Châm-ngôn 26

¹Sự vinh hiển không xứng cho kẻ ngu muội, Như tuyết trong mùa hạ, như mưa trong mùa gặt.Étude✕Sự vinh hiển không xứng — Tuyết trong mùa hạ và mưa trong mùa gặt không chỉ là điều khó xảy ra ở Israel; mưa trong mùa gặt có thể phá hủy mùa thu hoạch. Sự vinh hiển dành cho kẻ ngu muội cũng trái tự nhiên và có hại—nó thực s không xứng.Like snow in summer or rain in harvest, so honor is not fitting for a fool.

²Như chim sẻ bay đi đây đó, như con én liệng đi, Lời rủa sả vô cớ cũng vậy, nó chẳng hề xảy đến.Like a fluttering bird or like a flying swallow, so a curse without cause does not come to rest.

³Roi nẹt dùng cho ngựa, hàm thiết để cho lừa, Còn roi vọt dành cho lưng kẻ ngu muội.A whip for the horse and a bridle for the donkey, and a rod for the backs of fools!

⁴Chớ đáp với kẻ ngu si tùy sự ngu dại nó, E con giống như nó chăng.Étude✕Hai cách trả lời — Câu 4 và 5 xem như mâu thuẫn. Câu đầu nói: chớ đáp với kẻ ngu si kẻo con giống như nó. Câu thứ hai nói: hãy đáp để sự ngu dại của nó bị lộ ra. Sự khôn ngoan là biết câu trả lời nào cần cho thời điểm đó.Do not answer a fool according to his folly, lest you yourself also be like him.

⁵Hãy đáp với kẻ ngu si tùy sự ngu dại nó, Kẻo nó khôn ngoan theo mắt nó chăng.Answer a fool according to his folly, lest he be wise in his own estimation.

⁶Kẻ nào cậy kẻ ngu muội đem báo tin, Chặt chân mình, và uống lấy sự tổn hại.Like cutting off the feet or drinking violence, so is sending a message by the hand of a fool.

⁷Ống chân người què đòng đưa vô đụng; Câu châm ngôn trong miệng kẻ ngu dại cũng vậy.Like legs that hang limp from the lame, so is a proverb in the mouth of fools.

⁸Tôn trọng kẻ ngu muội, Giống như bỏ cục ngọc vào trong đống đá.Like tying a stone in a sling, so is giving honor to a fool.

⁹Câu châm ngôn ở nơi miệng kẻ ngu muội, Khác nào một cái gai đâm vào tay người say rượu.Like a thorn that goes into the hand of a drunkard, so is a proverb in the mouth of a fool.

¹⁰Ai mướn người ngu muội và kẻ khách đi qua đường, Giống như một lính xạ tên làm thương mọi người.Like an archer who wounds at random, so is the one who hires a fool or hires any passer-by.

¹¹Kẻ ngu muội làm lại việc ngu dại mình, Khác nào con chó đã mửa ra, rồi liếm lại.Étude✕Con chó và đồ đã mửa — Châm ngôn này được trích trong 2 Phi-e-rơ 2:22 để miêu tả những người quay lại lại sự tội sau khi biết lẽ thật. Quay lại sự ngu dại cũ cũ như ghê tởm và tự hủy như con chó liếm lại đồ đã mửa.(2PE 2:22)Like a dog that returns to its vomit, so a fool repeats his folly.

¹²Con có thấy người nào khôn ngoan theo mắt nó chăng? Còn có sự trông cậy cho kẻ ngu muội hơn là cho nó.Do you see a man wise in his own eyes? There is more hope for a fool than for him.

¹³Kẻ biếng nhác nói: Có con sư tử ngoài đường; Một con sư tử ở trong đường phố.The sluggard says, “There is a lion in the road! A lion in the streets!”

¹⁴Kẻ biếng nhác lăn trở trên giường mình, Khác nào cửa xây trên bản lề nó.Like a door that turns on its hinges, so a sluggard turns on his bed.

¹⁵Kẻ biếng nhác thò tay mình vào trong dĩa, Lấy làm mệt nhọc mà đem nó lên miệng.Étude✕Tay trong dĩa — Từ tiếng Hê-brơ ở đây có nghĩa là 'dĩa' hoặc 'bát'; bản KJV 'lòng' không phải hình ảnh chính xạ. Kẻ biếng nhác lười đến nỗi không thể đưa thức ăn từ dĩa lên miệng.The sluggard plunges his hand in the dish; he is too lazy to bring it back to his mouth.

¹⁶Kẻ biếng nhác tự nghĩ mình khôn ngoan Hơn bảy người đáp lại cách có lý.The sluggard is wiser in his own estimation than seven people who respond with good sense.

¹⁷Kẻ nào đi qua đường mà nổi giận về cuộc cãi lẫy không can đến mình, Khác nào kẻ nắm con chó nơi vành tai.Étude✕Con chó nơi vành tai — Nắm con chó giận dữ nơi vành tai là đau và vô ích. Xen vào cuộc cãi lẫy không can đến mình sẽ khiến răng chó—và cuộc cãi—quay vào bạn. Hình cảnh này cảnh chống sự xen vào.Like one who grabs a wild dog by the ears, so is the person passing by who becomes furious over a quarrel not his own.

¹⁸Người nào phỉnh gạt kẻ lân cận mình, Rồi nói rằng: Tôi chơi mà!Like a madman who shoots firebrands and deadly arrows,

¹⁹Khác nào kẻ điên cuồng ném than lửa, Cây tên, và sự chết.so is a person who deceives his neighbor, and says, “Was I not only joking?”

²⁰Lửa tắt tại thiếu củi; Khi chẳng có ai thèo lẻo cuộc tranh cạnh bèn nguôi.Where there is no wood, a fire goes out, and where there is no gossip, contention ceases.

²¹Than chụm cho than đỏ, và củi để chụm lửa; Người hay tranh cạnh xui nóng cãi cọ cũng vậy.Like charcoal is to burning coals, and wood to fire, so is a contentious person to kindle strife.

²²Lời kẻ thèo lẻo giống như vật thực ngon, Vào thấu đến tận gan ruột.The words of a gossip are like delicious morsels; they go down into a person’s innermost being.

²³Môi miệng sốt sắng và lòng độc ác, Khác nào bình gốm bọc vàng bạc pha.Like a coating of glaze over earthenware are fervent lips with an evil heart.

²⁴Kẻ nào ghen ghét, dùng môi miệng nói giả đò, Nhưng trong lòng nó nuôi sự gian lận;The one who hates others disguises it with his lips, but he stores up deceit within him.

²⁵Khi nó nói ngọt nhạt, thì chớ tin; Vì trong lòng nó có bảy sự gớm ghiếc.When he speaks graciously, do not believe him, for there are seven abominations within him.

²⁶Dầu sự ghen ghét ẩn giấu trong tuồng giả bộ, Sự gian ác nó sẽ bị lộ ra nơi hội chúng.Though his hatred may be concealed by deceit, his evil will be uncovered in the assembly.

²⁷Ai đào hầm sẽ té xuống đó; Kẻ nào lăn đá, đá sẽ trở đè lại nó.Étude✕Hầm và đá — Hình ảnh người té xuống hầm mình đào được nhắc lại trong Thi-thiên 7:15. Đào hầm và lăn đá là hình của sự hại có kế mà quay lại trên mình.(PSA 7:15)The one who digs a pit will fall into it; the one who rolls a stone – it will come back on him.

²⁸Lưỡi giả dối ghét những kẻ nó đã chà nát; Và miệng dua nịnh gây điều bại hoại.A lying tongue hates those crushed by it, and a flattering mouth works ruin.