Sáng-thế Ký 45

¹Bây giờ, Giô-sép không còn thể nào cầm lòng cho đậu được trước mặt các người hầu chung quanh, bèn la lên rằng: Hãy đuổi họ ra hết thảy! Khi Giô-sép tỏ thật cùng các anh em mình, thì không có một người nào khác ở tại đó hết.Joseph was no longer able to control himself before all his attendants, so he cried out, “Make everyone go out from my presence!” No one remained with Joseph when he made himself known to his brothers.

²Người cất tiếng lên khóc; dân Ê-díp-tô nghe và nhà Pha-ra-ôn nghe nữa.He wept loudly; the Egyptians heard it and Pharaoh’s household heard about it.

³Giô-sép nói cùng anh em rằng: Tôi là Giô-sép. Cha tôi còn sống chăng? Nhưng trước mặt người các anh em bối rối, chẳng đáp lời được.Joseph said to his brothers, “I am Joseph! Is my father still alive?” His brothers could not answer him because they were dumbfounded before him.

⁴Người lại nói rằng: Các anh em hãy lại gần tôi. Họ bèn lại gần. Người nói: Tôi là Giô-sép, em mà các anh đã bán đặng bị dẫn qua xứ Ê-díp-tô.Joseph said to his brothers, “Come closer to me,” so they came near. Then he said, “I am Joseph your brother, whom you sold into Egypt.

⁵Bây giờ, đừng sầu não, và cũng đừng tiếc chi về điều các anh đã bán tôi đặng bị dẫn đến xứ nầy; vì để giữ gìn sự sống các anh, nên Đức Chúa Trời đã sai tôi đến đây trước các anh.Study✕Sự quan phòng của Đức Chúa Trời — Giô-sép nhìn thấy bàn tay của Đức Chúa Trời trong sự đau khổ của mình. Ông bảo các anh đừng sầu não, vì Đức Chúa Trời đã sai ông đi trước để giữ gìn sự sống. Điều này phản ánh lời ông nói sau này trong Sáng-thế Ký 50:20.(GEN 50:20)Now, do not be upset and do not be angry with yourselves because you sold me here, for God sent me ahead of you to preserve life!

⁶Kìa, hai năm rồi trong xứ đã bị đói kém, và còn năm năm nữa sẽ không còn cày cấy chi, gặt hái chi được hết.For these past two years there has been famine in the land and for five more years there will be neither plowing nor harvesting.

⁷Đức Chúa Trời sai tôi đến đây trước, đặng làm cho các anh còn nối dòng trên mặt đất, và nương một sự giải cứu lớn đặng giữ gìn sự sống cho anh em.God sent me ahead of you to preserve you on the earth and to save your lives by a great deliverance.

⁸Không, chẳng phải các anh sai tôi đến đây đâu, ấy là Đức Chúa Trời; Ngài dường đặt tôi làm cha Pha-ra-ôn, cai quản cả nhà người, và trị khắp xứ Ê-díp-tô.Study✕Cha của Pha-ra-ôn — Ở Ai Cập cổ đại, 'cha' là tước hiệu dành cho một cố vấn đáng tin cậy. Giô-sép không tự nhận là cha ruột của Pha-ra-ôn, mà là vị cố vấn trưởng và người quản lý xứ Ê-díp-tô.So now, it is not you who sent me here, but God. He has made me an adviser to Pharaoh, lord over all his household, and ruler over all the land of Egypt.

⁹Các anh hãy mau mau trở về cha tôi đi, và nói với người rằng: Giô-sép, con của cha, có nói như vầy: Đức Chúa Trời đã đặt tôi làm chúa cả xứ Ê-díp-tô, cha hãy xuống với tôi; xin đừng chậm trễ,Now go up to my father quickly and tell him, ‘This is what your son Joseph says: “God has made me lord of all Egypt. Come down to me; do not delay!

¹⁰cha, các con, các cháu, các chiên, bò cùng tài vật của cha sẽ ở tại xứ Gô-sen gần tôi đây.Study✕Xứ Gô-sen — Một vùng đất màu mỡ ở phía đông đồng bằng sông Ni-lơ, rất thích hợp cho việc chăn nuôi gia súc. Nơi đây cũng giúp gia đình Gia-cốp tách biệt với người Ê-díp-tô, vốn coi thường những người chăn chiên.You will live in the land of Goshen, and you will be near me – you, your children, your grandchildren, your flocks, your herds, and everything you have.

¹¹Ở đó tôi sẽ nuôi cha, (vì còn năm năm đói kém nữa), e khi cha, người nhà cha, và hết thảy loài vật của cha phải bị ách mà hao mòn.I will provide you with food there because there will be five more years of famine. Otherwise you would become poor – you, your household, and everyone who belongs to you.”’

¹²Này, các anh và Bên-gia-min, em tôi, đã thấy tận mắt rằng, chính miệng tôi đã nói chuyện cùng các anh em đó.You and my brother Benjamin can certainly see with your own eyes that I really am the one who speaks to you.

¹³Vậy, hãy thuật lại các điều vinh hiển của tôi tại xứ Ê-díp-tô, cùng mọi việc mà anh em đã thấy cho cha nghe, và hãy mau mau dời cha xuống đây.So tell my father about all my honor in Egypt and about everything you have seen. But bring my father down here quickly!”

¹⁴Đoạn, người ôm lấy cổ Bên-gia-min, em mình, mà khóc; Bên-gia-min cũng ôm cổ người mà khóc.Then he threw himself on the neck of his brother Benjamin and wept, and Benjamin wept on his neck.

¹⁵Người cũng ôm các anh mình mà khóc. Đoạn, anh em nói chuyện cùng người.He kissed all his brothers and wept over them. After this his brothers talked with him.

¹⁶Lập tức, tiếng đồn đến nhà Pha-ra-ôn rằng: Anh em Giô-sép đã đến. Pha-ra-ôn và quần thần nghe lấy làm đẹp dạ.Now it was reported in the household of Pharaoh, “Joseph’s brothers have arrived.” It pleased Pharaoh and his servants.

¹⁷Pha-ra-ôn bèn phán cùng Giô-sép rằng: Hãy dặn các anh em ngươi rằng: Hãy chở đồ lên lừa, đi trở về xứ Ca-na-an,Pharaoh said to Joseph, “Say to your brothers, ‘Do this: Load your animals and go to the land of Canaan!

¹⁸rước cha và người nhà của các ngươi xuống ở cùng ta. Ta sẽ nhượng cho vật tốt nhất trong xứ Ê-díp-tô, và các ngươi sẽ hưởng màu mỡ của đất.Get your father and your households and come to me! Then I will give you the best land in Egypt and you will eat the best of the land.’

¹⁹Còn ta dặn ngươi hãy nói lại cùng họ như vậy: Hãy đem xe cộ từ xứ Ê-díp-tô về cho con nhỏ và vợ mình, cùng dời cha các ngươi xuống đây.You are also commanded to say, ‘Do this: Take for yourselves wagons from the land of Egypt for your little ones and for your wives. Bring your father and come.

²⁰Đừng tiếc tài vật mình, vì vật tốt nhất của xứ Ê-díp-tô sẽ về phần các ngươi.Don’t worry about your belongings, for the best of all the land of Egypt will be yours.’”

²¹Các con trai của Y-sơ-ra-ên làm y như lời; Giô-sép vâng mạng Pha-ra-ôn, đưa những xe cộ cho anh em mình và lương thực dùng trong lúc đi đường.So the sons of Israel did as he said. Joseph gave them wagons as Pharaoh had instructed, and he gave them provisions for the journey.

²²Người cũng đưa áo xống mặc đổi thay cho mỗi người, còn Bên-gia-min, người cho trăm miếng bạc cùng năm bộ áo xống.He gave sets of clothes to each one of them, but to Benjamin he gave three hundred pieces of silver and five sets of clothes.

²³Người cũng sai đem về cho cha mình mười con lừa chở các vật quí nhất trong xứ Ê-díp-tô, mười con lừa cái chở lúa, bánh, và lương thực để dành dùng trong khi cha đi đường.To his father he sent the following: ten donkeys loaded with the best products of Egypt and ten female donkeys loaded with grain, food, and provisions for his father’s journey.

²⁴Vậy, Giô-sép đưa anh em mình lên đường. Lại dặn họ rằng: Xin anh em đừng cải lẫy nhau dọc đường.Study✕Đừng cải lẫy nhau — Một cách diễn đạt có nghĩa là 'đừng cãi vã'. Giô-sép cảnh báo các anh đừng tranh luận hoặc đổ lỗi cho nhau trên hành trình trở về nhà.Then he sent his brothers on their way and they left. He said to them, “As you travel don’t be overcome with fear.”

²⁵Các anh em ở Ê-díp-tô trở lên và đến xứ Ca-na-an, nơi Gia-cốp, cha mình,So they went up from Egypt and came to their father Jacob in the land of Canaan.

²⁶thuật lại lời nầy mà rằng: Giô-sép hãy còn sống; lại ấy là người đang cai trị cả xứ Ê-díp-tô. Nhưng lòng Gia-cốp vẫn vô tình vì người không tin lời họ nói.They told him, “Joseph is still alive and he is ruler over all the land of Egypt!” Jacob was stunned, for he did not believe them.

²⁷Anh em thuật lại cho người nghe hết mọi lời Giô-sép đã nói; Gia-cốp vừa thấy các xe cộ của Giô-sép sai đem về đặng rước mình, thì tâm thần người tỉnh lại,Study✕Tâm thần người tỉnh lại — Lòng của Gia-cốp đã 'ngất đi' (câu 26) vì quá đỗi kinh ngạc. Khi thấy những xe cộ mà Giô-sép sai đến đón mình, tâm thần ông mới tỉnh lại—ông cuối cùng đã tin rằng con trai mình vẫn còn sống.But when they related to him everything Joseph had said to them, and when he saw the wagons that Joseph had sent to transport him, their father Jacob’s spirit revived.

²⁸bèn nói rằng: Thôi, biết rồi; Giô-sép, con trai ta, hãy còn sống; ta sẽ đi thăm nó trước khi ta qua đời.Then Israel said, “Enough! My son Joseph is still alive! I will go and see him before I die.”