Phục-truyền Luật-lệ Ký 1

¹Nầy là lời Môi-se nói cho cả Y-sơ-ra-ên, bên kia sông Giô-đanh, tại đồng vắng, trong đồng bằng, đối ngang Su-phơ, giữa khoảng Pha-ran và Tô-phên, La-ban, Hát-sê-rốt, và Đi-xa-háp.This is what Moses said to the assembly of Israel in the Transjordanian wastelands, the arid country opposite Suph, between Paran and Tophel, Laban, Hazeroth, and Di Zahab

²Từ Hô-rếp tới Ca-đe-Ba-nê-a, bởi đường núi Sê-i-rơ, đi mười một ngày đường.研读✕Mười một ngày, bốn mươi năm — Quãng đường từ Hô-rếp đến Ca-đe-Ba-nê-a chỉ là hành trình mười một ngày. Việc dân Y-sơ-ra-ên đến nơi vào năm thứ bốn mươi cho thấy bi kịch: sự vô tín đã biến quãng đường mười một ngày thành bốn mươi năm lang thang trong đồng vắng.Now it is ordinarily an eleven-day journey from Horeb to Kadesh Barnea by way of Mount Seir.

³Nhằm năm bốn mươi, ngày mồng một tháng mười một. Môi-se nói cùng dân Y-sơ-ra-ên mọi điều mà Đức Giê-hô-va đã biểu người phải nói cùng họ.However, it was not until the first day of the eleventh month of the fortieth year that Moses addressed the Israelites just as the Lord had instructed him to do.

⁴Ấy là sau khi người đã đánh giết Si-hôn, vua dân A-mô-rít ở tại Hết-bôn, và Óc, vua Ba-san, ở tại Ách-ta-rốt và Ết-rê-i.This took place after the defeat of King Sihon of the Amorites, whose capital was in Heshbon, and King Og of Bashan, whose capital was in Ashtaroth, specifically in Edrei.

⁵Tại bên kia sông Giô-đanh, trong xứ Mô-áp, Môi-se khởi giảng giải luật pháp nầy mà rằng:研读✕Giảng giải luật pháp nầy — Động từ tiếng Hê-bơ-rơ được dịch là "giảng giải" có nghĩa là làm rõ hoặc giải thích. Môi-se không chỉ đọc lại các quy tắc; ông đang trình bày rõ luật giao ước cho một thế hệ mới sắp bước vào xứ sở.So it was in the Transjordan, in Moab, that Moses began to deliver these words:

⁶Giê-hô-va Đức Chúa Trời chúng ta có phán cùng chúng ta tại Hô-rếp mà rằng: Các ngươi kiều ngụ trong núi nầy đã lâu quá;研读✕Hô-rếp: Núi Si-nai — Sách Phục-truyền Luật-lệ Ký dùng Hô-rếp để chỉ ngọn núi nơi Đức Chúa Trời ban giao ước và Mười Điều Răn. Đây là cùng một Núi Si-nai quen thuộc trong sách Xuất Ê-díp-tô Ký, không phải một địa điểm khác.The Lord our God spoke to us at Horeb and said, “You have stayed in the area of this mountain long enough.

⁷hãy vòng lại và đi đến núi dân A-mô-rít, cùng đến các miền ở gần bên, tức là đến nơi đồng bằng, lên núi, vào xứ thấp, đến miền nam, lên mé biển, vào xứ dân Ca-na-an và Li-ban, cho đến sông lớn, là sông Ơ-phơ-rát.Get up now, resume your journey, heading for the Amorite hill country, to all its areas including the arid country, the highlands, the Shephelah, the Negev, and the coastal plain – all of Canaan and Lebanon as far as the Great River, that is, the Euphrates.

⁸Kìa, ta phó xứ nầy cho các ngươi! Hãy vào và chiếm lấy xứ mà Đức Giê-hô-va đã thề ban cho tổ phụ các ngươi, là Áp-ra-ham, Y-sác, Gia-cốp, cùng cho con cháu của họ.Look! I have already given the land to you. Go, occupy the territory that I, the Lord, promised to give to your ancestors Abraham, Isaac, and Jacob, and to their descendants.”

⁹Trong lúc đó ta có nói cùng các ngươi rằng: Một mình ta không đủ sức cai trị các ngươi.I also said to you at that time, “I am no longer able to sustain you by myself.

¹⁰Giê-hô-va Đức Chúa Trời các ngươi đã gia thêm các ngươi, kìa ngày nay, các ngươi đông như sao trên trời.研读✕Sao trên trời — Môi-se nhắc lại lời hứa của Đức Chúa Trời với Áp-ra-ham rằng dòng dõi ông sẽ đông đúc như sao trên trời. Sự tăng trưởng của dân Y-sơ-ra-ên tại Ai Cập cho thấy Đức Chúa Trời đang giữ lời hứa giao ước của Ngài.The Lord your God has increased your population to the point that you are now as numerous as the very stars of the sky.

¹¹Nguyện Giê-hô-va Đức Chúa Trời của tổ phụ các ngươi khiến các ngươi thêm lên gấp ngàn lần và ban phước cho, y như Ngài đã phán cùng các ngươi.Indeed, may the Lord, the God of your ancestors, make you a thousand times more numerous than you are now, blessing you just as he said he would!

¹²Một mình ta làm thế nào mang lấy trách nhiệm và gánh nặng về điều tranh tụng của các ngươi?But how can I alone bear up under the burden of your hardship and strife?

¹³Hãy chọn trong mỗi chi phái các ngươi những người khôn ngoan, thông sáng, có tiếng, và ta sẽ lập họ lên làm quan trưởng các ngươi.Select wise and practical men, those known among your tribes, whom I may appoint as your leaders.”

¹⁴Các ngươi có đáp rằng: Việc người toan làm thật tốt thay.You replied to me that what I had said to you was good.

¹⁵Bấy giờ, ta chọn lấy những người quan trưởng của các chi phái, là những người khôn ngoan, có tiếng, lập lên làm quan tướng các ngươi, hoặc cai ngàn người, hoặc cai trăm người, hoặc cai năm mươi người, hoặc cai mười người, và làm quản lý trong những chi phái của các ngươi.So I chose as your tribal leaders wise and well-known men, placing them over you as administrators of groups of thousands, hundreds, fifties, and tens, and also as other tribal officials.

¹⁶Trong lúc đó, ta ra lịnh cho những quan xét các ngươi rằng: Hãy nghe anh em các ngươi, và lấy công bình mà xét đoán sự tranh tụng của mỗi người với anh em mình, hay là với khách ngoại bang ở cùng người.I furthermore admonished your judges at that time that they should pay attention to issues among your fellow citizens and judge fairly, whether between one citizen and another or a citizen and a resident foreigner.

¹⁷Trong việc xét đoán, các ngươi chớ tư vị ai; hãy nghe người hèn như nghe người sang, đừng có sợ ai, vì sự xét đoán thuộc về Đức Chúa Trời. Phàm việc nào lấy làm rất khó cho các ngươi, hãy đem đến trước mặt ta thì ta sẽ nghe cho.研读✕Tư vị ai — Cụm từ này có nghĩa là thiên vị hoặc thành kiến, đặc biệt đối với người giàu hoặc quyền thế. Các thẩm phán của Đức Chúa Trời phải lắng nghe người hèn mọn cũng như người sang trọng như nhau; phán quyết thuộc về Đức Chúa Trời, vì vậy nó phải công bằng.They must not discriminate in judgment, but hear the lowly and the great alike. Nor should they be intimidated by human beings, for judgment belongs to God. If the matter being adjudicated is too difficult for them, they should bring it before me for a hearing.

¹⁸Vậy, trong lúc đó, ta có truyền cho các ngươi mọi điều mình phải làm.So I instructed you at that time regarding everything you should do.

¹⁹Đoạn, bỏ Hô-rếp, chúng ta trải ngang qua đồng vắng minh-mông và gớm ghê mà chúng ta thấy kia, hướng về núi dân A-mô-rít, y như Giê-hô-va Đức Chúa Trời chúng ta đã phán dặn; rồi chúng ta đến Ca-đe-Ba-nê-a.Then we left Horeb and passed through all that immense, forbidding wilderness that you saw on the way to the Amorite hill country as the Lord our God had commanded us to do, finally arriving at Kadesh Barnea.

²⁰Bấy giờ, ta nói cùng các ngươi rằng: Các ngươi đã đến núi của dân A-mô-rít mà Giê-hô-va Đức Chúa Trời chúng ta ban cho chúng ta.Then I said to you, “You have come to the Amorite hill country which the Lord our God is about to give us.

²¹Kìa, Giê-hô-va Đức Chúa Trời ngươi phó xứ nầy cho ngươi; hãy đi lên, chiếm làm sản nghiệp, y như Giê-hô-va Đức Chúa Trời của tổ phụ ngươi đã phán cùng ngươi; chớ ái ngại, chớ kinh khủng.Look, he has placed the land in front of you! Go up, take possession of it, just as the Lord, the God of your ancestors, said to do. Do not be afraid or discouraged!”

²²Các ngươi hết thảy bèn lại gần ta và nói rằng: Hãy sai những người đi trước chúng tôi, đặng do thám xứ và chỉ bảo về đường sá nào chúng tôi phải lên, và các thành chúng tôi phải vào.So all of you approached me and said, “Let’s send some men ahead of us to scout out the land and bring us back word as to how we should attack it and what the cities are like there.”

²³Lời nầy đẹp lòng ta; ta chọn mười hai người trong các ngươi, tức mỗi chi phái một người.I thought this was a good idea, so I sent twelve men from among you, one from each tribe.

²⁴Mười hai người đó ra đi. lên núi, đi đến khe Ếch-côn và do thám xứ.They left and went up to the hill country, coming to the Eshcol Valley, which they scouted out.

²⁵Họ hái cầm trong tay mình những trái cây xứ đó, đem về cho chúng ta; thuật lại cùng chúng ta rằng: Xứ mà Giê-hô-va Đức Chúa Trời chúng ta ban cho thật là tốt.Then they took some of the produce of the land and carried it back down to us. They also brought a report to us, saying, “The land that the Lord our God is about to give us is good.”

²⁶Nhưng các ngươi không muốn lên đó, và đã bội nghịch mạng của Giê-hô-va Đức Chúa Trời các ngươi,You were not willing to go up, however, but instead rebelled against the Lord your God.

²⁷lằm bằm trong trại mình mà rằng: Ấy bởi Đức Giê-hô-va ghét chúng ta, nên khiến chúng ta ra xứ Ê-díp-tô, đặng phó chúng ta vào tay dân A-mô-rít, để tiêu diệt đi.You complained among yourselves privately and said, “Because the Lord hates us he brought us from Egypt to deliver us over to the Amorites so they could destroy us!

²⁸Chúng ta sẽ đi lên đâu? Anh em chúng ta làm cho chúng ta tiêu gan vì nói rằng: Ấy là một dân đông hơn và cao lớn hơn chúng ta; ấy là những thành lớn và kiên cố đến tận trời; vả lại, tại đó, chúng tôi có thấy những con cháu của dân A-na-kim.What is going to happen to us? Our brothers have drained away our courage by describing people who are more numerous and taller than we are, and great cities whose defenses appear to be as high as heaven itself! Moreover, they said they saw Anakites there.”

²⁹Nhưng ta nói cùng các ngươi rằng: Chớ ái ngại và chớ sợ sệt gì.So I responded to you, “Do not be terrified of them!

³⁰Giê-hô-va Đức Chúa Trời các ngươi đi trước, chính Ngài sẽ chiến-cự cho các ngươi, như Ngài đã thường làm trước mắt các ngươi tại xứ Ê-díp-tô,The Lord your God is about to go ahead of you; he will fight for you, just as you saw him do in Egypt

³¹và trong đồng vắng -là nơi ngươi thấy rằng trọn dọc đường ngươi đi, cho đến khi tới chốn nầy, Giê-hô-va Đức Chúa Trời ngươi đã bồng ngươi như một người bồng con trai mình.and in the desert, where you saw him carrying you along like a man carries his son. This he did everywhere you went until you came to this very place.”

³²Dầu vậy, các ngươi vẫn không tin Giê-hô-va Đức Chúa Trời các ngươi,However, through all this you did not have confidence in the Lord your God,

³³là Đấng đi trước dẫn các ngươi trên đường, để tìm cho các ngươi một nơi đóng trại; ban đêm trong đám lửa, ban ngày trong đám mây, đặng chỉ con đường các ngươi phải đi.the one who was constantly going before you to find places for you to set up camp. He appeared by fire at night and cloud by day, to show you the way you ought to go.

³⁴Bấy giờ, Đức Giê-hô-va nghe tiếng của lời nói các ngươi, bèn nổi giận và thề rằng:When the Lord heard you, he became angry and made this vow:

³⁵Chẳng một ai của dòng dõi gian ác nầy sẽ thấy xứ tốt đẹp mà ta đã thề ban cho tổ phụ các ngươi,“Not a single person of this evil generation will see the good land that I promised to give to your ancestors!

³⁶ngoại trừ Ca-lép, con trai của Giê-phu-nê. Người sẽ thấy xứ đó; và ta sẽ ban cho người cùng con cháu người xứ mà người đã trải qua, bởi vì người có theo Đức Giê-hô-va cách trung tín trọn vẹn.The exception is Caleb son of Jephunneh; he will see it and I will give him and his descendants the territory on which he has walked, because he has wholeheartedly followed me.”

³⁷Lại, Đức Giê-hô-va vì cớ các ngươi cũng nổi giận cùng ta, mà rằng: Ngươi cũng vậy, sẽ không vào đó đâu.As for me, the Lord was also angry with me on your account. He said, “You also will not be able to go there.

³⁸Giô-suê, con trai Nun, là đầy tớ ngươi, sẽ được vào đó. Hãy làm cho người vững lòng, vì ấy là người sẽ khiến dân Y-sơ-ra-ên nhận lấy xứ nầy lảm sản nghiệp.However, Joshua son of Nun, your assistant, will go. Encourage him, because he will enable Israel to inherit the land.

³⁹Những con trẻ của các ngươi và các ngươi đã nói rằng sẽ thành một miếng mồi, và những con trai các ngươi hiện bây giờ chưa biết điều thiện hay là điều ác, sẽ vào xứ đó. Ta sẽ ban cho chúng nó xứ nầy làm sản nghiệp;Also, your infants, who you thought would die on the way, and your children, who as yet do not know good from bad, will go there; I will give them the land and they will possess it.

⁴⁰nhưng các ngươi hãy trở về, đi đến đồng vắng về hướng Biển đỏ.But as for you, turn back and head for the desert by the way to the Red Sea.”

⁴¹Lúc đó, các ngươi bèn đáp cùng ta mà rằng: Chúng tôi đã phạm tội cùng Đức Giê-hô-va; chúng tôi sẽ đi lên chiến trận và làm mọi điều Giê-hô-va Đức Chúa Trời chúng tôi đã phán dặn. Mỗi người trong các ngươi nịt binh khí và toan dại dột đi lên núi.Then you responded to me and admitted, “We have sinned against the Lord. We will now go up and fight as the Lord our God has told us to do.” So you each put on your battle gear and prepared to go up to the hill country.

⁴²Đức Giê-hô-va bèn phán cùng ta rằng: Hãy nói cùng dân sự: Chớ đi lên và chớ chiến trận, vì ta không ngự giữa các ngươi; e các ngươi bị quân thù nghịch đánh bại.研读✕Không ngự giữa các ngươi — Sau cuộc nổi loạn của dân Y-sơ-ra-ên, Đức Chúa Trời cảnh báo họ không được chiến đấu vì Ngài sẽ không ở giữa họ. Việc họ cố gắng leo lên sau đó không phải là đức tin mà là sự liều lĩnh. Sự ăn năn thật sự là vâng lời mệnh lệnh tiếp theo của Đức Chúa Trời, chứ không chỉ là đau buồn về quá khứ.But the Lord told me: “Tell them this: ‘Do not go up and fight, because I will not be with you and you will be defeated by your enemies.’”

⁴³Ta có thuật lại những lời nầy, nhưng các ngươi không nghe ta, nghịch mạng của Đức Giê-hô-va, đầy sự kiêu ngạo, kéo đi lên núi.I spoke to you, but you did not listen. Instead you rebelled against the Lord and recklessly went up to the hill country.

⁴⁴Bấy giờ, người A-mô-rít ở trong núi nầy, đi ra đón và đuổi các ngươi như thể đoàn ong, đánh bại các ngươi tại Sê-i-rơ cho đến Họt-ma.The Amorite inhabitants of that area confronted you and chased you like a swarm of bees, striking you down from Seir as far as Hormah.

⁴⁵Khi trở về, các ngươi có khóc lóc trước mặt Đức Giê-hô-va, nhưng Đức Giê-hô-va không lắng tai và chẳng khứng nghe tiếng của các ngươi.Then you came back and wept before the Lord, but he paid no attention to you whatsoever.

⁴⁶Ấy vì thế nên các ngươi ở tại Ca-đe lâu ngày, nhiều ngày biết dường bao!Therefore, you remained at Kadesh for a long time – indeed, for the full time.