Đa-ni-ên 5

¹Vua Bên-xát-sa dọn tiệc lớn đãi một ngàn đại thần mình, và vua uống rượu trước mặt họ.King Belshazzar prepared a great banquet for a thousand of his nobles, and he was drinking wine in front of them all.

²Vua Bên-xát-sa đang nhấm rượu, truyền đem những khí mạnh bằng vàng và bạc mà vua Nê-bu-cát-nết-sa, cha mình, đã lấy trong đền thờ tại Giê-ru-sa-lem, hầu cho vua và các đại thần, cùng các hoàng hậu và cung phi vua dùng mà uống.Étude✕Các vật dụng trong đền thờ bị ô uế — Các khí dụng bằng vàng và bạc đã bị vua Nê-bu-cát-nết-sa lấy khỏi đền thờ của Đức Chúa Trời tại Giê-ru-sa-lem. Vua Bên-xát-sa sử dụng chúng để uống rượu trong bữa tiệc của mình, cố tình làm ô uế Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên. Hành động báng bổ này đã đặt tiền đề cho sự phán xét của Đức Chúa Trời.While under the influence of the wine, Belshazzar issued an order to bring in the gold and silver vessels – the ones that Nebuchadnezzar his father had confiscated from the temple in Jerusalem – so that the king and his nobles, together with his wives and his concubines, could drink from them.

³Người ta bèn đem đến những khí mạnh bằng vàng đã lấy từ trong đền thờ của nhà Đức Chúa Trời, tại Giê-ru-sa-lem; và vua cùng các đại thần, các hoàng hậu và cung phi mình dùng mà uống.So they brought the gold and silver vessels that had been confiscated from the temple, the house of God in Jerusalem, and the king and his nobles, together with his wives and concubines, drank from them.

⁴Vậy họ uống rượu và ngợi khen các thần bằng vàng, bằng bạc, bằng đồng, bằng sắt, bằng gỗ và bằng đá.As they drank wine, they praised the gods of gold and silver, bronze, iron, wood, and stone.

⁵Chính giờ đó, co những ngón tay của bàn tay người hiện ra, viết trên vôi tường cung vua, đối ngay chỗ để chân đèn; và vua trông thấy phần bàn tay đó đang viết.Étude✕Chữ viết trên tường — Một bàn tay bí ẩn xuất hiện và viết lên tường cung điện. Dấu hiệu siêu nhiên này khiến nhà vua kinh hoàng. Cụm từ "chữ viết trên tường" đã trở thành một câu tục ngữ chỉ một lời cảnh báo đáng sợ về tai họa sắp xảy đến.At that very moment the fingers of a human hand appeared and wrote on the plaster of the royal palace wall, opposite the lampstand. The king was watching the back of the hand that was writing.

⁶Bấy giờ vua biến sắc mặt, các ý tưởng làm cho vua bối rối; các xương lưng rời khớp ra, và hai đầu gối chạm vào nhau.Then all the color drained from the king’s face and he became alarmed. The joints of his hips gave way, and his knees began knocking together.

⁷Vua kêu lớn tiếng truyền vời các thuật sĩ, người Canh-đê, và thầy bói đến. Đoạn, vua cất tiếng và nói cùng những bác sĩ của Ba-by-lôn rằng: Ai đọc được chữ nầy và giải nghĩa ra cho ta, thì sẽ được mặc màu tía, được đeo vòng vàng vào cổ, và được dự bật thứ ba trong việc chánh trị nhà nước.The king called out loudly to summon the astrologers, wise men, and diviners. The king proclaimed to the wise men of Babylon that anyone who could read this inscription and disclose its interpretation would be clothed in purple and have a golden collar placed on his neck and be third ruler in the kingdom.

⁸Bấy giờ hết thảy bác sĩ của vua đều vào; nhưng họ không đọc được chữ, cũng không thể cắt nghĩa cho vua được.So all the king’s wise men came in, but they were unable to read the writing or to make known its interpretation to the king.

⁹Vua Bên-xát-sa lấy làm bối rối lắm; sắc mặt người đổi đi; các quan đại thần đều bỡ ngỡ.Then King Belshazzar was very terrified, and he was visibly shaken. His nobles were completely dumbfounded.

¹⁰Bà thái hậu, vì cớ lời của vua và các quan đại thần đã nói, bèn vào trong phòng tiệc, cất tiếng nói rằng: Hỡi vua, chúc vua sống đời đời! Xin vua chớ để tư tưởng bối rối, chớ đổi sắc mặt đi!Due to the noise caused by the king and his nobles, the queen mother then entered the banquet room. She said, “O king, live forever! Don’t be alarmed! Don’t be shaken!

¹¹Trong nước vua có một người, linh của các thần thánh ở trong nó. Về đời vua cha, người ta thấy trong nó có ánh sáng, sự thông minh, khôn ngoan, như sự khôn ngoan của các vì thần. Vậy nên vua Nê-bu-cát-nết-sa, cha vua, chính cha vua, đã lập người lên làm đầu các đồng bóng, thuật sĩ, người Canh-đê và thầy bói,There is a man in your kingdom who has within him a spirit of the holy gods. In the days of your father, he proved to have insight, discernment, and wisdom like that of the gods. King Nebuchadnezzar your father appointed him chief of the magicians, astrologers, wise men, and diviners.

¹²bởi vì Đa-ni-ên mà vua đã đặt tên là Bên-tơ-xát-sa, trong người có linh tánh tốt lành, có sự thông biết và khôn sáng để giải được những điềm chiêm bao, cắt nghĩa được những câu kín nhiệm, và làm cho những sự hồ nghi tan chảy. Vậy bây giờ hãy sai gọi Đa-ni-ên, và người sẽ giải nghĩa cho.Thus there was found in this man Daniel, whom the king renamed Belteshazzar, an extraordinary spirit, knowledge, and skill to interpret dreams, solve riddles, and decipher knotty problems. Now summon Daniel, and he will disclose the interpretation.”

¹³Bấy giờ Đa-ni-ên được đem đến trước mặt vua. Đoạn, vua cất tiếng nói cùng Đa-ni-ên rằng: Ngươi có phải là Đa-ni-ên, một trong các con cái phu tù Giu-đa, mà vua cha ta đã điệu từ Giu-đa về chăng?So Daniel was brought in before the king. The king said to Daniel, “Are you that Daniel who is one of the captives of Judah, whom my father the king brought from Judah?

¹⁴Ta đã nghe nói về ngươi rằng linh của các thần ở trong ngươi, và người ta đã thấy trong ngươi có ánh sáng, sự thông minh, và khôn ngoan lạ thường.I have heard about you, how there is a spirit of the gods in you, and how you have insight, discernment, and extraordinary wisdom.

¹⁵Bây giờ những bác sĩ và thuật sĩ đã được đem đến trước mặt ta để đọc những chữ nầy và giải nghĩa cho ta; nhưng họ không giải nghĩa được.Now the wise men and astrologers were brought before me to read this writing and make known to me its interpretation. But they were unable to disclose the interpretation of the message.

¹⁶Ta nghe nói rằng ngươi có thể giải nghĩa và làm cho những sự hồ nghi tan chảy. Vậy nếu ngươi đọc được chữ nầy và giải nghĩa cho ta, thì sẽ được mặc màu tía, sẽ mang vòng vàng nơi cổ, và dự chức thứ ba trong việc chánh trị nhà nước.However, I have heard that you are able to provide interpretations and to decipher knotty problems. Now if you are able to read this writing and make known to me its interpretation, you will wear purple and have a golden collar around your neck and be third ruler in the kingdom.”

¹⁷Bấy giờ Đa-ni-ên cất tiếng và nói trước mặt vua rằng: Vua hãy giữ lại của ban thưởng, và lễ vật vua hãy ban cho kẻ khác! Dầu vậy, tôi sẽ đọc chữ viết đó và giải nghĩa cho vua.But Daniel replied to the king, “Keep your gifts, and give your rewards to someone else! However, I will read the writing for the king and make known its interpretation.

¹⁸Hỡi vua, Đức Chúa Trời Rất Cao đã ban ngôi vua và quyền thế lớn, sự tôn vinh và uy nghiêm cho cha vua là Nê-bu-cát-nết-sa.As for you, O king, the most high God bestowed on your father Nebuchadnezzar a kingdom, greatness, honor, and majesty.

¹⁹Vì cớ Ngài đã ban cho người quyền to, thì hết thảy các dân, các nước, các thứ tiếng đều run rẩy trước mặt người, và sợ hãi người. Người muốn giết ai thì giết, và muốn để ai sống thì để. Người nâng ai cao lên hay hạ ai thấp xuống thì tùy ý người.Due to the greatness that he bestowed on him, all peoples, nations, and language groups were trembling with fear before him. He killed whom he wished, he spared whom he wished, he exalted whom he wished, and he brought low whom he wished.

²⁰Nhưng vì lòng người tự cao, và tánh người cứng cỏi, làm một cách kiêu ngạo, nên người bị truất mất ngôi vua và lột hết sự vinh hiển.And when his mind became arrogant and his spirit filled with pride, he was deposed from his royal throne and his honor was removed from him.

²¹Người bị đuổi khỏi giữa các con trai loài người; lòng người trở nên giống như lòng súc vật, và chỗ ở người thì cùng với những lừa rừng. Người bị nuôi bằng cỏ như bò, và thân người bị nhuần thấm sương móc trên trời, cho đến khi người nhận biết rằng Đức Chúa Trời Rất Cao cai trị trong nước loài người, và Ngài muốn lập ai lên đó tùy ý.He was driven from human society, his mind was changed to that of an animal, he lived with the wild donkeys, he was fed grass like oxen, and his body became damp with the dew of the sky, until he came to understand that the most high God rules over human kingdoms, and he appoints over them whomever he wishes.

²²Hỡi vua Bên-xát-sa, con của người, vua cũng vậy, dầu vua đã biết hết các việc ấy, mà lòng vua cũng không chịu nhún nhường chút nào;“But you, his son Belshazzar, have not humbled yourself, although you knew all this.

²³nhưng vua đã lên mình nghịch cũng Chúa trên trời, mà khiến đem đến trước vua những khí mạnh của nhà Ngài, và dùng mà uống rượu, cùng với các quan đại thần, các hoàng hậu và cung phi vua. Vua cũng đã tôn vinh thần bằng bạc, bằng vàng, bằng đồng, bằng sắt, bằng gỗ và bằng đá, là những thần không thấy không nghe không biết gì; và vua không thờ phượng Đức Chúa Trời là Đấng cầm trong tay Ngài hơi thở và hết thảy các đường lối của vua.Instead, you have exalted yourself against the Lord of heaven. You brought before you the vessels from his temple, and you and your nobles, together with your wives and concubines, drank wine from them. You praised the gods of silver, gold, bronze, iron, wood, and stone – gods that cannot see or hear or comprehend! But you have not glorified the God who has in his control your very breath and all your ways!

²⁴Vậy nên từ nơi Ngài đã sai phần bàn tay nầy đến, và chữ đó đã vạch ra.Therefore the palm of a hand was sent from him, and this writing was inscribed.

²⁵Những chữ đã vạch ra như sau nầy: Mê-nê, Mê-nê, Tê-ken, U-phác-sin.Étude✕Mê-nê, Tê-ken, U-phác-sin — Các chữ này là tiếng A-ram: Mê-nê (đã đếm), Tê-ken (đã cân), U-phác-sin (đã chia). Việc lặp lại 'Mê-nê' nhấn mạnh sự chắc chắn. Đa-ni-ên sẽ giải thích rằng Đức Chúa Trời đã đếm các ngày của vua Bên-xát-sa, đã cân nhắc tư cách của ông, và đã chia vương quốc của ông.“This is the writing that was inscribed: MENE, MENE, TEQEL, and PHARSIN.

²⁶Nầy là nghĩa những chữ đó: Mê-nê là: Đức Chúa Trời đã đếm nước vua và khiến nó đến cuối cùng.This is the interpretation of the words: As for mene – God has numbered your kingdom’s days and brought it to an end.

²⁷Tê-ken là: Vua đã bị cân trên cái cân, và thấy là kém thiếu.As for teqel – you are weighed on the balances and found to be lacking.

²⁸Phê-rết là: Nước vua bị chia ra, được ban cho người Mê-đi và người Phe-rơ-sơ.As for peres– your kingdom is divided and given over to the Medes and Persians.”

²⁹Tức thì, theo lịnh truyền của vua Bên-xát-sa, người ta mặc màu tía cho Đa-ni-ên; đeo vào cổ người một vòng vàng, và rao ra rằng người được dự chức thứ ba trong việc chánh trị nhà nước.Then, on Belshazzar’s orders, Daniel was clothed in purple, a golden collar was placed around his neck, and he was proclaimed third ruler in the kingdom.

³⁰Ngay đêm đó, vua người Canh-đê là Bên-xát-sa bị giết.Étude✕Ba-by-lôn sụp đổ đêm đó — Ngay đêm đó, Ba-by-lôn rơi vào tay người Mê-đi và người Phe-rơ-sơ, và vua Bên-xát-sa bị giết. Điều này hoàn thành sự phán xét của Đức Chúa Trời và lời tiên tri về sự sụp đổ của Ba-by-lôn. Sự kiêu ngạo dẫn đến một kết thúc đột ngột.And in that very night Belshazzar, the Babylonian king, was killed.

³¹Rồi Đa-ri-út là người Mê-đi được nước, bấy giờ tuổi người độ sáu mươi hai.So Darius the Mede took control of the kingdom when he was about sixty-two years old.