Châm-ngôn 30

¹Lời của A-gu-rơ, con trai Gia-kê, Châm ngôn mà người ấy nói ra cho Y-thi-ên và U-canh.The words of Agur, the son of Jakeh; an oracle: This man says to Ithiel, to Ithiel and to Ukal:

²Quả thật ta là ngu muội hơn ai hết, Ta không có thông sáng bằng một người.Surely I am more brutish than any other human being, and I do not have human understanding;

³Ta không học được sự khôn ngoan, Và chẳng có được sự tri thức của Đấng Thánh.I have not learned wisdom, nor do I have knowledge of the Holy One.

⁴Ai đã lên trời, rồi lại xuống? Ai đã góp gió trong lòng tay mình? Ai đã bọc nước trong áo mình? Ai lập các giới hạn của đất? Danh người là chi, và tên con trai người là gì? Nếu ngươi biết, hãy nói đi.Studium✕Con trai của Đức Chúa Trời được bày tỏ — Những câu hỏi này ca ngợi quyền năng vô hạn của Đức Chúa Trời. Việc đề cập đến 'tên con trai người' gợi ý về một người Con thần thượng—Tân Ước xác định Ngài là Chúa Giê-xu, Đấng từ trời đến để bày tỏ về Đức Chúa Cha.Who has ascended into heaven, and then descended? Who has gathered up the winds in his fists? Who has bound up the waters in his cloak? Who has established all the ends of the earth? What is his name, and what is his son’s name? – if you know!

⁵Các lời của Đức Chúa Trời đều đã thét luyện: Ngài là cái thuẫn đỡ cho người nương cậy nơi Ngài.Studium✕Lời được thét luyện — Từ ngữ dùng cho sự 'thét luyện' có nghĩa là được tinh luyện, giống như vàng trải qua lửa. Các lời hứa của Đức Chúa Trời đã được thử nghiệm và chứng minh là chân thật, vì vậy chúng ta có thể hoàn toàn tin cậy Ngài.(PSA 18:30)Every word of God is purified; he is like a shield for those who take refuge in him.

⁶Chớ thêm chi vào các lời Ngài. E Ngài quở trách ngươi, và ngươi bị cầm nói dối chăng.Studium✕Chớ thêm vào lời của Đức Chúa Trời — Câu này cảnh báo về việc làm thay đổi Kinh Thánh. Việc thêm thắt ý riêng vào sự mặc khải của Đức Chúa Trời khiến chúng ta trở thành kẻ nói dối. Mệnh lệnh tương tự cũng xuất hiện trong sách Phục truyền.(DEU 4:2)Do not add to his words, lest he reprove you, and prove you to be a liar.

⁷Tôi có cầu Chúa hai điều; Xin chớ từ chối trước khi tôi thác:Two things I ask from you; do not refuse me before I die:

⁸Xin dan xa khỏi tôi sự lường gạt và lời dối trá; Chớ cho tôi nghèo khổ, hoặc sự giàu sang; Hãy nuôi tôi đủ vật thực cần dùng,Remove falsehood and lies far from me; do not give me poverty or riches, feed me with my allotted portion of bread,

⁹E khi no đủ, tôi từ chối Chúa, Mà rằng: Đức Giê-hô-va là ai? Và lại kẻo e tôi bị nghèo khổ, ăn trộm cắp, Và làm ô danh của Đức Chúa Trời tôi chăng.lest I become satisfied and act deceptively and say, “Who is the Lord?” Or lest I become poor and steal and demean the name of my God.

¹⁰Chớ phao vu kẻ tôi tớ cho chủ nó, E nó rủa sả ngươi, và ngươi mắc tội chăng.Do not slander a servant to his master, lest he curse you, and you are found guilty.

¹¹Có một dòng dõi rủa sả cha mình, Cũng không chúc phước cho mẹ mình.There is a generation who curse their fathers and do not bless their mothers.

¹²Có một dòng dõi tư tưởng mình thánh sạch, Song chưa được rửa sạch nhơ bẩn mình.There is a generation who are pure in their own eyes and yet are not washed from their filthiness.

¹³Có một dòng dõi bộ mặt kiêu hãnh thay, Mí mắt giương cao dường nào!There is a generation whose eyes are so lofty, and whose eyelids are lifted up disdainfully.

¹⁴Có một dòng dõi nanh tợ gươm, Hàm răng như dao, Đặng cắn xé những người khó khăn khỏi đất, Và những kẻ nghèo khổ khỏi loài người.There is a generation whose teeth are like swords and whose molars are like knives to devour the poor from the earth and the needy from among the human race.

¹⁵Con đỉa có hai con gái, nói rằng: Hãy cho! hãy cho! Có ba sự chẳng hề no đủ, Và bốn điều chẳng nói rằng: Thôi, đủ!Studium✕Lòng tham không đáy — Con đỉa là loài sâu hút máu. Hai con gái của nó, 'Hãy cho!' và 'Hãy cho!', mô tả sự tham lam không bao giờ nói 'đủ'. Điều này mở đầu cho danh sách những thứ không bao giờ được thỏa mãn.The leech has two daughters: “Give! Give!” There are three things that are never satisfied, four that never say, “Enough” –

¹⁶Tức là âm phủ, người đàn bà son sẻ, Đất không no đủ nước, Và lửa mà chẳng hề nói: Đủ rồi!the grave, the barren womb, land that is not satisfied with water, and fire that never says, “Enough!”

¹⁷Con mắt nhạo báng cha mình, Khinh sự vâng lời đối với mẹ mình, Các con quạ của trũng sẽ móc mắt ấy, Và các chim ưng con sẽ ăn nó đi.Studium✕Sự trừng phạt dành cho kẻ nhạo báng cha mẹ — Lời nguyền rủa sống động này cảnh báo rằng những ai nhạo báng cha mẹ sẽ phải đối mặt với hậu quả khủng khiếp. Quạ và chim ưng ăn xác chết là hình ảnh của sự ô nhục và phán xét.The eye that mocks at a father and despises obeying a mother – the ravens of the valley will peck it out and the young vultures will eat it.

¹⁸Có ba việc lấy làm diệu kỳ cho ta, Và bốn điều mà ta chẳng biết được:There are three things that are too wonderful for me, four that I do not understand:

¹⁹Là đường chim ưng bay trên trời; Lối con rắn bò trên hòn đá; Lằn tàu chạy giữa biển, Và đường người nam giao hợp với người nữ.the way of an eagle in the sky, the way of a snake on a rock, the way of a ship in the sea, and the way of a man with a woman.

²⁰Tánh nết người kỵ nữ cũng vậy: Nàng ăn, rồi nàng lau miệng, Và nói rằng: Tôi có phạm tội ác đâu.This is the way of an adulterous woman: she eats and wipes her mouth and says, “I have not done wrong.”

²¹Có ba vật làm cho trái đất rúng động, Và bốn điều, nó chẳng chịu nổi được:Under three things the earth trembles, and under four things it cannot bear up:

²²Là tôi tớ khi được tức vị vua; Kẻ ngu muội khi được no nê đồ ăn;under a servant who becomes king, under a fool who is stuffed with food,

²³Người đàn bà đáng ghét khi lấy chồng, Và con đòi khi kế nghiệp bà chủ mình.under an unloved woman who is married, and under a female servant who dispossesses her mistress.

²⁴Có bốn vật nhỏ mọn trên trái đất, Song vốn rất khôn ngoan:There are four things on earth that are small, but they are exceedingly wise:

²⁵Con kiến dầu là loại yếu hèn, Lo sắm sẵn vật thực mình trong mùa hạ;ants are creatures with little strength, but they prepare their food in the summer;

²⁶Con thỏ rừng dầu là loại không sức lực, Đóng cư sở mình trong hòn đá;Studium✕Con thỏ rừng — Từ 'thỏ rừng' (trong nguyên ngữ là 'shaphan') chỉ loài hyrax, một sinh vật nhỏ bé, nhút nhát tìm kiếm sự an toàn trong các hốc đá. Sự khôn ngoan của nó nằm ở việc biết nơi để xây dựng tổ ấm của mình.rock badgers are creatures with little power, but they make their homes in the crags;

²⁷Loài cào cào dầu không có vua chúa, Bay ra có từng đám;locusts have no king, but they all go forward by ranks;

²⁸Con thằn lằn mà người ta lấy tay bắt được, Vẫn ở trong đền vua.a lizard you can catch with the hand, but it gets into the palaces of the king.

²⁹Có ba vật điệu đi tốt đẹp, Và bốn vật nước bước xem sang trọng:There are three things that are magnificent in their step, four things that move about magnificently:

³⁰Sư tử, mạnh hơn hết trong các loài vật, Chẳng lui lại trước mặt loài nào cả;a lion, mightiest of the beasts, who does not retreat from anything;

³¹Con ngựa hăng thắng tử tế, con dê đực, Và vua không ai đối địch được.a strutting rooster, a male goat, and a king with his army around him.

³²Nếu ngươi có làm ngu dại mà tự cao kiêu ngạo, Và nếu ngươi có ác tưởng, hãy đặt tay che miệng mình.If you have done foolishly by exalting yourself or if you have planned evil, put your hand over your mouth!

³³Vì ép sữa làm ra mỡ sữa, Và đánh đập lỗ mũi bèn làm cho phun máu; Cũng vậy trêu chọn giận sanh ra điều tranh cạnh.For as the churning of milk produces butter and as punching the nose produces blood, so stirring up anger produces strife.