Châm-ngôn 29

¹Người nào bị quở trách thường, lại cứng cổ mình, Sẽ bị bại hoại thình lình, không phương cứu chữa.Étude✕Sự cứng đầu cứng cổ — 'Cứng cổ mình' là hình ảnh trong Kinh Thánh chỉ sự chống cự ngoan cố; hình ảnh tương tự cũng được dùng cho sự nổi loạn của Y-sơ-ra-ên. Lời cảnh báo rất khẩn cấp: từ chối sự sửa phạt nhiều lần sẽ mang lại sự bại hoại thình lình mà không có phương cứu chữa.(EXO 32:9)The one who stiffens his neck after numerous rebukes will suddenly be destroyed without remedy.

²Khi người công bình thêm nhiều lên, thì dân sự vui mừng; Nhưng khi kẻ ác cai trị, dân sự lại rên siết.When the righteous become numerous, the people rejoice; when the wicked rule, the people groan.

³Người ưa mến sự khôn ngoan làm cho cha mình được vui vẻ; Còn kẻ kết bạn với người kỵ nữ phá tan của cải mình.The man who loves wisdom brings joy to his father, but whoever associates with prostitutes wastes his wealth.

⁴Vua nhờ sự công bình mà làm nước mình vững bền; Nhưng ai lãnh của hối lộ hủy hoại nó.Étude✕Của hối lộ — Ở đây 'của hối lộ' là của đút lót. Vua nào cai trị theo sự công bình thì làm cho đất nước vững bền; kẻ cai trị nhận tiền đút lót làm cho đất nước suy sụp. Sự tương phản là giữa sự xét đoán trung tín và lợi lộc gian xảo.A king brings stability to a land by justice, but one who exacts tribute tears it down.

⁵Người nào dua nịnh kẻ lân cận mình, Giăng lưới trước bước người.The one who flatters his neighbor spreads a net for his steps.

⁶Trong tội lỗi của kẻ ác có một cái bẫy, Nhưng người công bình ca hát mừng rỡ.In the transgression of an evil person there is a snare, but a righteous person can sing and rejoice.

⁷Người công bình xét cho biết duyên cớ của kẻ nghèo khổ; Còn kẻ ác không có trí hiểu để biết đến.The righteous person cares for the legal rights of the poor; the wicked does not understand such knowledge.

⁸Kẻ nhạo báng châm lửa cho thành thiêu cháy; Nhưng người khôn ngoan làm nguôi cơn giận.Scornful people inflame a city, but those who are wise turn away wrath.

⁹Nếu người khôn ngoan tranh luận với kẻ ngu muội, Dầu người giận hay cười, cũng chẳng an hòa được.If a wise person goes to court with a foolish person, there is no peace whether he is angry or laughs.

¹⁰Kẻ làm đổ huyết ghét người trọn vẹn; Nhưng người ngay thẳng bảo tồn mạng sống người.Bloodthirsty people hate someone with integrity; as for the upright, they seek his life.

¹¹Kẻ ngu muội tỏ ra sự nóng giận mình; Nhưng người khôn ngoan nguôi lấp nó và cầm giữ nó lại.A fool lets fly with all his temper, but a wise person keeps it back.

¹²Nếu vua lắng tai nghe lời giả dối, Thì các tôi tớ người trở nên gian ác.If a ruler listens to lies, all his ministers will be wicked.

¹³Kẻ nghèo khổ và người hà hiếp đều gặp nhau; Đức Giê-hô-va làm sáng mắt cho cả hai.Étude✕Đức Chúa Trời làm sáng mắt cả hai — 'Làm sáng mắt' là thành ngữ tiếng Hê-bơ-rơ chỉ sự ban sự sống và niềm vui, hoặc làm cho hồi sinh. Cả người nghèo khổ và kẻ gian dối đều nhờ cậy Đức Giê-hô-va cho hơi thở tiếp theo của họ; sự chăm sóc chung của Ngài không xóa bỏ sự khác biệt giữa việc làm của họ.(PSA 13:3)The poor person and the oppressor have this in common: the Lord gives light to the eyes of them both.

¹⁴Vua nào theo sự chân thật mà xét đoán kẻ nghèo khổ, Ngôi người sẽ được vững bền đời đời.If a king judges the poor in truth, his throne will be established forever.

¹⁵Roi vọt và sự quở trách ban cho sự khôn ngoan; Còn con trẻ phóng túng làm mất cỡ cho mẹ mình.A rod and reproof impart wisdom, but a child who is unrestrained brings shame to his mother.

¹⁶Khi kẻ ác thêm, thì tội lỗi cũng thêm; Nhưng người công bình sẽ thấy sự sa ngã chúng nó,When the wicked increase, transgression increases, but the righteous will see their downfall.

¹⁷Hãy sửa phạt con người, thì nó sẽ ban sự an tịnh cho người, Và làm cho linh hồn người được khoái lạc.Discipline your child, and he will give you rest; he will bring you happiness.

¹⁸Đâu thiếu sự mặc thị, dân sự bèn phóng tứ; Nhưng ai giữ gìn luật pháp lấy làm có phước thay!Étude✕Sự mặc thị có nghĩa là khải thị — 'Sự mặc thị' ở đây không phải là giấc mơ hay mục tiêu cá nhân; đó là sự khải thị tiên tri, là lời của Đức Chúa Trời qua các sứ giả của Ngài. Từ tiếng Hê-bơ-rơ đằng sau chữ 'phóng tứ' có nghĩa là 'vứt bỏ sự kiềm chế', giống như người ta chạy phóng túng. Không có sự hướng dẫn của Đức Chúa Trời, xã hội sụp đổ; việc giữ gìn lời Ngài mang lại phước hạnh.When there is no prophetic vision the people cast off restraint, but the one who keeps the law, blessed is he!

¹⁹Chẳng phải bởi lời nói mà sửa trị kẻ làm tội; Vì dầu nó hiểu biết, nó cũng không vâng theo.A servant cannot be corrected by words, for although he understands, there is no answer.

²⁰Con có thấy kẻ hốp tốp trong lời nói mình chăng? Một kẻ ngu muội còn có sự trông cậy hơn hắn.Do you see someone who is hasty in his words? There is more hope for a fool than for him.

²¹Người nào dung dưỡng kẻ tôi tớ mình từ thuở nhỏ, Ngày sau sẽ thấy nó thành con trai của nhà.If someone pampers his servant from youth, he will be a weakling in the end.

²²Người hay giận gây ra điều tranh cạnh; Và kẻ căm gan phạm tội nhiều thay.An angry person stirs up dissension, and a wrathful person is abounding in transgression.

²³Sự kiêu ngạo của người sẽ làm hạ người xuống; Nhưng ai có lòng khiêm nhượng sẽ được tôn vinh.A person’s pride will bring him low, but one who has a lowly spirit will gain honor.

²⁴Kẻ nào chia phần với tay ăn trộm ghét linh hồn mình; Nó nghe lời thề, mà không tỏ điều gì ra.Étude✕Không tỏ điều gì ra — Lời thề là một lời thề công khai; bất cứ ai biết về một tội ác mà giữ im lặng thì mang lấy tội lỗi. Chia phần với kẻ ăn trộm có nghĩa là chia sẻ tội lỗi của hắn và tự hủy hoại chính mình.(LEV 5:1)Whoever shares with a thief is his own enemy; he hears the oath to testify, but does not talk.

²⁵Sự sợ loài người gài bẫy; Nhưng ai nhờ cậy Đức Giê-hô-va được yên ổn vô sự.The fear of people becomes a snare, but whoever trusts in the Lord will be set on high.

²⁶Nhiều kẻ cầu ơn vua; Song sự lý đoán của người nào do nơi Đức Giê-hô-va mà đến.Many people seek the face of a ruler, but it is from the Lord that one receives justice.

²⁷Kẻ gian tà lấy làm gớm ghiếc cho người công bình; Và người ăn ở ngay thẳng lấy làm gớm ghiếc cho kẻ gian ác.An unjust person is an abomination to the righteous, and the one who lives an upright life is an abomination to the wicked.