Châm-ngôn 8

¹Sự khôn ngoan há chẳng kêu lên sao? Sự thông sáng há không vang tiếng mình ra ư?Does not wisdom call out? Does not understanding raise her voice?

²Sự khôn ngoan đứng trên chót các nơi cao, Ngoài đường, tại các ngã tư.At the top of the elevated places along the way, at the intersection of the paths she takes her stand;

³Gần bên cửa thành, tại nơi vào thành, Ở chỗ đông trong cửa thành, sự khôn ngoan la lên rằng:beside the gates opening into the city, at the entrance of the doorways she cries out:

⁴Hỡi loài người, ta kêu gọi các ngươi, Và tiếng ta hướng về con cái loài người!“To you, O people, I call out, and my voice calls to all mankind.

⁵Hỡi kẻ ngu muội, hãy hiểu sự khôn khéo; Hỡi kẻ dại dột, lòng ngươi khá nên thông sáng.You who are naive, discern wisdom! And you fools, understand discernment!

⁶Hãy nghe, vì ta sẽ nói điều tốt lành, Ta hở môi ra mà dạy điều ngay thẳng.Listen, for I will speak excellent things, and my lips will utter what is right.

⁷Vì miệng ta sẽ nói chân thật; Còn môi ta ghét sự gian ác.For my mouth speaks truth, and my lips hate wickedness.

⁸Các lời miệng ta điều xưng hiệp sự công bình. Trong nó chẳng có điều chi cong vạy hoặc gian tà.All the words of my mouth are righteous; there is nothing in them twisted or crooked.

⁹Thảy đều rõ ràng cho người nào hiểu biết, Và ngay thẳng cho người nào tìm được sự tri thức.All of them are clear to the discerning and upright to those who find knowledge.

¹⁰Khá nhận sự khuyên dạy ta, chớ lãnh tiền bạc, Thà lãnh sự tri thức hơn là vàng chọn lựa;Receive my instruction rather than silver, and knowledge rather than choice gold.

¹¹Vì sự khôn ngoan có giá hơn châu ngọc, Và các vật mình ưa thích hơn hết chẳng sánh bằng nó đặng.For wisdom is better than rubies, and desirable things cannot be compared to her.

¹²Ta, là sự khôn ngoan, đồng ở với sự thông minh, Và tìm được sự hiểu biết, và sự dẽ dặt.“I, wisdom, live with prudence, and I find knowledge and discretion.

¹³Sự kính sợ Đức Giê-hô-va, ấy là ghét điều ác; Ta ghét sự kiêu ngạo, xấc xược, con đường ác, và miệng gian tà.Mafunzo✕Sự kính sợ Đức Giê-hô-va — Đây là cụm từ nền tảng trong Cựu Ước để chỉ lòng tin cậy tôn kính đối với Đức Chúa Trời. Sách Châm-ngôn gọi đây là 'sự khởi đầu của sự khôn ngoan' (1:7; 9:10) — điểm khởi đầu của mọi tri thức chân thật.The fear of the Lord is to hate evil; I hate arrogant pride and the evil way and perverse utterances.

¹⁴Mưu luận và sự thông thạo đều thuộc về ta; Ta là sự thông sáng; năng lực vốn thuộc về ta.Counsel and sound wisdom belong to me; I possess understanding and might.

¹⁵Nhờ ta, các vua cai trị, Và những quan trưởng định sự công bình.Kings reign by means of me, and potentates decree righteousness;

¹⁶Nhờ ta, các quan trưởng, người tước vị, Và các quan xét thế gian đều quản hạt.by me princes rule, as well as nobles and all righteous judges.

¹⁷Ta yêu mến những người yêu mến ta, Phàm ai tìm kiếm ta sẽ gặp ta.Mafunzo✕Tìm kiếm ta từ sớm mai — Động từ tiếng Hê-bơ-rơ bắt nguồn từ 'shahar' (bình minh). 'Tìm kiếm sự khôn ngoan sớm' nghĩa là tìm kiếm một cách thiết tha, giống như người thức dậy lúc rạng đông để tìm kiếm kho báu.I love those who love me, and those who seek me find me.

¹⁸Sự giàu có, sự tôn trọng, Của cải bền lâu, và sự công bình, đều ở nơi ta.Riches and honor are with me, long-lasting wealth and righteousness.

¹⁹Bông trái ta tốt hơn vàng, đến đỗi hơn vàng ròng; Hoa lợi của ta quí hơn bạc cao.My fruit is better than the purest gold, and what I produce is better than choice silver.

²⁰Ta đi trong con đường công bình, Giữa các lối ngay thẳng,I walk in the path of righteousness, in the pathway of justice,

²¹Đặng làm cho kẻ yêu mến ta hưởng được của cải thật, Và làm cho đầy dẫy các kho tàng của họ.that I may cause those who love me to inherit wealth, and that I may fill their treasuries.

²²Trong buổi Đức Giê-hô-va khởi cuộc tạo hóa, Và thời thái cổ, trước khi chưa dựng nên muôn vật thì Ngài đã có ta.Mafunzo✕Sở hữu hay được tạo nên? — Từ 'qanani' trong tiếng Hê-bơ-rơ là chủ đề tranh luận nổi tiếng. Bản Cựu Ước tiếng Hy Lạp (LXX) dịch là 'được tạo nên' (ektisen) — chính là từ mà Phao-lô dùng để nói về Đấng Christ trong Cô-lô-se 1:16, nơi mọi vật được nói là tạo nên bởi Ngài.(COL 1:16)The Lord created me as the beginning of his works, before his deeds of long ago.

²³Ta đã được lập từ trước vô cùng Từ khi nguyên thỉ, trước khi dựng nên trái đất.From eternity I was appointed, from the beginning, from before the world existed.

²⁴Lúc chưa có vực sâu, chưa có nguồn chảy nước nhiều, Thì ta đã s sh ra rồi.When there were no deep oceans I was born, when there were no springs overflowing with water;

²⁵Trước khi núi non chưa lập nên, Và các gò nổng chưa có;before the mountains were set in place – before the hills – I was born,

²⁶Trước khi Đức Giê-hô-va chưa có dựng nên đất, đồng ruộng, Và tro bụi đầu tiên của thế gian, thì ta đã sanh ra rồi.before he made the earth and its fields, or the beginning of the dust of the world.

²⁷Khi Đức Chúa Trời lập các từng trời, Và đặt cái vòng trên mặt vực sâu, thì có ta ở đó.When he established the heavens, I was there; when he marked out the horizon over the face of the deep,

²⁸Khi Ngài làm cho kiên cố các từng mây trên cao, Khiến các nguồn vực sâu vững chắc,when he established the clouds above, when the fountains of the deep grew strong,

²⁹Định bờ cõi cho biển, Để nước không tràn phạm điều răn của Ngài, Và khi Ngài lập nên trái đất,when he gave the sea his decree that the waters should not pass over his command, when he marked out the foundations of the earth,

³⁰Thì ta ở bên Ngài làm thợ cái, Hằng ngày ta là sự khoái lạc Ngài, Và thường thường vui vẻ trước mặt Ngài.Mafunzo✕Thợ cái lúc sáng thế — Từ 'amon' trong tiếng Hê-bơ-rơ có khả năng cao nghĩa là 'thợ cái' hoặc 'nghệ nhân', chứ không chỉ là 'người được nuôi dưỡng'. Sự khôn ngoan được hình dung như một người thợ lành nghề bên cạnh Đức Chúa Trời để kiến tạo thế giới — một hình ảnh sau này được áp dụng cho Đấng Christ.then I was beside him as a master craftsman, and I was his delight day by day, rejoicing before him at all times,

³¹Ta lấy làm vui vẻ về chỗ có người ở trên trái đất của Ngài, Và sự vui thích ta ở nơi con cái loài người.rejoicing in the habitable part of his earth, and delighting in its people.

³²Vậy, bây giờ, các con ơi! hãy nghe ta; Ai giữ đạo ta lấy làm có phước thay.“So now, children, listen to me; blessed are those who keep my ways.

³³Khá nghe lời khuyên dạy, và ở khôn ngoan, Chớ nên từ chối nó.Listen to my instruction so that you may be wise, and do not neglect it.

³⁴Người nào nghe lời ta, Hằng ngày tỉnh thức tại nơi cửa ta, Và chờ đợi ở bên các trụ cửa ta, lấy làm có phước thay.Blessed is the one who listens to me, watching at my doors day by day, waiting beside my doorway.

³⁵Vì hễ ai tìm được ta, thì gặp sự sống, Và sẽ được ơn của Đức Giê-hô-va;For the one who finds me finds life and receives favor from the Lord.

³⁶Nhưng ai phạm đến ta, làm hại cho linh hồn mình; Còn kẻ nào ghét ta, ắt ưa thích sự chết.But the one who does not find me brings harm to himself; all who hate me love death.”