Sáng-thế Ký 42

¹Gia-cốp thấy xứ Ê-díp-tô có lúa bán ra, bèn nói cùng các con trai mình rằng: Sao bay ngơ ngẩn nhìn nhau vậy?When Jacob heard there was grain in Egypt, he said to his sons, “Why are you looking at each other?”

²Lại rằng: Nầy, cha nghe dưới xứ Ê-díp-tô có lúa bán; bay hãy xuống đó mua lúa cho chúng ta, hầu cho chúng ta sống và khỏi chết, chớ!He then said, “Look, I hear that there is grain in Egypt. Go down there and buy grain for us so that we may live and not die.”

³Mười người anh của Giô-sép bèn xuống Ê-díp-tô đặng mua lúa.So ten of Joseph’s brothers went down to buy grain from Egypt.

⁴Nhưng Gia-cốp không cho Bên-gia-min, em Giô-sép, đi cùng các anh; vì nghĩ rằng: Ta nên giữ chừng, kẻo xảy ra điều rủi ro cho nó.But Jacob did not send Joseph’s brother Benjamin with his brothers, for he said, “What if some accident happens to him?”

⁵Xứ Ca-na-an bấy giờ cũng đói, nên các con trai của Y-sơ-ra-ên cũng đổ xuống Ê-díp-tô mua lúa như các người khác.So Israel’s sons came to buy grain among the other travelers, for the famine was severe in the land of Canaan.

⁶Vả, lúc nầy, chính Giô-sép cai trị trong nước, và bán lúa cho cả dân bản xứ. Các anh Giô-sép bèn đến, sấp mình xuống trước mặt người.Now Joseph was the ruler of the country, the one who sold grain to all the people of the country. Joseph’s brothers came and bowed down before him with their faces to the ground.

⁷Giô-sép thấy, nhìn biết các anh mình; nhưng giả làm mặt lạ cùng họ, nói một cách xẳng rằng: Các ngươi ở đâu đến? Đáp rằng: Ở xứ Ca-na-an đến đặng mua lúa.When Joseph saw his brothers, he recognized them, but he pretended to be a stranger to them and spoke to them harshly. He asked, “Where do you come from?” They answered, “From the land of Canaan, to buy grain for food.”

⁸Vậy, Giô-sép nhìn biết các anh mình; nhưng họ nhìn lại chẳng ra.Joseph recognized his brothers, but they did not recognize him.

⁹Giô-sép nhớ lại điềm chiêm bao mình đã thấy về anh em mình, liền thét rằng: Các ngươi là thám tử, đến đây đặng dòm hành những nơi yếu óp của xứ ta.Then Joseph remembered the dreams he had dreamed about them, and he said to them, “You are spies; you have come to see if our land is vulnerable!”

¹⁰Đáp rằng: Thưa chúa, chẳng phải vậy; các tôi tớ chúa đến đặng mua lúa mà thôi.But they exclaimed, “No, my lord! Your servants have come to buy grain for food!

¹¹Chúng tôi đây đều là con một cha, vốn nhà lương thiện, chẳng phải là thám tử đâu.We are all the sons of one man; we are honest men! Your servants are not spies.”

¹²Người đáp lại rằng: Chẳng phải; các ngươi đến đặng dòm hành những nơi yếu óp của xứ nầy.“No,” he insisted, “but you have come to see if our land is vulnerable.”

¹³Đáp rằng: Kẻ tôi tớ chúa có mười hai anh em, con của một cha, nguyên xứ Ca-na-an; nầy một người đã đi mất biệt, còn người út hiện bây giờ hãy ở lại nhà cùng cha chúng tôi.They replied, “Your servants are from a family of twelve brothers. We are the sons of one man in the land of Canaan. The youngest is with our father at this time, and one is no longer alive.”

¹⁴Giô-sép nói: Ấy quả thật như ta đã nói, các ngươi là thám tử.But Joseph told them, “It is just as I said to you: You are spies!

¹⁵Đây là điều ta thử các ngươi: Ta chỉ mạng Pha-ra-ôn mà thề rằng, hễ em út các ngươi không đến đây thì chẳng bao giờ các ngươi ra khỏi chốn nầy được.You will be tested in this way: As surely as Pharaoh lives, you will not depart from this place unless your youngest brother comes here.

¹⁶Hãy sai một người nào trong bọn các ngươi về dẫn em út xuống; còn bao nhiêu thì phải ở tù lại đây. Lời các ngươi phải thử đã, rồi ta sẽ biết các ngươi nói đó có quả thật chăng. Nếu chẳng thật, thì ta chỉ mạng Pha-ra-ôn thề rằng, các ngươi là thám tử đó.One of you must go and get your brother, while the rest of you remain in prison. In this way your words may be tested to see if you are telling the truth. If not, then, as surely as Pharaoh lives, you are spies!”

¹⁷Đoạn, Giô-sép truyền đem giam họ chung trong ngục ba ngày.He imprisoned them all for three days.

¹⁸Ngày thứ ba, Giô-sép nói cùng họ rằng: Ta kính sợ Đức Chúa Trời; hãy làm như điều nầy, thì được sống.On the third day Joseph said to them, “Do as I say and you will live, for I fear God.

¹⁹Nếu các ngươi vốn nhà lương thiện, thì hãy để một người nào ở tù lại đây, còn bao nhiêu đem lương thực về nuôi đói cho nhà các ngươi.If you are honest men, leave one of your brothers confined here in prison while the rest of you go and take grain back for your hungry families.

²⁰Đoạn, hãy dẫn em út xuống đây, thì lời các ngươi sẽ cho là thật, và các ngươi chẳng phải chết. Vậy, họ nghe theo.But you must bring your youngest brother to me. Then your words will be verified and you will not die.” They did as he said.

²¹Họ bèn nói với nhau rằng: Quả thật chúng ta cam tội cùng em ta rồi; vì lúc trước ta thấy tâm hồn nó buồn thảm khi nó xin nhờ ơn, nhưng ta không khứng cho; vậy nên tai vạ nầy mới xảy đến cho chúng ta.They said to one other, “Surely we’re being punished because of our brother, because we saw how distressed he was when he cried to us for mercy, but we refused to listen. That is why this distress has come on us!”

²²Ru-bên đáp rằng: Anh há không có nói cùng các em rằng: Chớ phạm tội nầy cùng đứa trẻ đó sao? Nhưng các em không nghe; nên bây giờ huyết nó đòi chúng ta thường lại.Reuben said to them, “Didn’t I say to you, ‘Don’t sin against the boy,’ but you wouldn’t listen? So now we must pay for shedding his blood!”

²³Vả, Giô-sép vẫn dùng người thông ngôn nói chuyện lại cùng các anh, nên họ tưởng Giô-sép chẳng nghe hiểu.(Now they did not know that Joseph could understand them, for he was speaking through an interpreter.)

²⁴Giô-sép xây mặt qua chỗ khác mà khóc. Đoạn xây mặt lại nói chuyện cùng họ; bèn bắt Si-mê-ôn trong vòng anh em, truyền trói lại trước mặt họ.He turned away from them and wept. When he turned around and spoke to them again, he had Simeon taken from them and tied up before their eyes.

²⁵Giô-sép truyền đầy tớ xúc lúa đổ đầy bao và để bạc lại trong đó cho mỗi người anh em, cũng để thêm lương thực dùng dọc đường. Đầy tớ làm y như lời.Then Joseph gave orders to fill their bags with grain, to return each man’s money to his sack, and to give them provisions for the journey. His orders were carried out.

²⁶Đoạn, anh em chất mấy bao lúa lên lưng lừa, rồi đi.So they loaded their grain on their donkeys and left.

²⁷Đến quán, một người trong bọn mở bao ra cho lừa ăn thóc, thấy bạc mình ở tại miệng bao;When one of them opened his sack to get feed for his donkey at their resting place, he saw his money in the mouth of his sack.

²⁸bèn nói cùng anh em rằng: Bạc của tôi trả lại, hiện trong bao tôi đây! Các anh em nhát gan, vừa nói với nhau, vừa run, mà rằng: Đức Chúa Trời đã làm chi cho chúng ta đây?He said to his brothers, “My money was returned! Here it is in my sack!” They were dismayed; they turned trembling one to another and said, “What in the world has God done to us?”

²⁹Các anh em trở về cùng Gia-cốp, cha mình, tại xứ Ca-na-an, thuật lại cho người nghe mọi nỗi đã xảy đến, rằng:They returned to their father Jacob in the land of Canaan and told him all the things that had happened to them, saying,

³⁰người đang làm chúa tại xứ Ê-díp-tô nói với chúng tôi cách xẳng xớm, cho chúng tôi là thám tử.“The man, the lord of the land, spoke harshly to us and treated us as if we were spying on the land.

³¹Song chúng tôi có thưa cùng người rằng: Chúng tôi vốn nhà lương thiện, nào có phải là thám tử đâu.But we said to him, ‘We are honest men; we are not spies!

³²Chúng tôi được mười hai anh em, con một cha; một người đã đi mất biệt, còn người út hiện bây giờ ở nhà cùng cha, tại xứ Ca-na-an.We are from a family of twelve brothers; we are the sons of one father. One is no longer alive, and the youngest is with our father at this time in the land of Canaan.’

³³Người làm chúa xứ đó dạy rằng: Làm như vầy, ta mới cho các ngươi là lương thiện: Hãy để lại cùng ta một người nào trong bọn các ngươi, còn bao nhiêu sẽ đem lương thực về nuôi đói cho nhà các ngươi;“Then the man, the lord of the land, said to us, ‘This is how I will find out if you are honest men. Leave one of your brothers with me, and take grain for your hungry households and go.

³⁴đoạn, hãy dẫn em út đến cho ta. Vậy, ta mới biết rằng các ngươi chẳng phải là thám tử, nhưng là người lương thiện; ta sẽ giao em lại cho, và các ngươi sẽ được buôn bán trong xứ nầy.But bring your youngest brother back to me so I will know that you are honest men and not spies. Then I will give your brother back to you and you may move about freely in the land.’”

³⁵Vả, đang khi các anh em trút lúa mì ra bao, nầy đâu, trong mỗi bao có gói bạc của mỗi người; cha và các anh em thấy những gói bạc mình, đều lấy làm sợ hãi.When they were emptying their sacks, there was each man’s bag of money in his sack! When they and their father saw the bags of money, they were afraid.

³⁶Gia-cốp, cha họ bèn nói rằng: Bay làm mất các con tao; Giô-sép đã mất biệt, Si-mê-ôn cũng mất biệt; mà bây giờ, lại muốn dẫn Bên-gia-min đi nữa sao! Các nông nỗi nầy đều đổ lại cho tao hết!Their father Jacob said to them, “You are making me childless! Joseph is gone. Simeon is gone. And now you want to take Benjamin! Everything is against me.”

³⁷Ru-bên thưa lại cùng cha rằng: Cha hãy giao em nơi tôi, tôi sẽ dẫn về cho. Ví bằng chẳng dẫn em về, thì cha hãy giết hai đứa con trai tôi đi.Then Reuben said to his father, “You may put my two sons to death if I do not bring him back to you. Put him in my care and I will bring him back to you.”

³⁸Nhưng Gia-cốp đáp rằng: Con út tao sẽ chẳng đi xuống với bay đâu; vì anh nó đã chết rồi, chỉ còn một mình nó mà thôi. Nếu điều rủi ro chi xảy đến cho nó nơi dọc đường bay đi, tức nhiên bay làm cho kẻ tóc bạc nầy đau lòng xót dạ xuống âm phủ.But Jacob replied, “My son will not go down there with you, for his brother is dead and he alone is left. If an accident happens to him on the journey you have to make, then you will bring down my gray hair in sorrow to the grave.”