Các Quan Xét 1

¹Sau khi Giô-suê qua đời, dân Y-sơ-ra-ên bèn cầu hỏi Đức Giê-hô-va, mà rằng: Ai là người trong chúng tôi phải đi lên trước đặng đánh dân Ca-na-an?After Joshua died, the Israelites asked the Lord, “Who should lead the invasion against the Canaanites and launch the attack?”

²Đức Giê-hô-va đáp rằng: Ấy là người Giu-đa phải đi lên; kìa, ta đã phó xứ vào tay họ.The Lord said, “The men of Judah should take the lead. Be sure of this! I am handing the land over to them.”

³Người Giu-đa bèn nói cùng người Si-mê-ôn, là anh em mình, rằng: Hãy đi lên cùng tôi trong xứ đã bắt thăm về tôi, thì chúng ta sẽ đánh dân Ca-na-an; rồi tôi cũng sẽ đi cùng anh em đến xứ đã bắt thăm về anh em. Người Si-mê-ôn bèn đi với họ.The men of Judah said to their relatives, the men of Simeon, “Invade our allotted land with us and help us attack the Canaanites. Then we will go with you into your allotted land.” So the men of Simeon went with them.

⁴Vậy, người Giu-đa đi lên, Đức Giê-hô-va phó dân Ca-na-an và dân Phê-rê-sít vào tay họ; tại Bê-xéc họ đánh giết một vạn người.The men of Judah attacked, and the Lord handed the Canaanites and Perizzites over to them. They killed ten thousand men at Bezek.

⁵Ở Bê-xéc cũng có gặp A-đô-ni-Bê-xéc, bèn xông vào người, đánh bại dân Ca-na-an và dân Phê-rê-sít.They met Adoni-Bezek at Bezek and fought him. They defeated the Canaanites and Perizzites.

⁶A-đô-ni-Bê-xéc chạy trốn, nhưng chúng đuổi theo, bắt được người, chặt ngón cái của tay và chân.Studie✕Ngón cái tay và chân — Một phong tục: việc chặt ngón cái tay và chân của một vị vua bại trận khiến ông ta không bao giờ có thể chiến đấu hoặc phục vụ được nữa, đó là một sự sỉ nhục kéo dài.When Adoni-Bezek ran away, they chased him and captured him. Then they cut off his thumbs and big toes.

⁷Bấy giờ A-đô-ni-Bê-xéc nói rằng: Có bảy mươi vua bị chặt ngón cái của tay và chân, lượm vật chi rớt dưới bàn ta. Điều ta đã làm, Đức Chúa Trời lại báo ứng ta. Người ta dẫn vua đến Giê-ru-sa-lem, và người chết tại đó.Adoni-Bezek said, “Seventy kings, with thumbs and big toes cut off, used to lick up food scraps under my table. God has repaid me for what I did to them.” They brought him to Jerusalem, where he died.

⁸Người Giu-đa hãm đánh thành Giê-ru-sa-lem và chiếm lấy, dùng lưỡi gươm giết dân cư, và phóng hỏa thành.The men of Judah attacked Jerusalem and captured it. They put the sword to it and set the city on fire.

⁹Kế ấy, người Giu-đa đi xuống đặng đánh dân Ca-na-an ở trên núi, miền nam, và đồng bằng;Later the men of Judah went down to attack the Canaanites living in the hill country, the Negev, and the lowlands.

¹⁰lại đi đánh dân Ca-na-an ở tại Hếp-rôn (tên Hếp-rôn thuở xưa là Ki-ri-át-A-ra-ba), và đánh Sê-sai, A-hi-man, cùng Tanh-mai.Studie✕Ki-ri-át-A-ra-ba — Hếp-rôn ban đầu được gọi là 'Thành của A-ra-ba' – A-ra-ba là tổ tiên người khổng lồ vĩ đại của dân A-na-kim (GIO 15:13).(JOS 15:13)The men of Judah attacked the Canaanites living in Hebron. (Hebron used to be called Kiriath Arba.) They killed Sheshai, Ahiman, and Talmai.

¹¹Từ đó, người Giu-đa đi đánh dân cư của Đê-bia (tên Đê-bia thuở xưa là Ki-ri-át-Sê-phê).From there they attacked the people of Debir. (Debir used to be called Kiriath Sepher.)

¹²Ca-lép bèn nói: Ai hãm đánh Ki-ri-át-Sê-phe, và chiếm lấy nó, thì ta sẽ gả con gái ta là Ạc-sa cho người ấy làm vợ.Caleb said, “To the man who attacks and captures Kiriath Sepher I will give my daughter Acsah as a wife.”

¹³Bấy giờ, Ốt-ni-ên, con trai Kê-na, em thứ Ca-lép, chiếm lấy thành đó, nên Ca-lép gả con gái mình là Ạc-sa cho người làm vợ.When Othniel son of Kenaz, Caleb’s younger brother, captured it, Caleb gave him his daughter Acsah as a wife.

¹⁴Khi nàng đã đến nhà Ốt-ni-ên, nàng giục người xin cha mình một miếng ruộng. Nàng xuống khỏi lừa, thì Ca-lép hỏi rằng: Con muốn chi?One time Acsah came and charmed her father so she could ask him for some land. When she got down from her donkey, Caleb said to her, “What would you like?”

¹⁵Nàng thưa rằng: Xin cha cho con một của phước. Vì cha đã định cho con ở đất miền nam, xin hãy cho con những nguồn nước! Ca-lép bèn ban cho nàng các nguồn trên và các nguồn dưới.Studie✕Một ‘của phước’ cho các nguồn nước — Trong tiếng Hê-bơ-rơ, ‘phước’ thường có nghĩa là một món quà. Ác-sa thực sự đã xin các nguồn nước – một nhu cầu thực tế – và Ca-lép đã ban cho nàng cả nguồn trên và nguồn dưới.She answered, “Please give me a special present. Since you have given me land in the Negev, now give me springs of water.” So Caleb gave her both the upper and lower springs.

¹⁶Vả, con cháu của Kê-nít, là anh em bên vợ của Môi-se, từ thành Cây Chà là đi lên với con cháu Giu-đa, đến trong đồng vắng Giu-đa, ở về phía nam A-rát, và lập chỗ ở tại giữa dân sự.Now the descendants of the Kenite, Moses’ father-in-law, went up with the people of Judah from the City of Date Palm Trees to Arad in the desert of Judah, located in the Negev. They went and lived with the people of Judah.

¹⁷Kế ấy, người Giu-đa đi cùng anh em mình, là người Si-mê-ôn, đánh dân Ca-na-an ở tại Xê-phát, tận diệt nơi ấy, rồi gọi tên nó là Họt-ma.Studie✕Họt-ma nghĩa là sự hủy diệt — Tên Họt-ma xuất phát từ từ 'herem' (dành cho sự hủy diệt). Thành phố này đã nằm dưới sự cấm đoán của Đức Chúa Trời trong DÂN 21:3.(NUM 21:3)The men of Judah went with their brothers the men of Simeon and defeated the Canaanites living in Zephath. They wiped out Zephath. So people now call the city Hormah.

¹⁸Người Giu-đa cũng chiếm lấy Ga-xa cùng địa phận nó, Ách-ca-lôn cùng địa phận nó, và Éc-rôn cùng địa phận nó.The men of Judah captured Gaza, Ashkelon, Ekron, and the territory surrounding each of these cities.

¹⁹Đức Giê-hô-va ở cùng người Giu-đa; người Giu-đa hãm lấy núi, còn dân sự ở trũng, thì họ đuổi đi không đặng, vì chúng nó có những xe bằng sắt.Studie✕Xe bằng sắt — Những chiếc xe được bọc sắt là một lợi thế đáng sợ. Sự thất bại của Y-sơ-ra-ên ở đây cho thấy sự sợ hãi của con người, chứ không phải do thiếu sức mạnh của Đức Chúa Trời, đã đóng lại cánh cửa vào thung lũng.The Lord was with the men of Judah. They conquered the hill country, but they could not conquer the people living in the coastal plain, because they had chariots with iron-rimmed wheels.

²⁰Kế sau, theo lịnh của Môi-se, người ta ban Hếp-rôn cho Ca-lép! Ca-lép bèn đuổi ba con trai của A-nác khỏi thành ấy.Caleb received Hebron, just as Moses had promised. He drove out the three Anakites.

²¹Nhưng con cháu Bên-gia-min không đuổi được dân Giê-bu-sít ở tại Giê-ru-sa-lem, nên dân Giê-bu-sít hãy còn ở chung cùng con cháu Bên-gia-min cho đến ngày nay.Studie✕Dân Giê-bu-sít vẫn ở lại — Mặc dù Giu-đa đã chiếm được Giê-ru-sa-lem trước đó (câu 8), Bên-gia-min không thể đuổi được dân Giê-bu-sít. Họ vẫn ở đó cho đến khi Đa-vít chinh phục họ (2 SA-MU-ÊN 5:6‑7).(2SA 5:6)The men of Benjamin, however, did not conquer the Jebusites living in Jerusalem. The Jebusites live with the people of Benjamin in Jerusalem to this very day.

²²Còn nhà Giô-sép cũng lên đánh Bê-tên, và Đức Giê-hô-va ở cùng họ.When the men of Joseph attacked Bethel, the Lord was with them.

²³Vậy, nhà Giô-sép sai do thám Bê-tên; tên thành nầy lúc trước là Lu-xơ.When the men of Joseph spied out Bethel (it used to be called Luz),

²⁴Những kẻ do thám thấy một người ở thành đi ra, bèn nói cùng người rằng; Xin chỉ cho chúng ta ngõ nào đi vào thành được, thì chúng ta sẽ làm ơn cho ngươi.the spies spotted a man leaving the city. They said to him, “If you show us a secret entrance into the city, we will reward you.”

²⁵Người bèn chỉ cho họ ngõ người ta đi vào thành được; chúng bèn lấy gươm đánh giết thành; nhưng để cho người đó và cả nhà người đi.He showed them a secret entrance into the city, and they put the city to the sword. But they let the man and his extended family leave safely.

²⁶Đoạn, người ấy đi vào xứ dân Hê-tít, xây một cái thành tại đó, và đặt tên là Lu-xơ, hãy còn gọi vậy cho đến ngày nay.He moved to Hittite country and built a city. He named it Luz, and it has kept that name to this very day.

²⁷Người Ma-na-se không đuổi được dân cư của Bết-Sê-an và của các thành địa hạt nó, cũng chẳng đuổi dân cư của Tha-a-nác và của các thành địa hạt nó, hoặc dân ở Đô-rơ và dân ở các thành địa hạt nó, hoặc dân ở Gíp-lê-am và dân ở trong các thành địa hạt nó, hoặc dân ở Mê-ghi-đô và dân ở các thành địa hạt nó, thì cũng chẳng đuổi đi, vì dân Ca-na-an quyết định ở trong xứ ấy.The men of Manasseh did not conquer Beth Shan, Taanach, or their surrounding towns. Nor did they conquer the people living in Dor, Ibleam, Megiddo or their surrounding towns. The Canaanites managed to remain in those areas.

²⁸Xảy khi Y-sơ-ra-ên trở nên cường thạnh, thì bắt dân Ca-na-an phục dịch; nhưng không có đuổi chúng nó đi hết.Whenever Israel was strong militarily, they forced the Canaanites to do hard labor, but they never totally conquered them.

²⁹Người Ép-ra-im cũng chẳng đuổi dân Ca-na-an ở tại Ghê-xe; nhưng dân Ca-na-an cứ ở cùng họ tại Ghê-xe.The men of Ephraim did not conquer the Canaanites living in Gezer. The Canaanites lived among them in Gezer.

³⁰Người Sa-bu-lôn cũng chẳng đuổi dân Kít-rôn, hoặc dân ở Na-ha-lô; và người Ca-na-an ở chung cùng người Sa-bu-lôn, song phải phục dịch họ.The men of Zebulun did not conquer the people living in Kitron and Nahalol. The Canaanites lived among them and were forced to do hard labor.

³¹Người A-se cũng chẳng đuổi dân ở A-cô, hoặc dân ở Si-đôn, dân ở Ách-láp, dân ở Ạc-xíp, dân ở Hên-ba, dân ở A-phéc hay là dân ở Rê-hốp.The men of Asher did not conquer the people living in Acco or Sidon, nor did they conquer Ahlab, Aczib, Helbah, Aphek, or Rehob.

³²Người A-se lập sản nghiệp ở giữa dân Ca-na-an, là dân bổn xứ; vì người A-se không đuổi chúng nó đi.The people of Asher live among the Canaanites residing in the land because they did not conquer them.

³³Người Nép-ta-li không đuổi dân ở Bết-Sê-mết và Bết-A-nát; nhưng lập sản nghiệp ở giữa dân Ca-na-an, là dân bổn xứ; còn dân Bết-Sê-mết và dân Bết-A-nát phải phục dịch người Nép-ta-li.The men of Naphtali did not conquer the people living in Beth Shemesh or Beth Anath. They live among the Canaanites residing in the land. The Canaanites living in Beth Shemesh and Beth Anath were forced to do hard labor for them.

³⁴Dân A-mô-rít dồn người Đan ở trên núi, không cho họ xuống trũng.The Amorites forced the people of Dan to live in the hill country. They did not allow them to live in the coastal plain.

³⁵Dân A-mô-rít định ở tại núi Hê-re, A-gia-lôn, và Sa-an-bim; nhưng tay của nhà Giô-sép thắng chúng nó, nên chúng nó phải phục dịch.The Amorites managed to remain in Har Heres, Aijalon, and Shaalbim. Whenever the tribe of Joseph was strong militarily, the Amorites were forced to do hard labor.

³⁶Địa phận dân A-mô-rít chạy từ dốc Ạc-ráp-bim, từ Sê-la trở lên.The border of Amorite territory ran from the Scorpion Ascent to Sela and on up.