Sáng-thế Ký 35

¹Đức Chúa Trời phán cùng Gia-cốp rằng: Hãy chổi dậy, đi lên Bê-tên mà ở, và hãy lập nơi đó một bàn thờ cho Đức Chúa Trời, là Đấng hiện ra cùng ngươi đang lúc chạy trốn khỏi Ê-sau, anh ngươi.Then God said to Jacob, “Go up at once to Bethel and live there. Make an altar there to God, who appeared to you when you fled from your brother Esau.”

²Gia-cốp bèn nói cùng vợ con và mọi kẻ đi theo mình rằng: Hãy dẹp các tượng thần ngoại bang khỏi giữa các ngươi, làm cho mình được thanh sạch và thay áo xống đi.Study✕Thanh tẩy trước khi thờ phượng — Gia-cốp kêu gọi cả nhà mình vứt bỏ các tượng thần ngoại bang, tắm rửa và thay áo. Sự thanh tẩy nghi thức này chuẩn bị họ đến gặp Đức Chúa Trời tại Bê-tên—một lời nhắc nhở rằng đến gần Ngài đòi hỏi phải quay lưng khỏi các thần khác và những dấu hiệu bên ngoài của sự thanh sạch trong lòng.So Jacob told his household and all who were with him, “Get rid of the foreign gods you have among you. Purify yourselves and change your clothes.

³Đoạn, chúng ta hãy chổi dậy, đi đến Bê-tên, nơi đó ta sẽ lập một bàn thờ cho Đức Chúa Trời, là Đấng đã trả lời ta trong lúc nguy hiểm, và đã phù hộ ta trong khi đi đường.Let us go up at once to Bethel. Then I will make an altar there to God, who responded to me in my time of distress and has been with me wherever I went.”

⁴Họ bèn đưa cho Gia-cốp các tượng thần ngoại bang của mình, và các vòng đeo nơi tai; rồi người chôn mấy vật đó dưới gốc cây dẻ bộp, gần thành Si-chem.So they gave Jacob all the foreign gods that were in their possession and the rings that were in their ears. Jacob buried them under the oak near Shechem

⁵Đoạn, chúng khởi hành. Đức Chúa Trời bèn giáng sự kinh hãi cho các thành ở chung quanh đó, nên họ chẳng dám đuổi theo các con trai của Gia-cốp.and they started on their journey. The surrounding cities were afraid of God, and they did not pursue the sons of Jacob.

⁶Gia-cốp cùng mọi kẻ đi theo đến tại Lu-xơ (là thành Bê-tên), thuộc về xứ Ca-na-an.Jacob and all those who were with him arrived at Luz (that is, Bethel) in the land of Canaan.

⁷Người lập tại đó một bàn thờ, đặt tên chốn nầy Ên-Bê-tên, vì là nơi Đức Chúa Trời đã hiện ra cùng người trong lúc chạy trốn khỏi anh mình.He built an altar there and named the place El Bethel because there God had revealed himself to him when he was fleeing from his brother.

⁸Khi đó Đê-bô-ra, mụ vú của Rê-be-ca, qua đời, được chôn thân dưới thành Bê-tên tại gốc dẻ bộp; nhân đó người ta gọi là cây A-lôn-Ba-cút.(Deborah, Rebekah’s nurse, died and was buried under the oak below Bethel; thus it was named Oak of Weeping.)

⁹Khi ở xứ Pha-đan-A-ram đến, Đức Chúa Trời lại hiện ra cùng Gia-cốp nữa, ban phước cho người,God appeared to Jacob again after he returned from Paddan Aram and blessed him.

¹⁰và phán rằng: Tên ngươi là Gia-cốp, sau nầy sẽ chẳng gọi Gia-cốp nữa, nhưng sẽ đặt là Y-sơ-ra-ên. Rồi Ngài đặt tên người là Y-sơ-ra-ên.Study✕Xác nhận lại sự đổi tên — Đức Chúa Trời lặp lại sự đổi tên lần đầu tiên được ban trong Sáng-thế Ký 32:28. Gia-cốp ('kẻ thế vị') trở thành Y-sơ-ra-ên ('người chiến đấu với Đức Chúa Trời'). Sự xác nhận này đóng ấn giao ước và đánh dấu một danh tính mới cho gia đình.(GEN 32:28)God said to him, “Your name is Jacob, but your name will no longer be called Jacob; Israel will be your name.” So God named him Israel.

¹¹Đức Chúa Trời lại phán rằng: Ta là Đức Chúa Trời toàn năng; ngươi hãy sanh sản và thêm nhiều; một dân cho đến nhiều dân đều sẽ do nơi ngươi mà sanh, cùng các vua sẽ do nơi mình ngươi mà ra.Study✕Đức Chúa Trời toàn năng — Đức Chúa Trời bày tỏ chính Ngài là Đức Chúa Trời toàn năng, 'Đức Chúa Trời Toàn Năng,' cùng một danh hiệu đã dùng trong giao ước với Áp-ra-ham (Sáng-thế Ký 17:1). Lời hứa về các dân tộc và các vua lặp lại phước lành trước đó, liên kết dòng dõi Gia-cốp với những lời hứa lớn lao.(GEN 17:1)Then God said to him, “I am the sovereign God. Be fruitful and multiply! A nation – even a company of nations – will descend from you; kings will be among your descendants!

¹²Xứ ta đã cho Áp-ra-ham và Y-sác thì ta sẽ cho ngươi cùng dòng dõi ngươi.The land I gave to Abraham and Isaac I will give to you. To your descendants I will also give this land.”

¹³Đức Chúa Trời bèn ngự lên khỏi nơi Ngài đã phán cùng Gia-cốp.Then God went up from the place where he spoke with him.

¹⁴Người dựng một cây trụ đá tại nơi Đức Chúa Trời đã phán cùng mình, dâng lễ quán và tưới dầu vào.So Jacob set up a sacred stone pillar in the place where God spoke with him. He poured out a drink offering on it, and then he poured oil on it.

¹⁵Đoạn, Gia-cốp đặt tên nơi Đức Chúa Trời đã phán cùng mình là Bê-tên.Jacob named the place where God spoke with him Bethel.

¹⁶Ở từ Bê-tên đi, họ còn cách Ê-phơ-rát chừng vài thôi đường, thì Ra-chên sanh nở. Việc sanh nở của người thật đau đớn.They traveled on from Bethel, and when Ephrath was still some distance away, Rachel went into labor – and her labor was hard.

¹⁷Trong khi khó sanh, bà mụ nói rằng: Đừng sợ chi, vì nàng còn một con trai nữa.When her labor was at its hardest, the midwife said to her, “Don’t be afraid, for you are having another son.”

¹⁸Vả, bởi Ra-chên gần trút linh hồn, vì đang cơn hấp hối, nên người đặt đứa con trai đó tên là Bê-nô-ni; còn cha nó lại đặt tên là Bên-gia-min.Study✕Bê-nô-ni thành Bên-gia-min — Ra-chên, đang hấp hối, đặt tên con trai mình là Bê-nô-ni ('con trai của nỗi buồn tôi'). Gia-cốp đổi tên nó thành Bên-gia-min ('con trai của tay phải'), biến nỗi đau buồn thành vinh dự. Sự đổi tên phản ánh hy vọng và tầm quan trọng tương lai của đứa trẻ.With her dying breath, she named him Ben-Oni. But his father called him Benjamin instead.

¹⁹Vậy, Ra-chên qua đời, được chôn bên con đường đi về Ê-phơ-rát, tức là Bết-lê-hem.So Rachel died and was buried on the way to Ephrath (that is, Bethlehem).

²⁰Gia-cốp dựng một mộ-bia; ấy là mộ-bia của Ra-chên đến ngày nay hãy còn di tích.Jacob set up a marker over her grave; it is the Marker of Rachel’s Grave to this day.

²¹Kế đó, Y-sơ-ra-ên đi, đóng trại ở ngoài nơi tháp Ê-đe.Then Israel traveled on and pitched his tent beyond Migdal Eder.

²²Vả, nhầm khi Y-sơ-ra-ên ngụ tại xứ nầy, thì Ru-bên có đến nằm cùng Bi-la, vợ lẽ của cha mình; Y-sơ-ra-ên hay được việc đó.Study✕Tội của Ru-bên — Ru-bên nằm cùng Bi-la, vợ lẽ của cha mình—một sự ô nhục nghiêm trọng. Hành động này sau đó khiến ông mất quyền trưởng nam (Sáng-thế Ký 49:3-4). Nó cũng báo trước sự xung đột trong gia đình và nhu cầu cần ân điển của Đức Chúa Trời.While Israel was living in that land, Reuben had sexual relations with Bilhah, his father’s concubine, and Israel heard about it. Jacob had twelve sons:

²³Vả, Gia-cốp có được mười hai con trai. Con của Lê-a là Ru-bên, trưởng nam của Gia-cốp; kế nữa là Si-mê-ôn, Lê-vi, Giu-đa, Y-sa-ca và Sa-bu-lôn.The sons of Leah were Reuben, Jacob’s firstborn, as well as Simeon, Levi, Judah, Issachar, and Zebulun.

²⁴Con của Ra-chên và Giô-sép và Bên-gia-min.The sons of Rachel were Joseph and Benjamin.

²⁵Con của Bi-la, đòi của Ra-chên là Đan và Nép-ta-li;The sons of Bilhah, Rachel’s servant, were Dan and Naphtali.

²⁶và con của Xinh-ba, đòi của Lê-a, là Gát và A-se. Ấy đó là các con trai của Gia-cốp sanh tại xứ Pha-đan-A-ram.The sons of Zilpah, Leah’s servant, were Gad and Asher. These were the sons of Jacob who were born to him in Paddan Aram.

²⁷Gia-cốp đến cùng Y-sác, cha mình, ở Mam-rê, tại thành Ki-ri-át-A-ra-ba, tức là Hếp-rôn, nơi Áp-ra-ham và Y-sác đã kiều ngụ.So Jacob came back to his father Isaac in Mamre, to Kiriath Arba (that is, Hebron), where Abraham and Isaac had stayed.

²⁸Y-sác hưởng thọ được một trăm tám mươi tuổi.Isaac lived to be 180 years old.

²⁹Người tuổi cao tác lớn, thỏa mãn về đời mình, tắt hơi, được về cùng tổ phụ. Ê-sau và Gia-cốp, hai con trai, chôn người.Then Isaac breathed his last and joined his ancestors. He died an old man who had lived a full life. His sons Esau and Jacob buried him.