng vui chơi; rượu khiến cho đời vui; có tiền bạc thì ứng cho mọi sự.Étude✕Sự hữu dụng của tiền bạc — Từ ngữ dịch là 'tiệc' thực chất nghĩa đen là bánh/thức ăn; thức ăn và rượu làm vui vẻ cuộc sống thường nhật. Tiền bạc có thể đáp ứng hầu hết mọi nhu cầu hằng ngày. Đây là một quan sát thực tế về cuộc sống trần thế, không phải lời hứa rằng tiền bạc có thể mua được những điều quan trọng nhất.Feasts are made for laughter, and wine makes life merry, but money is the answer for everything.

²⁰Dầu trong tư tưởng ngươi cũng chớ nguyền rủa vua; dầu trong phòng ngủ ngươi cũng chớ rủa sả kẻ giàu có; vì chim trời sẽ đồn ra tiếng ngươi, và loài có cánh sẽ thuật việc ra.Étude✕Vách có tai — Ngay cả trong tư tưởng riêng tư hoặc trong phòng ngủ, cũng đừng nguyền rủa vua hay kẻ giàu có. 'Chim trời' là một câu tục ngữ—giống như 'vách có tai'—có khả năng ám chỉ những kẻ mật báo, không phải chim theo nghĩa đen. Những gì bạn tưởng là bí mật có thể sẽ bị tiết lộ.Do not curse a king even in your thoughts, and do not curse the rich while in your bedroom; for a bird might report what you are thinking, or some winged creature might repeat your words.