Lê-vi Ký 25

¹Đức Giê-hô-va cũng phán cùng Môi-se tại trên núi Si-na-i rằng:The Lord spoke to Moses at Mount Sinai:

²Hãy truyền cho dân Y-sơ-ra-ên rằng: Khi các ngươi đã vào xứ ta sẽ ban cho rồi, thì đất phải nghỉ, giữ một lễ sa-bát cho Đức Giê-hô-va.Pendalaman✕Sa-bát cho đất — Chính đất đai cũng nghỉ ngơi vào năm thứ bảy, giống như con người nghỉ ngơi vào ngày thứ bảy. Đây là một mệnh lệnh độc đáo trong thế giới cổ đại, cho thấy sự quan tâm của Đức Chúa Trời đối với công trình sáng tạo và lòng tin cậy vào sự chu cấp của Ngài.“Speak to the Israelites and tell them, ‘When you enter the land that I am giving you, the land must observe a Sabbath to the Lord.

³Trong sáu năm, ngươi sẽ gieo ruộng và hớt nho mình, cùng thâu hoạch thổ sản.Six years you may sow your field, and six years you may prune your vineyard and gather the produce,

⁴Nhưng năm thứ bảy sẽ là năm sa-bát, để cho đất nghỉ, tức là một năm sa-bát cho Đức Giê-hô-va; ngươi chẳng nên gieo ruộng mình hay là hớt nho mình;but in the seventh year the land must have a Sabbath of complete rest – a Sabbath to the Lord. You must not sow your field or prune your vineyard.

⁵chẳng nên gặt lại những chi đã tự mọc lên sau khi mùa màng, và đừng hái nho của vườn nho không hớt sửa: ấy sẽ là một năm cho đất nghỉ.You must not gather in the aftergrowth of your harvest and you must not pick the grapes of your unpruned vines; the land must have a year of complete rest.

⁶Phàm vật gì mà đất sanh sản trong năm sa-bát, sẽ dùng làm đồ ăn cho ngươi, cho tôi trai tớ gái ngươi, cho kẻ làm thuê của ngươi, và cho kẻ ngoại bang kiều ngụ với ngươi;You may have the Sabbath produce of the land to eat – you, your male servant, your female servant, your hired worker, the resident foreigner who stays with you,

⁷cùng luôn cho lục súc và thú vật ở trong xứ ngươi nữa; hết thảy thổ sản dùng làm đồ ăn vậy.your cattle, and the wild animals that are in your land – all its produce will be for you to eat.

⁸Ngươi cũng hãy tính bảy tuần năm tức bảy lần bảy năm; thì giờ của bảy tuần năm nầy sẽ là bốn mươi chín năm;“‘You must count off seven weeks of years, seven times seven years, and the days of the seven weeks of years will amount to forty-nine years.

⁹rồi đến ngày mồng mười tháng bảy, tức là ngày chuộc tội, các ngươi phải thổi kèn vang trong khắp xứ.You must sound loud horn blasts – in the seventh month, on the tenth day of the month, on the Day of Atonement – you must sound the horn in your entire land.

¹⁰Các ngươi phải làm cho năm thứ năm mươi nên thánh, và rao truyền sự tự do cho hết thảy dân trong xứ. Ấy sẽ là năm hân hỉ cho các ngươi; ai nấy đều được nhận lại cơ nghiệp mình, và ai nấy đều trở về gia quyến mình.Pendalaman✕Năm Hân Hỉ — Từ Hê-bơ-rơ 'yobel' có nghĩa là 'sừng chiên đực', là tiếng kèn vang lên vào Ngày Chuộc Tội. Nó tuyên bố sự tự do, trả lại đất đai và giải phóng nô lệ. Chúa Giê-su đã đọc điều này như sứ mệnh của Ngài trong Lu-ca 4:18-19.(LUK 4:18)So you must consecrate the fiftieth year, and you must proclaim a release in the land for all its inhabitants. That year will be your jubilee; each one of you must return to his property and each one of you must return to his clan.

¹¹Năm thứ năm mươi nầy là một năm hân hỉ cho các ngươi, không nên gieo, không nên gặt vật chi đất tự sanh sản, và cũng chẳng nên hái nho không có hớt sửa,That fiftieth year will be your jubilee; you must not sow the land, harvest its aftergrowth, or pick the grapes of its unpruned vines.

¹²vì là một năm hân hỉ, sẽ làm thánh cho các ngươi; phải ăn những thổ sản.Because that year is a jubilee, it will be holy to you – you may eat its produce from the field.

¹³Trong năm hân hỉ nầy, các sản nghiệp đều sẽ trở về nguyên chủ.“‘In this year of jubilee you must each return to your property.

¹⁴Nếu các ngươi bán hay là mua vật chi với kẻ lân cận mình, thì chớ lận anh em mình.If you make a sale to your fellow citizen or buy from your fellow citizen, no one is to wrong his brother.

¹⁵Ngươi sẽ cứ lấy số năm từ sau năm hân hỉ mà mua với kẻ lân cận mình; còn người, cứ lấy theo số năm có hoa lợi mà bán.You may buy it from your fellow citizen according to the number of years since the last jubilee; he may sell it to you according to the years of produce that are left.

¹⁶Tùy theo số năm sau năm hân hỉ, ngươi sẽ bù thêm giá; tùy theo số năm ít, ngươi sẽ giảm bớt giá; vì theo số mùa gặt mà người bán cho ngươi.The more years there are, the more you may make its purchase price, and the fewer years there are, the less you must make its purchase price, because he is only selling to you a number of years of produce.

¹⁷Chớ ai trong vòng các ngươi làm lận kẻ lân cận mình; nhưng hãy kính sợ Đức Chúa Trời, vì ta là Giê-hô-va Đức Chúa Trời của các ngươi.No one is to oppress his fellow citizen, but you must fear your God, because I am the Lord your God.

¹⁸Các ngươi khá làm theo mạng lịnh ta, gìn giữ luật pháp ta và noi theo, như vậy sẽ được ăn ở bình yên trong xứ.You must obey my statutes and my regulations; you must be sure to keep them so that you may live securely in the land.

¹⁹Đất sẽ sanh sản hoa lợi cho các ngươi, các ngươi sẽ ăn no và được ở bình yên trong xứ.“‘The land will give its fruit and you may eat until you are satisfied, and you may live securely in the land.

²⁰Vì các ngươi nói rằng: Nếu chúng tôi chẳng gieo, chẳng gặt mùa màng, thì trong năm thứ bảy sẽ lấy chi mà ăn?If you say, ‘What will we eat in the seventh year if we do not sow and gather our produce?’

²¹Năm thứ sáu, ta sẽ giáng phước cho các ngươi, và năm ấy sẽ trúng mùa bù ba năm.I will command my blessing for you in the sixth year so that it may yield the produce for three years,

²²Năm thứ tám, các ngươi sẽ gieo và ăn hoa lợi của mùa màng cũ cho đến mùa màng mới của năm thứ chín.and you may sow the eighth year and eat from that sixth year’s produce – old produce. Until you bring in the ninth year’s produce, you may eat old produce.

²³Đất không được đoạn mãi; vì đất thuộc về ta, các ngươi ở cùng ta như kẻ khách ngoại bang và kẻ kiều ngụ.Pendalaman✕Đất thuộc về Đức Chúa Trời — Đất đai thuộc về Đức Chúa Trời; dân Y-sơ-ra-ên chỉ là những người thuê đất. Đây là lý do tại sao nó không thể bán vĩnh viễn. Điều này nhắc nhở chúng ta rằng mọi thứ chúng ta có đều được giữ trong sự ủy thác từ Đức Chúa Trời.The land must not be sold without reclaim because the land belongs to me, for you are foreigners and residents with me.

²⁴Trong khắp xứ mà các ngươi sẽ được làm sản nghiệp, hãy cho phép chuộc đất lại.In all your landed property you must provide for the right of redemption of the land.

²⁵Nếu anh em ngươi trở nên nghèo, và bán một phần sản nghiệp mình, thì người bà con gần có quyền chuộc lại, phải đến chuộc phần đất anh em người đã bán.Pendalaman✕Người bà con chuộc sản nghiệp — Một người bà con gần (Hê-bơ-rơ 'go'el') có thể chuộc lại đất đai của người bà con nghèo. Đây là vai trò mà Bô-ô đã đóng cho Ru-tơ, và nó báo trước về Đấng Christ, Đấng chuộc chúng ta.(RUT 4:4)“‘If your brother becomes impoverished and sells some of his property, his near redeemer is to come to you and redeem what his brother sold.

²⁶Nếu người nào không có ai được quyền chuộc lại, nhưng tự lo cho có chi chuộc lại được,If a man has no redeemer, but he prospers and gains enough for its redemption,

²⁷thì phải tính từ năm đã bán bồi số trội cho chủ mua, rồi người sẽ được nhận sản nghiệp mình lại.he is to calculate the value of the years it was sold, refund the balance to the man to whom he had sold it, and return to his property.

²⁸Nếu nguyên chủ không tìm đủ giá đặng trả cho, đất bán sẽ thuộc về người chủ mua cho đến năm hân hỉ; đoạn đất sẽ ra khỏi tay chủ mua và về nguyên chủ.If he has not prospered enough to refund a balance to him, then what he sold will belong to the one who bought it until the jubilee year, but it must revert in the jubilee and the original owner may return to his property.

²⁹Nếu người nào bán một cái nhà ở trong thành có vách bọc, thì có được phép chuộc lại cho đến giáp một năm sau khi bán; phép chuộc lại của người chỉ trong một năm trọn vậy.“‘If a man sells a residential house in a walled city, its right of redemption must extend until one full year from its sale; its right of redemption must extend to a full calendar year.

³⁰Còn nếu không chuộc lại trước khi giáp hạn một năm trọn, thì nhà ở trong thành có vách bọc đó sẽ về chủ mua và dòng dõi người mãi mãi; đến năm hân hỉ nhà đó không ra khỏi tay họ.If it is not redeemed before the full calendar year is ended, the house in the walled city will belong without reclaim to the one who bought it throughout his generations; it will not revert in the jubilee.

³¹Nhưng các nhà ở nơi hương thôn không có vách bọc lấy, thì kể như ruộng đất; chủ bán có phép chuộc lại; đến năm hân hỉ nhà sẽ về nguyên chủ.The houses of villages, however, which have no wall surrounding them must be considered as the field of the land; they will have the right of redemption and must revert in the jubilee.

³²Còn về các thành của người Lê-vi, và về các nhà của họ ở trong thành đó, thì người Lê-vi luôn luôn có quyền chuộc lại.As for the cities of the Levites, the houses in the cities which they possess, the Levites must have a perpetual right of redemption.

³³Ai mua của người Lê-vi một cái nhà tại trong thành người Lê-vi, đến năm hân hỉ nhà đó sẽ về nguyên chủ; vì các nhà cửa tại trong những thành người Lê-vi là sản nghiệp của họ giữa dân Y-sơ-ra-ên.Whatever someone among the Levites might redeem – the sale of a house which is his property in a city – must revert in the jubilee, because the houses of the cities of the Levites are their property in the midst of the Israelites.

³⁴Những ruộng đất thuộc về thành người Lê-vi không phép bán, vì là nghiệp đời đời của họ.Moreover, the open field areas of their cities must not be sold, because that is their perpetual possession.

³⁵Nếu anh em ở gần ngươi trở nên nghèo khổ, tài sản người lần lần tiêu mòn, thì hãy cứu giúp người, mặc dầu là kẻ khách kiều ngụ, hầu cho người cứ ở cùng ngươi.“‘If your brother becomes impoverished and is indebted to you, you must support him; he must live with you like a foreign resident.

³⁶Chớ ăn lời, cũng đừng lấy lợi người; nhưng hãy kính sợ Đức Chúa Trời mình, thì anh em ngươi sẽ ở cùng ngươi.Pendalaman✕Không lấy lời trên khoản vay — Việc thu lãi từ người Y-sơ-ra-ên nghèo là điều bị cấm. Điều này bảo vệ người yếu thế khỏi bị bóc lột và ngăn cộng đồng rơi vào cảnh nô lệ vì nợ nần.Do not take interest or profit from him, but you must fear your God and your brother must live with you.

³⁷Chớ cho người vay bạc ăn lời và đừng cho mượn lương thực đặng lấy lời.You must not lend him your money at interest and you must not sell him food for profit.

³⁸Ta là Giê-hô-va, Đức Chúa Trời các ngươi, Đấng đã đem các ngươi ra khỏi xứ Ê-díp-tô, đặng ban cho các ngươi xứ Ca-na-an, và làm Đức Chúa Trời của các ngươi.I am the Lord your God who brought you out from the land of Egypt to give you the land of Canaan – to be your God.

³⁹Nếu anh em ở gần ngươi trở nên nghèo khổ, đem bán mình cho ngươi, chớ nên bắt người làm việc như tôi mọi;“‘If your brother becomes impoverished with regard to you so that he sells himself to you, you must not subject him to slave service.

⁴⁰người ở nhà ngươi như kẻ làm thuê, người ở đậu, sẽ giúp việc ngươi cho đến năm hân hỉ:He must be with you as a hired worker, as a resident foreigner; he must serve with you until the year of jubilee,

⁴¹đoạn người và con cái người thôi ở nhà người, trở về nhà và nhận lấy sản nghiệp của tổ phụ mình.but then he may go free, he and his children with him, and may return to his family and to the property of his ancestors.

⁴²Vì ấy là những tôi tớ ta mà ta đã đem ra khỏi xứ Ê-díp-tô; không nên bán họ như người ta bán tôi mọi.Pendalaman✕Tôi tớ được chuộc của Đức Chúa Trời — Vì Đức Chúa Trời đã đưa dân Y-sơ-ra-ên ra khỏi xứ Ê-díp-tô, họ thuộc về một mình Ngài. Họ không thể bị bán làm nô lệ vĩnh viễn, chỉ có thể phục vụ cho đến Năm Hân Hỉ. Đây là nền tảng cho sự tự do của họ.Since they are my servants whom I brought out from the land of Egypt, they must not be sold in a slave sale.

⁴³Ngươi chớ lấn lướt mà khắc bạc họ, nhưng phải kính sợ Đức Chúa Trời ngươi.You must not rule over him harshly, but you must fear your God.

⁴⁴Còn tôi trai tớ gái thuộc về ngươi, thì sẽ do các dân chung quanh mình mà ra; ấy do nơi những dân đó mà các ngươi mua tôi trai tớ gái.“‘As for your male and female slaves who may belong to you – you may buy male and female slaves from the nations all around you.

⁴⁵Các ngươi cũng có phép mua tôi mọi trong bọn con cái của kẻ khách kiều ngụ nơi mình và của họ hàng chúng nó sanh ra trong xứ các ngươi; vậy, họ sẽ làm sản nghiệp của các ngươi.Also you may buy slaves from the children of the foreigners who reside with you, and from their families that are with you, whom they have fathered in your land, they may become your property.

⁴⁶Các ngươi để họ lại làm cơ nghiệp cho con cháu mình; hằng giữ họ như kẻ tôi mọi. Nhưng về phần anh em các ngươi, là dân Y-sơ-ra-ên, thì không ai nên lấn lướt mà khắc bạc anh em mình.You may give them as inheritance to your children after you to possess as property. You may enslave them perpetually. However, as for your brothers the Israelites, no man may rule over his brother harshly.

⁴⁷Khi một khách ngoại bang hay là một người kiều ngụ nơi ngươi trở nên giàu, còn anh em ngươi ở cùng họ lại nên nghèo, đem bán mình cho kẻ khách ngoại bang kiều ngụ nơi ngươi, hay là cho một người nào trong nhà kẻ khách ngoại bang ấy,“‘If a resident foreigner who is with you prospers and your brother becomes impoverished with regard to him so that he sells himself to a resident foreigner who is with you or to a member of a foreigner’s family,

⁴⁸sau khi đã đem bán mình rồi, thì sẽ có phép chuộc lại: một anh em người được chuộc người lại,after he has sold himself he retains a right of redemption. One of his brothers may redeem him,

⁴⁹hoặc bác chú, hoặc con của bác chú; hoặc một người thân thích cũng được chuộc người lại; hay là nếu người có thế, thì chính người phải chuộc mình lấy.or his uncle or his cousin may redeem him, or anyone of the rest of his blood relatives – his family – may redeem him, or if he prospers he may redeem himself.

⁵⁰Người sẽ tính cùng chủ mua từ năm nào mình đã bán mình cho đến năm hân hỉ; và giá bán sẽ tính theo số năm nhiều hay ít: tức là tính như ngày công của người làm thuê vậy.He must calculate with the one who bought him the number of years from the year he sold himself to him until the jubilee year, and the cost of his sale must correspond to the number of years, according to the rate of wages a hired worker would have earned while with him.

⁵¹Nếu còn nhiều năm thì hãy cứ số năm nầy, cân phân theo giá đã bán mình mà chuộc lại;If there are still many years, in keeping with them he must refund most of the cost of his purchase for his redemption,

⁵²nếu đến năm hân hỉ còn ít năm, thì hãy tính với chủ mua cứ theo số năm nầy mà thối hồi số mua mình lại.but if only a few years remain until the jubilee, he must calculate for himself in keeping with the remaining years and refund it for his redemption.

⁵³Họ đối cùng chủ như một người làm thuê năm, chủ không nên lấn lướt mà khắc bạc người trước mặt ngươi.He must be with the one who bought him like a yearly hired worker. The one who bought him must not rule over him harshly in your sight.

⁵⁴Nếu người không được chuộc lại bởi các thế ấy, đến năm hân hỉ người và các con trai người sẽ được ra tự do.If, however, he is not redeemed in these ways, he must go free in the jubilee year, he and his children with him,

⁵⁵Vì dân Y-sơ-ra-ên là tôi tớ ta, tức các tôi tớ ta đã đem ra khỏi xứ Ê-díp-tô. Ta là Giê-hô-va, Đức Chúa Trời của các ngươi.because the Israelites are my own servants; they are my servants whom I brought out from the land of Egypt. I am the Lord your God.