2 Sử-ký 25

¹A-ma-xia được hai mươi lăm tuổi khi người lên ngôi làm vua; người cai trị hai mươi chín năm tại Giê-ru-sa-lem; mẹ người tên là Giô-a-đan, quê ở Giê-ru-sa-lem.Amaziah was twenty-five years old when he began to reign, and he reigned for twenty-nine years in Jerusalem. His mother was Jehoaddan, who was from Jerusalem.

²Người làm điều thiện tại trước mặt Đức Giê-hô-va, song lòng không được trọn lành.He did what the Lord approved, but not with wholehearted devotion.

³Xảy khi nước người được vững chắc, thì người xử tử những đầy tớ đã giết cha mình.When he had secured control of the kingdom, he executed the servants who had assassinated his father.

⁴Nhưng người không xử tử các con trai chúng, theo điều đã chép trong sách luật pháp của Môi-se, như Đức Giê-hô-va đã phán dặn rằng: Cha sẽ chẳng phải chết vì con, con cũng sẽ chẳng phải chết vì cha; song mỗi người sẽ chết vì tội mình.Study✕Luật về hình phạt — Vua tuân theo luật pháp của Đức Chúa Trời rằng mỗi người phải chết vì tội riêng của mình, không trừng phạt con cái vì tội ác của cha ông. Điều này đã được chép trong Phục truyền luật lệ ký 24:16.(DEU 24:16)However, he did not execute their sons. He obeyed the Lord’s commandment as recorded in the law scroll of Moses, “Fathers must not be executed for what their sons do, and sons must not be executed for what their fathers do. A man must be executed only for his own sin.”

⁵A-ma-xia nhóm những người Giu-đa, cứ theo họ hàng của tổ phụ Giu-đa và Bên-gia-min, mà lập những quan tướng cai ngàn người và cai trăm người; lại tu bộ những người từ hai mươi tuổi sấp lên, số cộng được ba mươi vạn người kén chọn ra trận được cùng có tài cầm giáo và khiên.Amaziah assembled the people of Judah and assigned them by families to the commanders of units of a thousand and the commanders of units of a hundred for all Judah and Benjamin. He counted those twenty years old and up and discovered there were 300,000 young men of fighting age equipped with spears and shields.

⁶Người cũng mộ mười vạn người mạnh dạn trong Y-sơ-ra-ên, giá một trăm ta lâng bạc.He hired 100,000 Israelite warriors for a hundred talents of silver.

⁷Nhưng có người của Đức Chúa Trời đến nói với người rằng: Hỡi vua! đạo binh Y-sơ-ra-ên chớ kéo đi với vua; vì Đức Giê-hô-va chẳng ở cùng Y-sơ-ra-ên, chẳng ở cùng các con cháu Ép-ra-im.Study✕Liên minh với Y-sơ-ra-ên — Người của Đức Chúa Trời cảnh báo A-ma-xia không được thuê quân đội từ vương quốc Y-sơ-ra-ên phía bắc vì họ đã lìa bỏ Đức Giê-hô-va. Đức Chúa Trời sẽ không ban phước cho việc dựa dẫm vào những đồng minh không trung tín.But a prophet visited him and said: “O king, the Israelite troops must not go with you, for the Lord is not with Israel or any of the Ephraimites.

⁸Còn nếu vua muốn đi, thì hãy đi đi khá làm cho mình mạnh mẽ mà chinh chiến đi; Đức Chúa Trời sẽ khiến vua ngã trước mặt quân thù; vì Đức Chúa Trời có quyền giúp cho thắng và cũng có quyền làm cho sa bại.Even if you go and fight bravely in battle, God will defeat you before the enemy. God is capable of helping or defeating.”

⁹A-ma-xia nói với người Đức Chúa Trời rằng: Còn về một trăm ta lâng bạc kia, mà ta đã phát cho đạo binh Y-sơ-ra-ên, thì phải làm sao? Người của Đức Chúa Trời đáp: Đức Giê-hô-va có thể ban cho vua nhiều hơn số ấy.Study✕Đức Chúa Trời có thể ban cho nhiều hơn — Khi A-ma-xia lo lắng về việc mất số bạc đã trả, người của Đức Chúa Trời đáp rằng Đức Giê-hô-va có thể ban cho nhiều hơn thế. Tin cậy Đức Chúa Trời luôn đáng giá hơn bất kỳ sự mất mát nào.Amaziah asked the prophet: “But what should I do about the hundred talents of silver I paid the Israelite troops?” The prophet replied, “The Lord is capable of giving you more than that.”

¹⁰Vậy, A-ma-xia phân rẽ đạo binh đã từ Ép-ra-im đến cùng người, cho chúng trở về nhà; tại cớ ấy, chúng giận Giu-đa lắm, và trở về nhà lấy làm nóng giận phừng.So Amaziah dismissed the troops that had come to him from Ephraim and sent them home. They were very angry at Judah and returned home incensed.

¹¹A-ma-xia làm dạn dĩ, kéo dân sự mình đến trũng Muối, đánh một vạn người của dân Sê-i-rơ.Amaziah boldly led his army to the Valley of Salt, where he defeated 10,000 Edomites.

¹²Dân Giu-đa bắt sống một vạn người đem chúng nó lên trên chót hòn đá, rồi từ trên chót hòn đá xô chúng nó xuống, thảy đều bị giập chết hết.The men of Judah captured 10,000 men alive. They took them to the top of a cliff and threw them over. All the captives fell to their death.

¹³Còn đạo binh mà A-ma-xia khiến trở về, không cho đi ra trận với mình, thì xông vào các thành Giu-đa, từ Sa-ma-ri cho đến Bết-Hô-rôn, đánh giết ba ngàn người tại đó, và cướp lấy nhiều của cải.Now the troops Amaziah had dismissed and had not allowed to fight in the battle raided the cities of Judah from Samaria to Beth Horon. They killed 3,000 people and carried off a large amount of plunder.

¹⁴Khi A-ma-xia đánh được dân Ê-đôm trở về, thì đem các thần của dân Sê-i-rơ về, lập lên làm thần của mình, quì lạy trước mặt chúng nó, và đốt hương cho.Study✕Các thần của dân bị chinh phục — Sau khi đánh bại dân Ê-đôm, A-ma-xia đem các thần của chúng về và thờ lạy chúng—những vị thần vừa mới bị đánh bại bởi tay vua. Vua đã quỳ lạy trước những thần tượng vô năng và thất trận.When Amaziah returned from defeating the Edomites, he brought back the gods of the people of Seir and made them his personal gods. He bowed down before them and offered them sacrifices.

¹⁵Vì vậy, cơn thạnh nộ của Đức Giê-hô-va nổi lên cùng A-ma-xia, Ngài sai một đấng tiên tri đến nói với người rằng: Cớ sao ngươi đi cầu các thần không giải cứu được dân tộc thờ lạy chúng nó khỏi tay ngươi?The Lord was angry at Amaziah and sent a prophet to him, who said, “Why are you following these gods that could not deliver their own people from your power?”

¹⁶Xảy khi đấng tiên tri tâu với vua, thì vua bảo người rằng: Ta há lập ngươi làm mưu sĩ cho vua sao? Hãy thôi đi, kẻo ta đánh ngươi chăng Đấng tiên tri bèn thôi, và nói rằng: Tôi biết rằng Đức Giê-hô-va đã quyết định hủy diệt vua, bởi vì vua đã làm điều ấy, và không nghe lời tôi.While he was speaking, Amaziah said to him, “Did we appoint you to be a royal counselor? Stop prophesying or else you will be killed!” So the prophet stopped, but added, “I know that the Lord has decided to destroy you, because you have done this thing and refused to listen to my advice.”

¹⁷A-ma-xia, vua Giu-đa, mưu nghị rồi, thì sai đến Giô-ách, con trai Giô-a-cha, cháu Giê-hu, vua Y-sơ-ra-ên, mà nói rằng: Hãy đến, để chúng ta thấy nhau.After King Amaziah of Judah consulted with his advisers, he sent this message to the king of Israel, Joash son of Jehoahaz, the son of Jehu, “Come, face me on the battlefield.”

¹⁸Giô-ách, vua Y-sơ-ra-ên, sai sứ đến A-ma-xia, vua Giu-đa, mà nói rằng: Cây gai ở Li-ban có sai đến nói với cây bá hương ở Li-ban rằng: Hãy gả con gái ngươi cho con trai ta làm vợ. Song có một con thú đồng ở Li-ban đi ngang qua, giày đạp cây gai đi.Study✕Cây gai và cây bá hương — Giô-ách dùng một câu đố: một con thú hoang giẫm nát cây gai. Ông nói rằng A-ma-xia, dù kiêu ngạo sau khi đánh thắng Ê-đôm, cũng chỉ là một cây gai bị một thế lực mạnh hơn nhổ sạch.King Joash of Israel sent this message back to King Amaziah of Judah, “A thorn bush in Lebanon sent this message to a cedar in Lebanon, ‘Give your daughter to my son as a wife.’ Then a wild animal of Lebanon came by and trampled down the thorn bush.

¹⁹Ngươi nói: Nầy ta đã đánh Ê-đôm! Lòng ngươi lại tự cao tự khoe. Bây giờ, khá ở trong nhà ngươi, cớ sao làm cho mình mắc họa, và khiến cho ngươi và Giu-đa phải sa ngã?You defeated Edom and it has gone to your head. Gloat over your success, but stay in your palace. Why bring calamity on yourself? Why bring down yourself and Judah along with you?”

²⁰A-ma-xia không nghe lời, vì điều đó do ý Đức Chúa Trời, để phó chúng vào tay kẻ thù nghịch, bởi vì chúng có tìm kiếm các thần của Ê-đôm.Study✕Ý muốn của Đức Chúa Trời trong sự từ chối — A-ma-xia chọn bỏ qua lời cảnh báo. Văn bản chép rằng điều này đến từ Đức Chúa Trời như một sự phán xét vì tội thờ hình tượng của vua. Đức Chúa Trời phó những kẻ từ chối Ngài vào sự phán xét.But Amaziah did not heed the warning, for God wanted to hand them over to Joash because they followed the gods of Edom.

²¹Giô-ách, vua Y-sơ-ra-ên, kéo lên; người và A-ma-xia, vua Giu-đa, bèn thấy nhau tại Bết-Sê-mết trong xứ Giu-đa.So King Joash of Israel attacked. He and King Amaziah of Judah faced each other on the battlefield in Beth Shemesh of Judah.

²²Quân Giu-đa bị quân Y-sơ-ra-ên đánh đuổi, bèn chạy trốn, ai về trại nấy.Judah was defeated by Israel, and each man ran back home.

²³Tại Bết-Sê-mết, Giô-ách vua Y-sơ-ra-ên, bắt A-ma-xia, vua Giu-đa, con trai Giô-ách, cháu Giô-a-cha, điệu người về Giê-ru-sa-lem; đoạn người phá vách thành từ cửa Ép-ra-im cho đến cửa Góc, một khúc dài bốn trăm thước.King Joash of Israel captured King Amaziah of Judah, son of Joash son of Jehoahaz, in Beth Shemesh and brought him to Jerusalem. He broke down the wall of Jerusalem from the Gate of Ephraim to the Corner Gate – a distance of about six hundred feet.

²⁴Người lấy hết vàng, bạc, và những khí dụng ở trong đền của Đức Chúa Trời, có Ô-bết-Ê-đôm coi giữ, cùng các bửu vật của cung vua; người cũng bắt kẻ cầm làm tin, rồi trở về Sa-ma-ri.He took away all the gold and silver, all the items found in God’s temple that were in the care of Obed-Edom, the riches in the royal palace, and some hostages. Then he went back to Samaria.

²⁵A-ma-xia, con trai Giô-ách, vua Giu-đa còn sống mười lăm năm nữa, sau khi Giô-ách, con trai Giô-a-cha, vua Y-sơ-ra-ên, đã băng hà.King Amaziah son of Joash of Judah lived for fifteen years after the death of King Joash son of Jehoahaz of Israel.

²⁶Các công việc khác của A-ma-xia từ đầu đến cuối, đều đã chép trong sách các vua Giu-đa và Y-sơ-ra-ên.The rest of the events of Amaziah’s reign, from start to finish, are recorded in the Scroll of the Kings of Judah and Israel.

²⁷Vả từ khi A-ma-xia xây bỏ Đức Giê-hô-va về sau, thì có người phản nghịch cùng người tại Giê-ru-sa-lem, người bèn chạy trốn đến La-ki; song người ta sai đuổi theo người đến La-ki, và giết người tại đó.From the time Amaziah turned from following the Lord, conspirators plotted against him in Jerusalem, so he fled to Lachish. But they sent assassins after him and they killed him there.

²⁸Đoạn người ta có chở thây người về trên ngựa, chôn người tại trong thành Giu-đa chung cùng các tổ phụ người.His body was carried back by horses, and he was buried in Jerusalem with his ancestors in the City of David.