Châm-ngôn 19

¹Thà người nghèo khổ ăn ở thanh liêm, Còn hơn là kẻ có môi miệng gian tà và là một kẻ ngây dại.Better is a poor person who walks in his integrity than one who is perverse in his speech and is a fool.

²Lòng thiếu tri thức ấy chẳng phải một điều hay; Vả kẻ nào vội bước bị vấp phạm.It is dangerous to have zeal without knowledge, and the one who acts hastily makes poor choices.

³Sự ngu dại của người nào làm cho hư hỏng đường lối mình, Và lòng người oán Đức Giê-hô-va.A person’s folly subverts his way, and his heart rages against the Lord.

⁴Sự giàu có kết nhiều bậu bạn; Còn kẻ khó khăn dầu bạn cũng lìa bỏ.Wealth adds many friends, but a poor person is separated from his friend.

⁵Chứng gian nào chẳng bị phạt; Và kẻ buông điều giả dối không sao thoát khỏi.A false witness will not go unpunished, and the one who spouts out lies will not escape punishment.

⁶Có nhiều kẻ tìm ơn người rộng rãi; Và mỗi người đều là bằng hữu của kẻ hay ban lễ vật.Many people entreat the favor of a generous person, and everyone is the friend of the person who gives gifts.

⁷Hết thảy anh em ruột của kẻ nghèo đều ghét người; Phương chi bậu bạn sẽ lìa xa khỏi người! Người lấy lời đuổi theo chúng, chúng chẳng còn đó nữa!All the relatives of a poor person hate him; how much more do his friends avoid him – he pursues them with words, but they do not respond.

⁸Ai có được sự khôn ngoan thương mến linh hồn mình; Còn ai giữ lấy sự thông sáng tìm được phước hạnh.Mafunzo✕Tấm lòng có nghĩa là sự khôn ngoan — Bản KJV nói 'có được sự khôn ngoan,' nhưng tiếng Hê-bơ-rơ theo nghĩa đen nói 'có được tấm lòng' (lev). Trong cách suy nghĩ của người Hê-bơ-rơ, tấm lòng là tâm trí và ý chí. Vì vậy, 'có được sự khôn ngoan' có nghĩa là hình thành sự hiểu biết và tính cách chân thật, và đó là loại yêu thương bản thân tốt nhất.The one who acquires wisdom loves himself; the one who preserves understanding will prosper.

⁹Chứng gian sẽ chẳng thoát khỏi bị phạt; Và kẻ buông lời giả dối sẽ bị hư mất.A false witness will not go unpunished, and the one who spouts out lies will perish.

¹⁰Ăn ở sung sướng chẳng xứng hiệp cho kẻ ngu muội; Phương chi kẻ tôi mọi cai trị các hoàng tử!Luxury is not appropriate for a fool; how much less for a servant to rule over princes!

¹¹Sự khôn ngoan của người khiến cho người chậm nóng giận; Và người lấy làm danh dự mà bỏ qua tội phạm.A person’s wisdom makes him slow to anger, and it is his glory to overlook an offense.

¹²Vua thạnh nộ khác nào sư tử gầm thét; Còn ân dịch người như sương móc xuống trên đồng cỏ.A king’s wrath is like the roar of a lion, but his favor is like dew on the grass.

¹³Con trai ngu muội là tai họa cho cha nó; Và sự tranh cãi của người vợ vốn một máng xối hằng chảy luôn.Mafunzo✕Máng xối dột — Mái nhà bằng phẳng thời xưa bị dột vào mùa mưa; một giọt nước rỉ đều đặn thật điên rồ. Châm ngôn nói rằng sự tranh cãi liên tục ở nhà giống hệt như vậy—nó làm mọi người mệt mỏi hơn là một trận cãi vã lớn.A foolish child is the ruin of his father, and a contentious wife is like a constant dripping.

¹⁴Nhà cửa và tài sản là cơ nghiệp của tổ phụ để lại; Còn một người vợ khôn ngoan do nơi Đức Giê-hô-va mà đến.A house and wealth are inherited from parents, but a prudent wife is from the Lord.

¹⁵Sự biếng nhác làm cho ngủ mê; Và linh hồn trễ nải sẽ bị đói khát.Laziness brings on a deep sleep, and the idle person will go hungry.

¹⁶Ai gìn giữ điều răn, gìn giữ lấy linh hồn mình; Nhưng kẻ nào không coi chừng đường lối mình sẽ thác.The one who obeys commandments guards his life; the one who despises his ways will die.

¹⁷Ai thương xót kẻ nghèo, tức cho Đức Giê-hô-va vay mượn; Ngài sẽ báo lại việc ơn lành ấy cho người.Mafunzo✕Cho Đức Chúa Trời vay — Đức Chúa Trời coi sự thương xót dành cho người nghèo như một món vay cho chính Ngài, và Ngài hứa sẽ trả lại. Đây là ý tưởng giống như lời của Chúa Giê-su: điều gì bạn làm cho người thiếu thốn, bạn làm cho Ngài.(MAT 25:40)The one who is gracious to the poor lends to the Lord, and the Lord will repay him for his good deed.

¹⁸Hãy sửa phạt con ngươi trong lúc còn sự trông cậy; Nhưng chớ toan lòng giết nó.Discipline your child, for there is hope, but do not set your heart on causing his death.

¹⁹Người hay nóng giận dữ tợn, sẽ phải mang hình; Vì nếu con giải cứu hắn, ắt phải giải cứu lại nữa.A person with great anger bears the penalty, but if you deliver him from it once, you will have to do it again.

²⁰Hay nghe lời khuyên dạy, và tiếp nhận sự giáo hối, Để con được khôn ngoan trong lúc cuối cùng.Listen to advice and receive discipline, that you may become wise by the end of your life.

²¹Trong lòng loài người có nhiều mưu kế; Song ý chỉ của Đức Giê-hô-va sẽ thành được.There are many plans in a person’s mind, but it is the counsel of the Lord which will stand.

²²Lòng nhân từ của người làm cho người ta yêu chuộng mình; Và người nghèo khổ là hơn kẻ nói dối.Mafunzo✕Lòng nhân từ là sự thành tín — Từ 'nhân từ' là hesed—lòng thành tín vững bền theo giao ước, không chỉ là sự tử tế bề ngoài. Câu này nói rằng tình yêu mà người ta khao khát là tính cách đáng tin cậy, giữ lời hứa này. Thà người nghèo đáng tin cậy hơn kẻ nói dối.What is desirable for a person is to show loyal love, and a poor person is better than a liar.

²³Sự kính sợ Đức Giê-hô-va dẫn đến sự sống, Làm cho người ta được ở thỏa nguyện, không bị tai họa lâm đến.Fearing the Lord leads to life, and one who does so will live satisfied; he will not be afflicted by calamity.

²⁴Kẻ biếng nhác thò tay mình trong dĩa, Rồi không thèm đem nó lên miệng mình nữa.Mafunzo✕Giấu trong dĩa — Văn bản tiếng Hê-bơ-rơ nói anh ta giấu tay mình 'trong dĩa'—quá lười biếng để đưa thức ăn từ chén lên miệng. Câu song song ở 26:15 nói 'trong lòng,' và bản KJV dùng từ đó ở đây. Cả hai hình ảnh đều là sự phóng đại hài hước về sự lười biếng.(PRO 26:15)The sluggard plunges his hand in the dish, and he will not even bring it back to his mouth!

²⁵Hãy đánh kẻ nhạo báng, thì người ngu dại sẽ trở nên khôn khéo; Khá sửa dạy người thông sáng, ắt người sẽ hiểu điều tri thức.Flog a scorner, and as a result the simpleton will learn prudence; correct a discerning person, and as a result he will understand knowledge.

²⁶Kẻ hãm hại cha mình, và xô đuổi mẹ mình, Là một con trai gây hổ ngươi và chiêu sỉ nhục.The one who robs his father and chases away his mother is a son who brings shame and disgrace.

²⁷Hỡi con, hãy thôi nghe sự khuyên dạy Khiến cho con lầm lạc cách xa các lời tri thức.If you stop listening to instruction, my child, you will stray from the words of knowledge.

²⁸Chứng gian tà nhạo báng sự công bình; Và miệng kẻ dữ nuốt tội ác.A crooked witness scorns justice, and the mouth of the wicked devours iniquity.

²⁹Sự xét đoán dự bị cho kẻ nhạo báng; Và roi vọt sắm sửa cho lưng kẻ ngu muội.Judgments are prepared for scorners, and floggings for the backs of fools.