Các Quan Xét 15

¹Sau ít lâu, nhằm mùa gặt lúa mì, Sam-sôn đi thăm vợ mình, đem cho nàng một con dê con, và nói rằng: Tôi muốn đi đến cùng vợ tôi trong phòng nàng. Nhưng cha nàng không cho phép người vào,Sometime later, during the wheat harvest, Samson took a young goat as a gift and went to visit his bride. He said to her father, “I want to have sex with my bride in her bedroom!” But her father would not let him enter.

²bèn nói rằng: Ta ngờ ngươi ghét nó, nên ta đã gả nó cho bạn của ngươi. Em gái nó há chẳng lịch sự hơn nó sao? Vậy, hãy lấy em nó thế cho.Studiu✕Bạn của chàng rể — Cha nàng đã không gả nàng cho một người lạ, mà gả cho chính "bạn" trong tiệc cưới của Sam-sôn (14:20). Trong văn hóa này, sự xấu hổ là công khai và cố tình: người bạn thân của đám cưới, của tất cả mọi người, lại được trao cô dâu. Điều này giải thích cơn giận của Sam-sôn.Her father said, “I really thought you absolutely despised her, so I gave her to your best man. Her younger sister is more attractive than she is. Take her instead!”

³Sam-sôn đáp rằng: Nếu lần nầy ta làm hại cho dân Phi-li-tin, thì ta cũng vô tội.Samson said to them, “This time I am justified in doing the Philistines harm!”

⁴Vậy, Sam-sôn đi bắt ba trăm con chó rừng, cũng lấy những đuốc, rồi cột đuôi mỗi hai con lại, và cột đuốc giữa hai đuôi.Samson went and captured three hundred jackals and got some torches. He tied the jackals in pairs by their tails and then tied a torch to each pair.

⁵Người đốt đuốc, thả chó rừng vào trong lúa mì của dân Phi-li-tin. Như vậy, người đốt lúa mì đã bó cùng lúa mì chưa gặt, và các vườn ô-li-ve.Studiu✕Từ "lúa mì" có nghĩa là ngũ cốc — Trong bản King James Version, "corn" là một từ tiếng Anh cổ có nghĩa là ngũ cốc - lúa mì, lúa mạch, hoặc tương tự - không phải ngô, loại cây không có ở xứ Israel cổ đại. Vì vậy, "lúa mì đứng" là ngũ cốc đang mọc, và "bó" là những bó lúa. Lửa hủy diệt nguồn cung cấp lương thực của dân Phi-li-tin.He lit the torches and set the jackals loose in the Philistines’ standing grain. He burned up the grain heaps and the standing grain, as well as the vineyards and olive groves.

⁶Dân Phi-li-tin hỏi: Ai đã làm điều đó? Người ta đáp: Sam-sôn, rể của người Thim-na, bởi vì người Thim-na bắt vợ hắn mà gả cho một người bạn của hắn. Dân Phi-li-tin bèn đi lên, thiêu nàng luôn với cha nàng trong lửa.The Philistines asked, “Who did this?” They were told, “Samson, the Timnite’s son-in-law, because the Timnite took Samson’s bride and gave her to his best man.” So the Philistines went up and burned her and her father.

⁷Sam-sôn nói: Nếu các ngươi làm như vậy, thì ta quyết hẳn báo thù các ngươi rồi mới chịu an nghỉ.Samson said to them, “Because you did this, I will get revenge against you before I quit fighting.”

⁸Người đánh chúng nó bị thua bệ cả thể. Đoạn, người đi xuống và ở tại hang đá Ê-tam.He struck them down and defeated them. Then he went down and lived for a time in the cave in the cliff of Etam.

⁹Bấy giờ, dân Phi-li-tin đi lên, đóng trại tại Giu-đa, và tràn ra đến Lê-chi.The Philistines went up and invaded Judah. They arrayed themselves for battle in Lehi.

¹⁰Người Giu-đa nói cùng chúng rằng: Cớ sao các ngươi lên đánh chúng ta? Chúng đáp: Chúng ta lên đây, ấy đặng trói Sam-sôn: chúng ta sẽ đãi hắn y như hắn đã đãi chúng ta!The men of Judah said, “Why are you attacking us?” The Philistines said, “We have come up to take Samson prisoner so we can do to him what he has done to us.”

¹¹Ba ngàn người Giu-đa bèn xuống hang đá Ê-tam mà nói cùng Sam-sôn rằng: Ngươi há chẳng biết dân Phi-li-tin là chủ chúng ta ư? Vậy, sao ngươi đã làm điều đó cho chúng ta? Người đáp: Ta đãi chúng nó như chính chúng nó đãi ta.Three thousand men of Judah went down to the cave in the cliff of Etam and said to Samson, “Do you not know that the Philistines rule over us? Why have you done this to us?” He said to them, “I have only done to them what they have done to me.”

¹²Chúng lại nói rằng: Chúng ta xuống đặng trói ngươi, để nộp ngươi vào tay dân Phi-li-tin. Sam-sôn tiếp: Hãy thề cùng ta rằng các ngươi chẳng giết ta.They said to him, “We have come down to take you prisoner so we can hand you over to the Philistines.” Samson said to them, “Promise me you will not kill me.”

¹³Chúng đáp rằng: Không, chúng ta chỉ muốn trói ngươi, nộp vào tay dân Phi-li-tin, chớ chẳng muốn giết ngươi đâu. Vậy, chúng bèn trói người bằng hai sợi dây mới, và dắt ra khỏi hang đá.They said to him, “We promise! We will only take you prisoner and hand you over to them. We promise not to kill you.” They tied him up with two brand new ropes and led him up from the cliff.

¹⁴Khi đến Lê-chi, dân Phi-li-tin ra đón người và la tiếng reo mừng. Song Thần của Đức Giê-hô-va cảm động Sam-sôn, những dây cột cánh tay người trở thành như chỉ gai bị lửa đốt, tàn rớt khỏi tay người.Studiu✕Thần của Đức Chúa Trời ban sức mạnh cho ông — Cụm từ tương tự, "Thần của Đức Giê-hô-va cảm động Sam-sôn," xuất hiện ở 14:6. Trong sách Các Quan Xét, Thần này ban cho sức mạnh siêu nhiên, không phải sự hoàn hảo về đạo đức. Sam-sôn vẫn còn nuôi lòng trả thù, nhưng những sợi dây bị đứt vì Đức Chúa Trời đang dùng ông để giải cứu dân Y-sơ-ra-ên.When he arrived in Lehi, the Philistines shouted as they approached him. But the Lord’s spirit empowered him. The ropes around his arms were like flax dissolving in fire, and they melted away from his hands.

¹⁵Gặp được một cái hàm lừa con mới tinh, người bèn giơ tay lượm lấy, và dùng nó đánh một ngàn người.He happened to see a solid jawbone of a donkey. He grabbed it and struck down a thousand men.

¹⁶Bấy giờ, Sam-sôn nói rằng: Với một hàm lừa, giết chất thây từng đống! Với một hàm lừa, ta đánh một ngàn người!Studiu✕Chơi chữ hàm lừa của Sam-sôn — Sam-sôn chơi chữ trong tiếng Hê-bơ-rơ: các từ chỉ "hàm lừa" và "chất đống" nghe giống nhau. Bài thơ thô thiển của ông nói rằng với một hàm lừa, ông đã giết chết "chất thây từng đống" dân Phi-li-tin. Cách chơi chữ nghe có vẻ hài hước, nhưng nó tôn vinh một chiến thắng thực sự do Đức Chúa Trời ban cho.Samson then said, “With the jawbone of a donkey I have left them in heaps; with the jawbone of a donkey I have struck down a thousand men!”

¹⁷Khi người đã nói xong, bèn ném cái hàm lừa khỏi tay mình, và đặt tên chỗ đó là Ra-mát-Lê-chi.Studiu✕Đồi Hàm Lừa — Ra-mát-Lê-chi có nghĩa là "Đồi của Hàm Lừa." "Lê-chi" là cùng một từ Hê-bơ-rơ được sử dụng cho vũ khí hàm lừa trong câu 15. Bằng cách đặt tên cho địa điểm này, Sam-sôn biến chiến trường thành một đài tưởng niệm vĩnh cửu về vụ thảm sát.When he finished speaking, he threw the jawbone down and named that place Ramath Lehi.

¹⁸Bởi người bị khát nước quá đỗi, bèn cầu khẩn Đức Giê-hô-va, mà rằng: Chúa đã ban cho tôi tớ Chúa sự giải cứu lớn lao nầy; hồ dễ nào bây giờ tôi phải chết khát, và sa vào tay những kẻ không chịu cắt bì sao?He was very thirsty, so he cried out to the Lord and said, “You have given your servant this great victory. But now must I die of thirst and fall into hands of the Philistines?”

¹⁹Đức Chúa Trời liền chẻ hòn đá bộng ở tại Lê-chi, có nước chảy ra; Sam-sôn uống, thì tâm thần người hồi tỉnh, và lòng mạnh mẽ lại. Bởi đó cho nên người ta đặt tên cái suối nầy là Ên-Ha-cô-rê cho đến ngày nay. Suối ấy ở tại Lê-chi.Studiu✕Suối của Đấng Kêu Gọi — Ên-Ha-cô-rê có nghĩa là "suối của người kêu gọi" hoặc "suối của Đấng Kêu Gọi." Sam-sôn đang chết khát và đã kêu cầu Chúa; Đức Chúa Trời đã mở một suối tại đó. Tên gọi là một lời chứng bền vững rằng Đức Chúa Trời đáp lời cầu nguyện tuyệt vọng.So God split open the basin at Lehi and water flowed out from it. When he took a drink, his strength was restored and he revived. For this reason he named the spring En Hakkore. It remains in Lehi to this very day.

²⁰Nhằm thời kỳ dân Phi-li-tin quản hạt Y-sơ-ra-ên, thì Sam-sôn làm quan xét nơi Y-sơ-ra-ên trọn hai mươi năm.Samson led Israel for twenty years during the days of Philistine prominence.