Các Quan Xét 19

¹Nhằm lúc không có vua trong Y-sơ-ra-ên, có một người Lê-vi đến kiều ngụ nơi góc xa hơn hết của núi Ép-ra-im, lấy một người vợ bé ở Bết-lê-hem, thành xứ Giu-đa.Mafunzo✕Không có vua trong Y-sơ-ra-ên — Cụm từ này, lặp lại trong Sách Các Quan Xét, giải thích cho những thời kỳ đen tối của sách. Khi không có vua, không có sự cai trị hay công lý trung ương, và mỗi người làm điều họ cho là đúng. Điều này tạo tiền đề cho những sự kiện khủng khiếp sắp xảy ra.In those days Israel had no king. There was a Levite living temporarily in the remote region of the Ephraimite hill country. He acquired a concubine from Bethlehem in Judah.

²Vợ bé người hành dâm, bỏ người, đi về nhà cha mình tại Bết-lê-hem trong xứ Giu-đa, và ở đó bốn tháng.However, she got angry at him and went home to her father’s house in Bethlehem in Judah. When she had been there four months,

³Chồng nàng chổi dậy, đi theo nàng, muốn lấy lời ngọt cảm lòng nàng, đặng dẫn nàng về nhà mình. Người có đem theo một đầy tớ và hai con lừa. Nàng mời người vào nhà cha mình. Cha nàng thấy người đến, ra đón rước cách vui mừng.her husband came after her, hoping he could convince her to return. He brought with him his servant and a pair of donkeys. When she brought him into her father’s house and the girl’s father saw him, he greeted him warmly.

⁴Ông gia người, là cha của người đàn bà trẻ, cầm người lại, và người ở nhà ông gia trong ba ngày, cùng ăn uống, và ngủ đêm tại đó.His father-in-law, the girl’s father, persuaded him to stay with him for three days, and they ate and drank together, and spent the night there.

⁵Ngày thứ tư, họ dậy sớm, và khi người Lê-vi sửa soạn ra đi, cha của người đàn bà trẻ bèn nói cùng rể mình rằng: Hãy dùng một miếng bánh đặng đỡ lòng con, rồi sau các ngươi sẽ đi.On the fourth day they woke up early and the Levite got ready to leave. But the girl’s father said to his son-in-law, “Have a bite to eat for some energy, then you can go.”

⁶Vậy, vợ chồng ngồi ăn uống cùng nhau. Cha của người đàn bà trẻ nói cùng người chồng rằng: Con hãy định ở lại đêm nay nữa, cho lòng con vui mừng!So the two of them sat down and had a meal together. Then the girl’s father said to the man, “Why not stay another night and have a good time!”

⁷Người Lê-vi dậy sớm đặng đi, nhưng ông gia ép nài quá, đến đỗi người trở lại, và ở đêm đó nữa.When the man got ready to leave, his father-in-law convinced him to stay another night.

⁸Ngày thứ năm, người dậy sớm đặng ra đi, thì cha của người đàn bà trẻ nói cùng người rằng: Xin con hãy dùng bữa, nán ở lại cho đến xế chiều. Rồi vợ chồng ngồi lại ăn.He woke up early in the morning on the fifth day so he could leave, but the girl’s father said, “Get some energy. Wait until later in the day to leave!” So they ate a meal together.

⁹Đoạn, người Lê-vi đứng dậy đặng đi cùng vợ bé và tôi tớ mình; nhưng ông gia, là cha của người đàn bà trẻ, nói rằng: Nầy, ngày đã xế, chiều hầu gần, cha xin hai con hãy ở đêm tại đây. Ngày đã xế, hãy ở đêm lại đây, cho lòng con vui mừng. Ngày mai, hai con sẽ thức dậy sớm, đặng lên đường, và trở về nhà con.When the man got ready to leave with his concubine and his servant, his father-in-law, the girl’s father, said to him, “Look! The day is almost over! Stay another night! Since the day is over, stay another night here and have a good time. You can get up early tomorrow and start your trip home.”

¹⁰Nhưng người chồng không muốn ở đêm, bèn đứng dậy và đi. Người đến tại trước Giê-bu, tức Giê-ru-sa-lem, với hai con lừa thắng; cũng có vợ bé theo người.Mafunzo✕Giê-bu là Giê-ru-sa-lem — Trước khi Đa-vít chinh phục thành phố, Giê-ru-sa-lem được gọi là Giê-bu, một thành trì của dân Giê-bu. Người Lê-vi từ chối ở lại đó vì đó không phải là thành phố của Y-sơ-ra-ên – nhưng anh ta lại gặp phải sự bạo lực còn tồi tệ hơn trong chính dân tộc mình.But the man did not want to stay another night. He left and traveled as far as Jebus (that is, Jerusalem). He had with him a pair of saddled donkeys and his concubine.

¹¹Khi hai người đến gần Giê-bu, ngày đã xế nhiều rồi. Kẻ tôi tớ thưa cùng chủ rằng: Hè, chúng ta hãy xây qua đặng vào trong thành dân Giê-bu nầy, và ngủ đêm tại đó.When they got near Jebus, it was getting quite late and the servant said to his master, “Come on, let’s stop at this Jebusite city and spend the night in it.”

¹²Chủ đáp rằng: Chúng ta không vào trong một thành kẻ ngoại bang, là nơi chẳng có người Y-sơ-ra-ên; chúng ta sẽ đi đến Ghi-bê-a.But his master said to him, “We should not stop at a foreign city where non-Israelites live. We will travel on to Gibeah.”

¹³Người lại nói cùng kẻ đầy tớ rằng: Hè, ta hãy rán đi đến một nơi nào ở đằng trước, hoặc Ghi-bê-a hay là Ra-ma, đặng ngủ đêm tại đó.He said to his servant, “Come on, we will go into one of the other towns and spend the night in Gibeah or Ramah.”

¹⁴Vậy, chúng cứ đi đường; khi đến gần Ghi-bê-a, là thành thuộc về Bên-gia-min, thì mặt trời lặn rồi.So they traveled on, and the sun went down when they were near Gibeah in the territory of Benjamin.

¹⁵Chúng bèn quẹo vào thành Ghi-bê-a đặng ngủ đêm tại đó. Vậy, chúng đi vào, ngồi tại ngoài phố chợ của thành; vì không ai tiếp vào nhà mình đặng cho ở ban đêm.They stopped there and decided to spend the night in Gibeah. They came into the city and sat down in the town square, but no one invited them to spend the night.

¹⁶Vả, có một người già làm việc ở ngoài đồng, buổi chiều trở về. Người ấy vốn quê ở núi Ép-ra-im, đương kiều ngụ tại Ghi-bê-a; song dân cư thành nầy là người Bên-gia-min.But then an old man passed by, returning at the end of the day from his work in the field. The man was from the Ephraimite hill country; he was living temporarily in Gibeah. (The residents of the town were Benjaminites.)

¹⁷Người già ngước mắt lên, thấy kẻ hành khách nầy trên phố chợ của thành, bèn hỏi rằng: Ngươi ở đâu đến và đi đâu?When he looked up and saw the traveler in the town square, the old man said, “Where are you heading? Where do you come from?”

¹⁸Người hành khách đáp rằng: Chúng tôi đến từ Bết-lê-hem ở xứ Giu-đa, đang đi về nơi góc xa của núi Ép-ra-im, là nơi sanh tôi ra. Tôi đã đi đến Bết-lê-hem ở xứ Giu-đa, và nay tôi đến nhà của Đức Giê-hô-va, nhưng chẳng có ai tiếp tôi vào nhà mình!The Levite said to him, “We are traveling from Bethlehem in Judah to the remote region of the Ephraimite hill country. That’s where I’m from. I had business in Bethlehem in Judah, but now I’m heading home. But no one has invited me into their home.

¹⁹Vả lại, chúng tôi có rơm và cỏ cho lừa chúng tôi, rượu và bánh cho tôi, cho con đòi và cho người trai trẻ đi theo kẻ tôi tớ ông. Chẳng thiếu gì cho chúng tôi cả.We have enough straw and grain for our donkeys, and there is enough food and wine for me, your female servant, and the young man who is with your servants. We lack nothing.”

²⁰Người già nói: Bình an cho ngươi! Ta lãnh lo liệu mọi điều ngươi có cần dùng; ngươi sẽ chẳng ngủ đêm tại phố chợ đâu.The old man said, “Everything is just fine! I will take care of all your needs. But don’t spend the night in the town square.”

²¹Người già bèn mời người vào nhà, và cho lừa ăn; các hành khách rửa chân, rồi ăn và uống.So he brought him to his house and fed the donkeys. They washed their feet and had a meal.

²²Khi chúng đang ăn vui vẻ, có những người trong thành, là kẻ gian tà, vây nhà, dộng cửa và nói cùng ông già, là chủ nhà, rằng: Hãy đem người đã vào nhà ngươi đó ra, cho chúng ta biết hắn.Mafunzo✕Kẻ gian tà — Cụm từ Hê-bơ-rơ có nghĩa là những kẻ vô lại, gian ác. Ở đây, "gian tà" không phải là tên riêng mà là mô tả về những kẻ gây rối bại hoại, khủng bố người lạ và đi ngược lại mọi phong tục của người Ả Rập.They were having a good time, when suddenly some men of the city, some good-for-nothings, surrounded the house and kept beating on the door. They said to the old man who owned the house, “Send out the man who came to visit you so we can have sex with him.”

²³Chủ nhà ra đến cùng chúng, mà rằng: Hỡi anh em, đừng, xin chớ làm điều ác; vì người nầy đã vào nhà tôi, chớ phạm sự sỉ nhục nầy.The man who owned the house went outside and said to them, “No, my brothers! Don’t do this wicked thing! After all, this man is a guest in my house. Don’t do such a disgraceful thing!

²⁴Kìa, con gái ta còn đồng trinh, và vợ bé người kia; ta sẽ dẫn chúng nó ra ngoài cho anh em, anh em sẽ lăng nhục họ, đãi họ tùy ý thích anh em; nhưng với người nầy, chớ phạm điều sỉ nhục dường ấy.Mafunzo✕Tương tự như Sô-đôm — Việc ông già đề nghị trao con gái còn đồng trinh và vợ bé của khách cho đám đông để họ làm theo ý muốn mirroring cách Sô-đôm đã chào đón khách một cách khủng khiếp (Sáng thế ký 19:8). Cả hai đều cho thấy sự đón khách đã trở nên tà ác – che chở đàn ông với cái giá là phụ nữ.Here are my virgin daughter and my guest’s concubine. I will send them out and you can abuse them and do to them whatever you like. But don’t do such a disgraceful thing to this man!”

²⁵Song những kẻ đó không khứng nghe người. Người khách bèn bắt vợ bé mình dẫn ra ngoài cho chúng, chúng biết nàng, lăng nhục nàng trọn đêm cho đến sáng; rồi đuổi nàng về khi rạng đông.The men refused to listen to him, so the Levite grabbed his concubine and made her go outside. They raped her and abused her all night long until morning. They let her go at dawn.

²⁶Gần sáng, người đàn bà đến ngã tại cửa nhà chồng nàng trọ, và nằm tại đó cho đến sáng ngày.The woman arrived back at daybreak and was sprawled out on the doorstep of the house where her master was staying until it became light.

²⁷Sáng đến, chồng nàng chổi dậy, mở cửa nhà ra, đặng lên đường mình; kìa, thấy vợ bé mình nằm sải trước cửa nhà, hai tay ở trên ngạch.When her master got up in the morning, opened the doors of the house, and went outside to start on his journey, there was the woman, his concubine, sprawled out on the doorstep of the house with her hands on the threshold.

²⁸Người nói cùng nàng rằng: Hãy đứng dậy, chúng ta hãy đi. Song nàng chẳng trả lời. Người bèn để nàng trên lừa mình, lên đường và trở về nhà.He said to her, “Get up, let’s leave!” But there was no response. He put her on the donkey and went home.

²⁹Đến nhà rồi, người lấy một con dao, nắm vợ bé mình, chặt từng tay từng chân ra mười hai đoạn, gởi đi khắp địa phận Y-sơ-ra-ên.Mafunzo✕Lời kêu gọi đến Y-sơ-ra-ên — Việc người chồng chặt vợ bé thành mười hai đoạn và gửi đi khắp Y-sơ-ra-ên là một tín hiệu khủng khiếp, tuyệt vọng để tập hợp các chi tộc đòi công lý – giống như Sau-lơ sau này đã xẻo bò để đòi hành động trong 1 Sau-lơ 11:7.When he got home, he took a knife, grabbed his concubine, and carved her up into twelve pieces. Then he sent the pieces throughout Israel.

³⁰Hết thảy ai thấy sự đó, đều nói rằng: Từ khi dân Y-sơ-ra-ên ra khỏi xứ Ê-díp-tô cho đến ngày nay, người ta chưa hề làm hoặc thấy việc như vậy! Khá nghĩ đến điều đó, bàn luận nhau, và giảng ý ra.Everyone who saw the sight said, “Nothing like this has happened or been witnessed during the entire time since the Israelites left the land of Egypt! Take careful note of it! Discuss it and speak!”