Sáng-thế Ký 26

¹Trừ cơn đói kém thứ nhất trong đời Áp-ra-ham, bấy giờ tại xứ lại có một lần nữa. Y-sác bèn đi đến A-bi-mê-léc, vua Phi-li-tin, tại Ghê-ra.There was a famine in the land, subsequent to the earlier famine that occurred in the days of Abraham. Isaac went to Abimelech king of the Philistines at Gerar.

²Đức Giê-hô-va hiện đến cùng người và phán rằng: Chớ xuống xứ Ê-díp-tô; hãy ở lại xứ mà ta sẽ chỉ cho.The Lord appeared to Isaac and said, “Do not go down to Egypt; settle down in the land that I will point out to you.

³Hãy ngụ trong xứ nầy, ta sẽ ở cùng ngươi và ban phước cho ngươi; vì ta sẽ cho ngươi cùng dòng dõi ngươi các xứ nầy và ta sẽ làm thành lời ta đã thề cùng Áp-ra-ham, cha ngươi.Stay in this land. Then I will be with you and will bless you, for I will give all these lands to you and to your descendants, and I will fulfill the solemn promise I made to your father Abraham.

⁴Ta sẽ thêm dòng dõi ngươi nhiều như sao trên trời, sẽ cho họ các xứ nầy; hết thảy dân thế gian đều sẽ nhờ dòng dõi ngươi mà được phước;Mafunzo✕Lời hứa với Y-sác — Đức Chúa Trời lặp lại giao ước đã hứa với Áp-ra-ham: đất đai, dòng dõi vô số, và phước lành cho mọi dân tộc qua gia đình ông. Từ 'dòng dõi' trở nên quan trọng về sau—Phao-lô nói dòng dõi cuối cùng là Đấng Christ.(GAL 3:16)I will multiply your descendants so they will be as numerous as the stars in the sky, and I will give them all these lands. All the nations of the earth will pronounce blessings on one another using the name of your descendants.

⁵vì Áp-ra-ham đã vâng lời ta và đã giữ điều ta phán dạy, lịnh, luật và lệ của ta.All this will come to pass because Abraham obeyed me and kept my charge, my commandments, my statutes, and my laws.”

⁶Vậy, Y-sác ở tại Ghê-ra.So Isaac settled in Gerar.

⁷Bởi nàng Rê-be-ca sắc-sảo dung nhan, nên khi dân xứ đó hỏi thăm vợ người, thì người đáp rằng: "Ấy là em gái tôi," e khi nói: "Ấy là vợ tôi," thì họ sẽ giết mình chăng.Mafunzo✕Y-sác lặp lại sự lừa dối của Áp-ra-ham — Y-sác lặp lại sự lừa dối mà cha ông là Áp-ra-ham đã dùng với Sa-ra. Sự sợ hãi khiến ông liều lĩnh giao ước của Đức Chúa Trời bằng cách nói dối; A-bi-mê-léc đối chất với ông, và Đức Chúa Trời vẫn bảo vệ gia đình.(GEN 20:2)When the men of that place asked him about his wife, he replied, “She is my sister.” He was afraid to say, “She is my wife,” for he thought to himself, “The men of this place will kill me to get Rebekah because she is very beautiful.”

⁸Vả, người ngụ tại xứ đó cũng đã lâu; một ngày kia A-bi-mê-léc, vua Phi-li-tin, ngó ngang qua cửa sổ, thấy Y-sác đang giỡn chơi cùng Rê-be-ca, vợ người,Mafunzo✕Chơi chữ về tên Y-sác — Từ Hê-bơ-rơ được dịch là 'giỡn chơi' là một dạng của động từ 'cười'—cùng gốc với tên Y-sác. A-bi-mê-léc thấy Y-sác 'cười đùa' với Rê-be-ca, và điều đó cho thấy họ là vợ chồng, không phải anh em.After Isaac had been there a long time, Abimelech king of the Philistines happened to look out a window and observed Isaac caressing his wife Rebekah.

⁹bèn đòi Y-sác mà rằng: Quả thật là vợ ngươi đó; sao có nói: Ấy là em gái tôi? Y-sác đáp rằng: Vì tôi có thầm nói: Chớ khá vì nàng mà tôi phải bỏ mình.So Abimelech summoned Isaac and said, “She is really your wife! Why did you say, ‘She is my sister’?” Isaac replied, “Because I thought someone might kill me to get her.”

¹⁰A-bi-mê-léc hỏi: Ngươi làm chi cho chúng ta vậy? Ngộ có một người dân đến nằm cùng vợ ngươi, ngươi làm cho chúng ta phải phạm tội!Then Abimelech exclaimed, “What in the world have you done to us? One of the men might easily have had sexual relations with your wife, and you would have brought guilt on us!”

¹¹A-bi-mê-léc bèn truyền lịnh cho cả dân chúng rằng: Kẻ nào động đến người nầy, hay là vợ người nầy, thì sẽ bị xử tử.So Abimelech commanded all the people, “Whoever touches this man or his wife will surely be put to death.”

¹²Y-sác gieo hột giống trong xứ đó; năm ấy gặt được bội trăm phần; vì Đức Giê-hô-va đã ban phước cho.When Isaac planted in that land, he reaped in the same year a hundred times what he had sown, because the Lord blessed him.

¹³Người nên thạnh vượng, của cải càng ngày càng thêm cho đến đỗi người trở nên rất lớn.The man became wealthy. His influence continued to grow until he became very prominent.

¹⁴Người có nhiều bầy chiên, bầy bò và tôi tớ rất đông; bởi cớ ấy, dân Phi-li-tin đem lòng ganh ghẻ.He had so many sheep and cattle and such a great household of servants that the Philistines became jealous of him.

¹⁵Mấy cái giếng lúc trước đầy tớ của Áp-ra-ham, cha người, đã đào, bây giờ đều bị dân Phi-li-tin lấp đất lại hết.So the Philistines took dirt and filled up all the wells that his father’s servants had dug back in the days of his father Abraham.

¹⁶A-bi-mê-léc nói cùng Y-sác rằng: Hãy ra khỏi nơi ta, vì ngươi thạnh vượng hơn chúng ta bội phần.Then Abimelech said to Isaac, “Leave us and go elsewhere, for you have become much more powerful than we are.”

¹⁷Vậy, Y-sác bỏ chốn nầy đi đến đóng trại tại trũng Ghê-ra và ở đó.So Isaac left there and settled in the Gerar Valley.

¹⁸Y-sác bèn đào lại mấy cái giếng người ta đã đào trong đời Áp-ra-ham, cha mình, mà bị dân Phi-li-tin lấp đất lại khi Áp-ra-ham qua đời, và đặt tên mấy giếng đó như tên của cha mình đã đặt.Isaac reopened the wells that had been dug back in the days of his father Abraham, for the Philistines had stopped them up after Abraham died. Isaac gave these wells the same names his father had given them.

¹⁹Các đầy tớ của Y-sác còn đào thêm giếng nơi trũng, gặp được một giếng nước mạch.When Isaac’s servants dug in the valley and discovered a well with fresh flowing water there,

²⁰Nhưng bọn chăn chiên Ghê-ra tranh giành cùng bọn chăn chiên của Y-sác, mà rằng: Nước đó của chúng ta; nên người đặt tên giếng nầy là Ê-sét. Vì bọn chăn chiên đó có tranh giành cùng mình.the herdsmen of Gerar quarreled with Isaac’s herdsmen, saying, “The water belongs to us!” So Isaac named the well Esek because they argued with him about it.

²¹Kế ấy, các đầy tớ đào một giếng khác, thì bị tranh giành nhau nữa; người đặt tên giếng nầy là Sít-na.His servants dug another well, but they quarreled over it too, so Isaac named it Sitnah.

²²Đoạn, người bỏ chỗ đó đi đào một giếng khác; về giếng nầy, họ không tranh giành nhau, nên người đặt tên là Rê-hô-bốt, mà rằng: Bây giờ Đức Giê-hô-va đã để cho chúng ta được ở rộng rãi, và ta sẽ đặng thịnh vượng trong xứ.Mafunzo✕Tên các giếng kể một câu chuyện — Ê-séc nghĩa là 'cãi lộn' và Si-t-na nghĩa là 'đối địch'; Rê-hô-bốt nghĩa là 'chỗ rộng rãi' hoặc 'khoảng rộng.' Sau hai cái giếng gây xung đột, cái giếng tiếp theo mang lại bình an, và Y-sác cảm tạ Đức Chúa Trời đã làm cho họ được rộng rãi trong xứ.Then he moved away from there and dug another well. They did not quarrel over it, so Isaac named it Rehoboth, saying, “For now the Lord has made room for us, and we will prosper in the land.”

²³Y-sác ở đó đi, dời lên Bê-e-Sê-ba.From there Isaac went up to Beer Sheba.

²⁴Đêm đó Đức Giê-hô-va hiện đến cùng người và phán rằng: Ta là Đức Chúa Trời của Áp-ra-ham, cha ngươi; chớ sợ chi, ta ở cùng ngươi, sẽ ban phước cho và thêm dòng dõi ngươi, vì cớ Áp-ra-ham là tôi tớ ta.The Lord appeared to him that night and said, “I am the God of your father Abraham. Do not be afraid, for I am with you. I will bless you and multiply your descendants for the sake of my servant Abraham.”

²⁵Y-sác lập một bàn thờ, cầu khẩn danh Đức Giê-hô-va và đóng trại tại đó. Đoạn, các đầy tớ người đào một cái giếng tại nơi ấy.Then Isaac built an altar there and worshiped the Lord. He pitched his tent there, and his servants dug a well.

²⁶Vua A-bi-mê-léc ở Ghê-ra đi đến viếng Y-sác, có A-hu-sát, bạn mình, và Phi-côn, quan tổng binh mình, đi theo.Now Abimelech had come to him from Gerar along with Ahuzzah his friend and Phicol the commander of his army.

²⁷Y-sác bèn hỏi rằng: Các người ghét tôi, đã đuổi tôi ra khỏi nơi mình, sao còn đi đến tôi mà chi?Isaac asked them, “Why have you come to me? You hate me and sent me away from you.”

²⁸Chúng đáp rằng: Chúng tôi đã thấy rõ ràng Đức Giê-hô-va phù hộ người, nên nói với nhau rằng: Phải có một lời thề giữa chúng tôi và người, để chúng ta kết giao ước với người.They replied, “We could plainly see that the Lord is with you. So we decided there should be a pact between us – between us and you. Allow us to make a treaty with you

²⁹Hãy thề rằng: Người chẳng bao giờ làm hại chúng tôi, như chúng tôi đã không động đến người, chỉ hậu đãi người và cho đi bình yên. Bây giờ người được Đức Giê-hô-va ban phước cho.so that you will not do us any harm, just as we have not harmed you, but have always treated you well before sending you away in peace. Now you are blessed by the Lord.”

³⁰Y-sác bày một bữa tiệc, các người đồng ăn uống.So Isaac held a feast for them and they celebrated.

³¹Qua ngày sau, chúng dậy sớm, lập lời thề với nhau. Rồi, Y-sác đưa các người đó đi về bình yên.Early in the morning the men made a treaty with each other. Isaac sent them off; they separated on good terms.

³²Cùng trong ngày đó, các đầy tớ của Y-sác đến đem tin cho người hay về giếng họ đã đào, rằng: Chúng tôi đã thấy có nước.That day Isaac’s servants came and told him about the well they had dug. “We’ve found water,” they reported.

³³Người bèn đặt tên cái giếng đó là Si-ba. Vì cớ đó nên tên thành ấy là Bê-e-Sê-ba cho đến ngày nay.Mafunzo✕Ý nghĩa kép của Bê-e-Sê-ba — Y-sác đặt tên giếng là Si-ba, nghe giống như các từ Hê-bơ-rơ cho 'bảy' và 'lời thề.' Bê-e-Sê-ba nghĩa là 'giếng của lời thề' (hoặc 'giếng của bảy'), phù hợp với giao ước ông vừa lập và nhắc lại lời thề trước đó của Áp-ra-ham tại đây.(GEN 21:31)So he named it Shibah; that is why the name of the city has been Beer Sheba to this day.

³⁴Khi Ê-sau được bốn mươi tuổi, cưới Giu-đít, con gái của Bê-ê-ri, người Hê-tít; và Bách-mát, con gái của Ê-lôn, cũng người Hê-tít.When Esau was forty years old, he married Judith the daughter of Beeri the Hittite, as well as Basemath the daughter of Elon the Hittite.

³⁵Hai dâu đó là một sự cay đắng lòng cho Y-sác và Rê-be-ca.Mafunzo✕Các cuộc hôn nhân của Ê-sau gây đau buồn — Các vợ người Hê-tít của Ê-sau là một nỗi cay đắng cho Y-sác và Rê-be-ca. Nỗi đau gia đình này dẫn đến lời tuyên bố sau đó của Rê-be-ca rằng bà chán ngán các con gái Hê-tít, trở thành lý do Gia-cốp được sai đi tìm vợ trong gia đình mình.(GEN 27:46)They caused Isaac and Rebekah great anxiety.