Sáng-thế Ký 43

¹Vả, sự đói kém trong xứ lớn lắm.Now the famine was severe in the land.

²Khi nội nhà đã ăn hết lương thực ở xứ Ê-díp-tô đem về rồi, thì cha các người ấy dạy rằng: Bay hãy trở xuống mua một ít lương thực cho chúng ta.When they finished eating the grain they had brought from Egypt, their father said to them, “Return, buy us a little more food.”

³Giu-đa thưa: Người đó có nói quyết cùng các con rằng: Ví em út không theo xuống với các ngươi, thì sẽ không bao giờ thấy mặt ta.But Judah said to him, “The man solemnly warned us, ‘You will not see my face unless your brother is with you.’

⁴Nếu cha cho em đi với, thì chúng tôi mới xuống Ê-díp-tô mua lương thực cho cha được.If you send our brother with us, we’ll go down and buy food for you.

⁵Bằng không, thì chúng tôi chẳng trở xuống đâu, vì người đó đã nói rằng: Ví em út không theo xuống với các ngươi, thì sẽ không bao giờ thấy mặt ta.But if you will not send him, we won’t go down there because the man said to us, ‘You will not see my face unless your brother is with you.’”

⁶Y-sơ-ra-ên quở rằng: Sao bay khéo tệ cùng tao, mà tỏ cho người ấy rằng bay còn một em nữa?Israel said, “Why did you bring this trouble on me by telling the man you had one more brother?”

⁷Thưa rằng: Người đó hỏi kỹ càng về chúng tôi, và về bà con chúng tôi rằng: Thân-phụ các ngươi còn sống chăng? còn có một người anh em nào nữa chăng? Chúng tôi có đáp các lời hỏi đó. Há dễ biết người đó sẽ dặn chúng tôi rằng: Hãy đem em út xuống đây, sao?They replied, “The man questioned us thoroughly about ourselves and our family, saying, ‘Is your father still alive? Do you have another brother?’ So we answered him in this way. How could we possibly know that he would say, ‘Bring your brother down’?”

⁸Giu-đa lại thưa cùng Y-sơ-ra-ên cha mình, rằng: Hãy cho đứa trẻ theo con, thì chúng tôi sẽ đứng dậy đi, hầu cho chúng ta, nào các con, nào cha, nào các cháu của cha đây đều được sống và khỏi chết.Then Judah said to his father Israel, “Send the boy with me and we will go immediately. Then we will live and not die – we and you and our little ones.

⁹Con sẽ bảo lãnh em cho; cha sẽ cứ nơi con mà đòi em. Nếu không dẫn em về không để em trước mặt cha, thì con đây sẽ cam tội cùng cha mãi mãi.I myself pledge security for him; you may hold me liable. If I do not bring him back to you and place him here before you, I will bear the blame before you all my life.

¹⁰Vả, nếu không có điều dùng dằng, thì chúng tôi đã đi và về được hai lần rồi.But if we had not delayed, we could have traveled there and back twice by now!”

¹¹Đoạn, Y-sơ-ra-ên, cha các anh em, nói rằng: Nếu việc đã thể kia, thì bay phải làm thể nầy: Hãy lấy trong đồ hành lý những thổ sản quí nhất của xứ ta: một ít nhũ hương và mật ong, các hương hoa và một dược, phi tử và hạnh nhân, đem dâng cho người đó làm của lễ.Then their father Israel said to them, “If it must be so, then do this: Take some of the best products of the land in your bags, and take a gift down to the man – a little balm and a little honey, spices and myrrh, pistachios and almonds.

¹²Hãy đem theo một số tiền bằng hai, đặng thối hồi tiền mà họ đã để lại nơi miệng bao của bay: có lẽ là một sự lộn chăng.Take double the money with you; you must take back the money that was returned in the mouths of your sacks – perhaps it was an oversight.

¹³Bay hãy đứng dậy đi, dẫn em út theo và trở xuống đến người đó.Take your brother too, and go right away to the man.

¹⁴Cầu xin Đức Chúa Trời toàn năng xui cho bay được ơn trước mặt người, và tha đứa em kia và Bên-gia-min cho bay. Còn phần cha, nếu phải mất con, thì cha chịu phận vậy!May the sovereign God grant you mercy before the man so that he may release your other brother and Benjamin! As for me, if I lose my children I lose them.”

¹⁵Vậy, các anh em đem theo của lễ và một số tiền bằng hai, cùng dẫn Bên-gia-min đồng đứng dậy đi xuống Ê-díp-tô, mà ra mắt Giô-sép.So the men took these gifts, and they took double the money with them, along with Benjamin. Then they hurried down to Egypt and stood before Joseph.

¹⁶Vừa khi Giô-sép thấy Bên-gia-min đi theo xuống với, bèn truyền cho quản gia rằng: Hãy đưa các người nầy vào nhà trong, bắt con gì làm thịt và nấu dọn đi; vì trưa nầy họ sẽ dùng bữa cùng ta.When Joseph saw Benjamin with them, he said to the servant who was over his household, “Bring the men to the house. Slaughter an animal and prepare it, for the men will eat with me at noon.”

¹⁷Quản gia làm theo y như lời dặn, đưa họ vào nhà Giô-sép.The man did just as Joseph said; he brought the men into Joseph’s house.

¹⁸Anh em thấy mình phải đưa vào nhà Giô-sép, thì sợ hãi, và nói với nhau rằng: Ấy cũng vì số tiền đã để lại vào bao chúng ta lần trước, nên họ mới đem chúng ta vào chốn nầy, đặng tìm cớ xông vào đánh chúng ta, bắt chúng ta làm tôi mọi, và chiếm đoạt mấy con lừa của chúng ta.But the men were afraid when they were brought to Joseph’s house. They said, “We are being brought in because of the money that was returned in our sacks last time. He wants to capture us, make us slaves, and take our donkeys!”

¹⁹Mấy anh em bèn đến gần quản gia của Giô-sép, thưa cùng người tại ngoài cửaSo they approached the man who was in charge of Joseph’s household and spoke to him at the entrance to the house.

²⁰mà rằng: Xin chúa tha lỗi cho! anh em chúng tôi đã đến đây một lần rồi, đặng mua lương thực;They said, “My lord, we did indeed come down the first time to buy food.

²¹và khi trở về đến nhà quán, mở các bao ra, nầy số bạc của mỗi người đều ở tại miệng bao mình; cân nặng bao nhiêu đều y như bấy nhiêu. Nầy, chúng tôi có đem lại số bạc đó,But when we came to the place where we spent the night, we opened our sacks and each of us found his money – the full amount – in the mouth of his sack. So we have returned it.

²²và cũng có đem thêm số bạc nữa đặng mua lương thực. Chẳng biết ai để bạc lại trong bao chúng tôi.We have brought additional money with us to buy food. We do not know who put the money in our sacks!”

²³Quản gia đáp rằng: Mọi việc đều bình yên! đừng sợ chi cả! Ấy là Đức Chúa Trời của các ngươi, tức Đức Chúa Trời của cha các ngươi, đã ban vật quí vào bao. Còn bạc các ngươi thì đã có giao cho ta. Đoạn, người dẫn Si-mê-ôn đến cùng anh em;“Everything is fine,” the man in charge of Joseph’s household told them. “Don’t be afraid. Your God and the God of your father has given you treasure in your sacks. I had your money.” Then he brought Simeon out to them.

²⁴rồi đưa anh em vào nhà Giô-sép, đem nước ra cho rửa chân, và cũng cho những lừa ăn cỏ nữa.The servant in charge brought the men into Joseph’s house. He gave them water, and they washed their feet. Then he gave food to their donkeys.

²⁵Các anh em bèn sửa soạn của lễ, đợi trưa Giô-sép về; vì có hay rằng mình sẽ ăn bữa tại nhà nầy.They got their gifts ready for Joseph’s arrival at noon, for they had heard that they were to have a meal there.

²⁶Khi Giô-sép trở về, các anh em bèn lấy của lễ đã đem theo, dâng cho Giô-sép tại nhà; rồi cùng sấp mình xuống đất trước mặt người.When Joseph came home, they presented him with the gifts they had brought inside, and they bowed down to the ground before him.

²⁷Người liền hỏi thăm họ mạnh giỏi thể nào, và nói rằng: Người cha già mà các ngươi đã nói cùng ta đó được mạnh khỏe chăng? còn sống chăng?He asked them how they were doing. Then he said, “Is your aging father well, the one you spoke about? Is he still alive?”

²⁸Đáp rằng: Kẻ tôi tớ chúa, là cha chúng tôi, vẫn mạnh khỏe và còn sống. Đoạn, họ cúi đầu và lạy.“Your servant our father is well,” they replied. “He is still alive.” They bowed down in humility.

²⁹Giô-sép nhướng mắt thấy Bên-gia-min, em ruột, con trai của mẹ mình, thì hỏi rằng: Đó có phải em út mà các ngươi đã nói cùng ta chăng? Và tiếp rằng: Con út ơi! cầu xin Đức Chúa Trời làm ơn cho ngươi!When Joseph looked up and saw his brother Benjamin, his mother’s son, he said, “Is this your youngest brother, whom you told me about?” Then he said, “May God be gracious to you, my son.”

³⁰Vì thấy em mình, nên Giô-sép tất lòng cảm động, lật đật bước ra ngoài, tìm nơi nào đặng khóc. Người vào phòng nhà trong và khóc.Joseph hurried out, for he was overcome by affection for his brother and was at the point of tears. So he went to his room and wept there.

³¹Đoạn, rửa mặt, bước ra, làm bộ chắc gan mà nói rằng: Hãy dọn bữa ăn đi.Then he washed his face and came out. With composure he said, “Set out the food.”

³²Người ta dọn cho Giô-sép ăn riêng, và cho các anh em ăn riêng. Người Ê-díp-tô ăn chung cùng người cũng dọn cho ngồi riêng nữa; vì người Ê-díp-tô có tánh gớm người Hê-bơ-rơ, nên không ăn chung được.They set a place for him, a separate place for his brothers, and another for the Egyptians who were eating with him. (The Egyptians are not able to eat with Hebrews, for the Egyptians think it is disgusting to do so.)

³³Vậy, các anh em bèn ngồi lại trước mặt Giô-sép, lớn nhỏ tùy theo thứ tự mình, ngơ ngẩn mà nhìn nhau.They sat before him, arranged by order of birth, beginning with the firstborn and ending with the youngest. The men looked at each other in astonishment.

³⁴Giô-sép sai đem mấy món đồ ăn trước mặt mình cho các anh em; nhưng phần Bên-gia-min lại nhiều gấp năm của các người khác. Họ uống và ăn ngon vui cùng Giô-sép.He gave them portions of the food set before him, but the portion for Benjamin was five times greater than the portions for any of the others. They drank with Joseph until they all became drunk.