Châm-ngôn 31

¹Lời của vua Lê-mu-ên, Các châm ngôn mà mẹ người dạy cho người.Mafunzo✕Tên của Lê-mu-ên — Lê-mu-ên có nghĩa là 'thuộc về Đức Chúa Trời'. Đây là một tên gọi vương giả, và 'lời tiên tri' ở đây là một lời giáo huấn hoặc gánh nặng—trong trường hợp này, là sự dạy dỗ khôn ngoan của một người mẹ dành cho con trai mình. Nó tạo tiền đề cho toàn bộ chương.The words of King Lemuel, an oracle that his mother taught him:

²Hỡi con ta sẽ nói gì? Hỡi con của thai ta, ta phải nói chi? Hỡi con của sự khấn nguyện ta, ta nên nói điều gì với con?O my son, O son of my womb, O son of my vows,

³Chớ phó sức lực con cho người đàn bà, Đừng ở theo con đường gây cho vua chúa bị bại hoại.Do not give your strength to women, nor your ways to that which ruins kings.

⁴Hỡi Lê-mu-ên, chẳng xứng hiệp cho các vua, Chẳng xứng hiệp cho các vua uống rượu, Hay là cho các quan trưởng nói rằng: Vật uống say ở đâu?It is not for kings, O Lemuel, it is not for kings to drink wine, or for rulers to crave strong drink,

⁵E chúng uống, quên luật pháp, Và làm hư sự xét đoán của người khốn khổ chăng.lest they drink and forget what is decreed, and remove from all the poor their legal rights.

⁶Hãy ban vật uống say cho người gần chết, Và rượu cho người có lòng bị cay đắng:Give strong drink to the one who is perishing, and wine to those who are bitterly distressed;

⁷Họ hãy uống, và quên nỗi nghèo khổ mình, Chẳng nhớ đến điều cực nhọc của mình nữa.let them drink and forget their poverty, and remember their misery no more.

⁸Hãy mở miệng mình binh kẻ câm, Và duyên cớ của các người bị để bỏ.Open your mouth on behalf of those unable to speak, for the legal rights of all the dying.

⁹Khá mở miệng con, xét đoán cách công bình, Và phân xử phải nghĩa cho người buồn thảm và nghèo nàn.Open your mouth, judge in righteousness, and plead the cause of the poor and needy.

¹⁰Một người nữ tài đức ai sẽ tìm được? Giá trị nàng trổi hơn châu ngọc.Mafunzo✕Người nữ tài đức — Cụm từ tiếng Hê-bơ-rơ 'eshet chayil' có nghĩa là 'người nữ mạnh mẽ' hoặc 'người nữ tài đức', không chỉ đơn thuần là 'đức hạnh'. Cụm từ tương tự cũng được dùng để khen ngợi Ru-tơ (Ru-tơ 3:11). Đây là một lời khen ngợi cao quý.Who can find a wife of noble character? For her value is far more than rubies.

¹¹Lòng người chồng tin cậy nơi nàng, Người sẽ chẳng thiếu huê lợi.The heart of her husband has confidence in her, and he has no lack of gain.

¹²Trọn đời nàng làm cho chồng được ích lợi, Chớ chẳng hề sự tổn hại.She brings him good and not evil all the days of her life.

¹³Nàng lo tìm lông chiên và gai sợi, Lạc ý lấy tay mình mà làm công việc.She obtains wool and flax, and she is pleased to work with her hands.

¹⁴Nàng giống như các chiếc tàu buôn bán, Ở từ chỗ xa chở bánh mình về.She is like the merchant ships; she brings her food from afar.

¹⁵Nàng thức dậy khi trời còn tối, Phát vật thực cho người nhà mình, Và cắt công việc cho các tớ gái mình.She also gets up while it is still night, and provides food for her household and a portion to her female servants.

¹⁶Nàng tưởng đến một đồng ruộng, bèn mua nó được; Nhờ hoa lợi của hai tay mình, nàng trồng một vườn nho.She considers a field and buys it; from her own income she plants a vineyard.

¹⁷Nàng thắt lưng bằng sức lực, Và làm hai cánh tay mình ra mạnh mẽ.She begins her work vigorously, and she strengthens her arms.

¹⁸Nàng cảm thấy công việc mình được ích lợi; Ban đêm đèn nàng chẳng tắt.She knows that her merchandise is good, and her lamp does not go out in the night.

¹⁹Nàng đặt tay vào con quay, Và các ngón tay nàng cầm con cúi.Her hands take hold of the distaff, and her hands grasp the spindle.

²⁰Nàng mở đưa tay ra giúp kẻ khó khăn, Giơ tay mình lên tiếp người nghèo khổ.She extends her hand to the poor, and reaches out her hand to the needy.

²¹Nàng không sợ người nhà mình bị giá tuyết, Vì cả nhà đều mặc áo bằng lông chiên đỏ sặm.She is not afraid of the snow for her household, for all of her household are clothed with scarlet.

²²Nàng làm lấy những chăn mền; Áo xống nàng đều bằng vải gai mịn màu đỏ điều.She makes for herself coverlets; her clothing is fine linen and purple.

²³Tại nơi cửa thành chồng nàng được chúng biết, Khi ngồi chung với các trưởng lão của xứ.Her husband is well-known in the city gate when he sits with the elders of the land.

²⁴Nàng chế áo lót và bán nó; Cũng giao đai lưng cho con buôn.She makes linen garments and sells them, and supplies the merchants with sashes.

²⁵Nàng mặc lấy sức lực và oai phong, Và khi tưởng đến buổi sau, bèn vui cười.She is clothed with strength and honor, and she can laugh at the time to come.

²⁶Nàng mở miệng ra cách khôn ngoan, Phép tắc nhân từ ở nơi lưỡi nàng.She opens her mouth with wisdom, and loving instruction is on her tongue.

²⁷Nàng coi sóc đường lối của nhà mình, Không hề ăn bánh của sự biếng nhác.She watches over the ways of her household, and does not eat the bread of idleness.

²⁸Con cái nàng chổi dậy, chúc nàng được phước; Chồng nàng cũng chổi dậy, và khen ngợi nàng rằng:Her children rise up and call her blessed, her husband also praises her:

²⁹Có nhiều người con gái làm lụng cách tài đức, Nhưng nàng trổi hơn hết thảy.“Many daughters have done valiantly, but you surpass them all!”

³⁰Duyên là giả dối, sắc lại hư không; Nhưng người nữ nào kính sợ Đức Giê-hô-va sẽ được khen ngợi.Mafunzo✕Kính sợ Đức Giê-hô-va — Duyên (chen) và sắc (hevel, 'hơi thở/hư không') là những điều chóng qua, nhưng người nữ nào kính sợ Đức Giê-hô-va mới thực sự đáng được khen ngợi. Đây là cao trào của bài thơ, vang vọng chủ đề rằng sự kính sợ Đức Giê-hô-va là khởi đầu của sự khôn ngoan.Charm is deceitful and beauty is fleeting, but a woman who fears the Lord will be praised.

³¹Hãy ban cho nàng bông trái của tay nàng; Khá để các công việc nàng ngợi khen nàng tại trong cửa thành.Mafunzo✕Ngợi khen tại trong cửa thành — Cửa thành là trung tâm của đời sống thành phố—nơi các vụ kiện tụng, việc kinh doanh và các quyết định công cộng diễn ra. Công việc của nàng được ngợi khen công khai, không chỉ trong phạm vi gia đình. Đây là vinh dự cao nhất.Give her credit for what she has accomplished, and let her works praise her in the city gates.