Châm-ngôn 13

¹Con khôn ngoan nghe sự khuyên dạy của cha; Song kẻ nhạo báng không khứng nghe lời quở trách.A wise son accepts his father’s discipline, but a scoffer does not listen to rebuke.

²Nhờ bông trái của miệng mình, người hưởng lấy sự lành; Còn linh hồn kẻ gian ác sẽ ăn điều cường bạo.From the fruit of his speech a person eats good things, but the faithless desire the fruit of violence.

³Kẻ canh giữ miệng mình, giữ được mạng sống mình; Nhưng kẻ nào hở môi quá, bèn bị bại hoại.The one who guards his words guards his life, but whoever is talkative will come to ruin.

⁴Lòng kẻ biếng nhác mong ước, mà chẳng có chi hết; Còn lòng người siêng năng sẽ được no nê.The appetite of the sluggard craves but gets nothing, but the desire of the diligent will be abundantly satisfied.

⁵Người công bình ghét lời dối trá; Song kẻ hung ác đáng gớm ghê và bị hổ thẹn.The righteous person hates anything false, but the wicked person acts in shameful disgrace.

⁶Sự công bình bảo hộ người ăn ở ngay thẳng; Nhưng sự gian ác đánh đổ kẻ phạm tội.Righteousness guards the one who lives with integrity, but wickedness overthrows the sinner.

⁷Có kẻ làm bộ giàu, mà chẳng có gì hết; Cũng có người làm bộ nghèo, lại có của cải nhiều.There is one who pretends to be rich and yet has nothing; another pretends to be poor and yet possesses great wealth.

⁸Giá chuộc mạng sống loài người, ấy là của cải mình; Còn kẻ nghèo chẳng hề nghe lời hăm dọa.The ransom of a person’s life is his wealth, but the poor person hears no threat.

⁹Sự sáng của kẻ lành soi rạng ngời; Nhưng đèn kẻ ác lại bị tắt đi.The light of the righteous shines brightly, but the lamp of the wicked goes out.

¹⁰Sự kiêu ngạo chỉ sanh ra điều cãi lộn; Còn sự khôn ngoan ở với người chịu lời khuyên dạy.With pride comes only contention, but wisdom is with the well-advised.

¹¹Hoạch tài ắt phải hao bớt; Còn ai lấy tay thâu góp sẽ được thêm của nhiều lên.研读✕Của cải do hư không — Từ 'hư không' dịch từ 'hebel', có nghĩa là phù du hoặc hơi nước, như trong Truyền-đạo. Của cải có được một cách bất chính sẽ nhanh chóng tiêu tan, nhưng lao động bền bỉ đem lại sự gia tăng lâu dài.(ECC 1:2)Wealth gained quickly will dwindle away, but the one who gathers it little by little will become rich.

¹²Sự trông cậy trì hoãn khiến lòng bị đau đớn; Nhưng khi sự ước ao được thành, thì giống như một cây sự sống.研读✕Cây sự sống — 'Cây sự sống' xuất hiện xuyên suốt sách Châm-ngôn (3:18, 11:30, 15:4) và liên hệ ngược lại với vườn Ê-đen (Sáng 2:9). Một ước vọng được thành tựu nuôi dưỡng linh hồn giống như cây đó.(GEN 2:9)Hope deferred makes the heart sick, but a longing fulfilled is like a tree of life.

¹³Kẻ nào khinh lời dạy, ắt bị hư bại; Còn ai kính sợ giới mạng, nấy được ban thưởng.The one who despises instruction will pay the penalty, but whoever esteems instruction will be rewarded.

¹⁴Sự dạy dỗ của người khôn ngoan vốn một nguồn sự sống, Đặng khiến người ta tránh khỏi bẫy sự chết.Instruction from the wise is like a life-giving fountain, to turn a person from deadly snares.

¹⁵Sự thông sáng thật được ân điển; Song con đường kẻ phạm tội lấy làm khốn cực thay.Keen insight wins favor, but the conduct of the unfaithful is harsh.

¹⁶Phàm người khôn khéo làm việc cứ theo sự hiểu biết; Nhưng kẻ ngu muội bày tỏ ra sự điên dại mình.Every shrewd person acts with knowledge, but a fool displays his folly.

¹⁷Sứ giả gian ác sa vào tai họa; Còn khâm sai trung tín khác nào thuốc hay.An unreliable messenger falls into trouble, but a faithful envoy brings healing.

¹⁸Ai chối sự khuyên dạy sẽ bị nghèo khổ và sỉ nhục; Nhưng kẻ nào nhận tiếp lời quở trách sẽ được tôn trọng.The one who neglects discipline ends up in poverty and shame, but the one who accepts reproof is honored.

¹⁹Sự ước ao mà được thành lấy làm êm dịu cho linh hồn; Còn lìa bỏ điều dữ, quả là sự gớm ghiếc cho kẻ ngu muội.A desire fulfilled is sweet to the soul, but fools abhor turning away from evil.

²⁰Ai giao tiếp với người khôn ngoan, trở nên khôn ngoan; Nhưng kẻ làm bạn với bọn điên dại sẽ bị tàn hại.The one who associates with the wise grows wise, but a companion of fools suffers harm.

²¹Tai họa đuổi theo kẻ có tội; Còn phước lành là phần thưởng của người công bình.Calamity pursues sinners, but prosperity rewards the righteous.

²²Người lành lưu truyền gia sản cho con cháu mình; Song của cải kẻ có tội dành cho người công bình.A benevolent person leaves an inheritance for his grandchildren, but the wealth of a sinner is stored up for the righteous.

²³Chỗ người nghèo khai phá sanh nhiều lương thực; Nhưng có kẻ bị tiêu mất tại vì thiếu sự công bình;There is abundant food in the field of the poor, but it is swept away by injustice.

²⁴Người nào kiêng roi vọt ghét con trai mình; Song ai thương con ắt cần lo sửa trị nó.研读✕Kiêng roi vọt — Roi vọt (shevet) là biểu tượng của thẩm quyền và sự kỷ luật đầy yêu thương, không phải hình phạt khắc nghiệt. Người khôn ngoan sửa trị con cái từ sớm và nhất quán vì lợi ích của đứa trẻ.The one who spares his rod hates his child, but the one who loves his child is diligent in disciplining him.

²⁵Người công bình ăn cho phỉ dạ mình; Còn bụng kẻ ác bị đói.The righteous has enough food to satisfy his appetite, but the belly of the wicked lacks food.