1 Các Vua 3

¹Sa-lô-môn kết thân với Pha-ra-ôn, vua Ê-díp-tô, cưới con gái người, rước nàng về thành Đa-vít, đợi xây cất xong cung điện riêng mình, đền của Đức Giê-hô-va, và tường thành chung quanh Giê-ru-sa-lem.Étude✕Con gái Pha-ra-ôn — Hôn nhân của Sa-lô-môn đã củng cố một liên minh chính trị với Ê-díp-tô. Điều này bắt đầu một hình mẫu hôn nhân với người ngoại quốc, sau này đã khiến lòng ông hướng về các thần khác.(1SA 11:1)Solomon made an alliance by marriage with Pharaoh, king of Egypt; he married Pharaoh’s daughter. He brought her to the City of David until he could finish building his residence and the temple of the Lord and the wall around Jerusalem.

²Dân sự hãy còn dâng của lễ trên các nơi cao, vì cho đến bấy giờ chưa có xây cất đền nào cho danh Đức Giê-hô-va.Étude✕Các nơi cao — Các 'nơi cao' (tiếng Hê-bơ-rơ là bamot) là các đền thờ ngoài trời tại địa phương, thường ở trên đồi. Trước khi có đền thờ, chúng là những nơi phổ biến để dâng của lễ, nhưng chúng có thể dễ dàng pha trộn các thực hành ngoại giáo.Now the people were offering sacrifices at the high places, because in those days a temple had not yet been built to honor the Lord.

³Sa-lô-môn kính mến Đức Giê-hô-va, và đi theo các luật lệ của Đa-vít, cha mình; song người dâng của lễ và xông hương tại trên nơi cao.Solomon demonstrated his loyalty to the Lord by following the practices of his father David, except that he offered sacrifices and burned incense on the high places.

⁴Vua đi đến Ga-ba-ôn đặng dâng của lễ tại đó, vì nơi cao ấy là trọng nhất; trên bàn thờ đó Sa-lô-môn dâng một ngàn con sinh làm của lễ thiêu.Étude✕Tại sao lại là Ga-ba-ôn? — Ga-ba-ôn là nơi cao trọng nhất vì trại tạm thờ của Môi-se đã được dựng tại đó. Việc thờ phượng của Sa-lô-môn tại Ga-ba-ôn là hướng về Đức Giê-hô-va tại đền tạm hiện có của Y-sơ-ra-ên.The king went to Gibeon to offer sacrifices, for it had the most prominent of the high places. Solomon would offer up a thousand burnt sacrifices on the altar there.

⁵Tại Ga-ba-ôn, lúc ban đêm, Đức Giê-hô-va hiện đến cùng Sa-lô-môn trong cơn chiêm bao, và phán với người rằng: Hãy xin điều gì ngươi muốn ta ban cho ngươi.One night in Gibeon the Lord appeared to Solomon in a dream. God said, “Tell me what I should give you.”

⁶Sa-lô-môn thưa rằng: Chúa đã lấy ơn lớn đãi kẻ tôi tớ Chúa, là Đa-vít, cha tôi, theo như người lấy sự trung tín, sự công bình và lòng ngay trọn vẹn mà đi trước mặt Đức Giê-hô-va; lại Chúa có giữ ơn lớn ấy cho người, mà ban cho người một con trai ngồi trên ngai của người, y như đã có ngày nay.Solomon replied, “You demonstrated great loyalty to your servant, my father David, as he served you faithfully, properly, and sincerely. You have maintained this great loyalty to this day by allowing his son to sit on his throne.

⁷Giê-hô-va Đức Chúa Trời tôi ôi! bây giờ Chúa đã khiến kẻ tôi tớ Chúa trị vì kế Đa-vít, là cha tôi; nhưng tôi chỉ là một đứa trẻ nhỏ chẳng biết phải ra vào làm sao.Étude✕Thành ngữ 'đứa trẻ nhỏ' — Sa-lô-môn không phải là một đứa trẻ nhỏ theo đúng nghĩa đen. Cụm từ tiếng Hê-bơ-rơ 'na'ar qaton' có nghĩa là một người trẻ tuổi hoặc thiếu kinh nghiệm; ông đang bày tỏ sự khiêm nhường về việc lãnh đạo dân Chúa.Now, O Lord my God, you have made your servant king in my father David’s place, even though I am only a young man and am inexperienced.

⁸Kẻ tôi tớ Chúa ở giữa dân của Chúa chọn, là một dân đông vô số, không thể đếm được.Your servant stands among your chosen people; they are a great nation that is too numerous to count or number.

⁹Vậy, xin ban cho kẻ tôi tớ Chúa tấm lòng khôn sáng, để đoán xét dân sự Ngài và phân biệt điều lành điều dữ; vì ai có thể đoán xét dân rất lớn này của Chúa?Étude✕Tấm lòng khôn sáng — Cụm từ tiếng Hê-bơ-rơ đằng sau 'tấm lòng khôn sáng' theo nghĩa đen là 'tấm lòng biết lắng nghe' (lev shomea). Sa-lô-môn xin một tấm lòng biết lắng nghe để có thể vâng lời Chúa và phân biệt các vụ việc, chứ không chỉ sự thông minh.So give your servant a discerning mind so he can make judicial decisions for your people and distinguish right from wrong. Otherwise no one is able to make judicial decisions for this great nation of yours.”

¹⁰Lời của Sa-lô-môn đẹp lòng Chúa, vì người đã cầu xin sự đó.The Lord was pleased that Solomon made this request.

¹¹Đức Chúa Trời phán với người rằng: Bởi vì ngươi đã cầu xin điều này, mà không xin sự sống lâu, không xin sự giàu có, cũng không xin mạng của những kẻ thù nghịch ngươi, nhưng xin sự thông minh để biết xét đoán,God said to him, “Because you asked for the ability to make wise judicial decisions, and not for long life, or riches, or vengeance on your enemies,

¹²nầy, ta đã làm theo lời cầu xin của ngươi, ban cho ngươi tấm lòng khôn ngoan thông sáng đến đỗi trước ngươi chẳng có ai bằng, và sau ngươi cũng sẽ chẳng có ai ngang.I grant your request, and give you a wise and discerning mind superior to that of anyone who has preceded or will succeed you.

¹³Vả lại, ta cũng đã ban cho ngươi những điều ngươi không xin, tức là sự giàu có và sự vinh hiển, đến đỗi trọn đời ngươi, trong vòng các vua, sẽ chẳng có ai giống như ngươi.Furthermore, I am giving you what you did not request – riches and honor so that you will be the greatest king of your generation.

¹⁴Lại nếu ngươi đi trong đường lối ta, gìn giữ luật pháp và điều răn ta, như Đa-vít, cha ngươi, đã đi, thì ta sẽ khiến cho ngươi được sống lâu ngày thêm.If you follow my instructions by obeying my rules and regulations, just as your father David did, then I will grant you long life.”

¹⁵Bấy giờ, Sa-lô-môn thức dậy, thấy là một điềm chiêm bao. Người trở về Giê-ru-sa-lem, đứng trước mặt hòm giao ước của Đức Giê-hô-va, dâng của lễ thiêu cùng của lễ thù ân, và đãi tiệc cho hết thảy tôi tớ mình.Solomon then woke up and realized it was a dream. He went to Jerusalem, stood before the ark of the Lord’s covenant, offered up burnt sacrifices, presented peace offerings, and held a feast for all his servants.

¹⁶Bấy giờ, có hai con bợm đến cùng vua, đứng trước mặt vua.Then two prostitutes came to the king and stood before him.

¹⁷Một đứa nói: Chúa tôi ôi! người đàn bà này và tôi ở chung nhau một nhà, và tôi đẻ bên người trong nhà đó.One of the women said, “My master, this woman and I live in the same house. I had a baby while she was with me in the house.

¹⁸Sau ba ngày, người này cũng đẻ; chúng tôi ở chung nhau, chẳng một người lạ nào ở với chúng tôi trong nhà; chỉ có hai chúng tôi ở đó mà thôi.Then three days after I had my baby, this woman also had a baby. We were alone; there was no one else in the house except the two of us.

¹⁹Lúc ban đêm, con trai của người nầy chết, bởi vì người đã nằm đè trên nó.This woman’s child suffocated during the night when she rolled on top of him.

²⁰Đêm khuya người chổi dậy, và trong khi con đòi vua ngủ, thì người lấy con trai tôi khỏi bên tôi, mà để nó nằm trong lòng mình; rồi đặt con trai chết của nó nằm trong lòng tôi.She got up in the middle of the night and took my son from my side, while your servant was sleeping. She put him in her arms, and put her dead son in my arms.

²¹Sáng sớm, tôi thức dậy đặng cho con trai tôi bú, thì thấy nó đã chết; nhưng sáng rõ, tôi nhìn nó kỹ càng, thấy chẳng phải là con trai tôi đã đẻ.I got up in the morning to nurse my son, and there he was, dead! But when I examined him carefully in the morning, I realized it was not my baby.”

²²Người đàn bà kia trả lời rằng: Không phải vậy; vì đứa sống là con trai tao, đứa chết là con trai mầy. Song đàn bà này nói: Không phải vậy đâu; đứa chết là con trai mầy, còn đứa sống là con trai tao. Hai người cãi nhau như vậy trước mặt vua.The other woman said, “No! My son is alive; your son is dead!” But the first woman replied, “No, your son is dead; my son is alive.” Each presented her case before the king.

²³Vua bèn phán rằng: Người này nói: Đứa còn sống là con trai tao, và đứa chết là con trai mầy. Người kia nói: Không phải vậy đâu; song con trai mầy ấy là đứa chết, và con trai tao ấy là đứa sống.The king said, “One says, ‘My son is alive; your son is dead,’ while the other says, ‘No, your son is dead; my son is alive.’”

²⁴Vua bèn tiếp rằng: Vậy, hãy đem cho ta một cây gươm. Người ta đem cho vua một cây gươm.The king ordered, “Get me a sword!” So they placed a sword before the king.

²⁵Vua lại phán: Hãy chia đứa trẻ sống làm hai; phân nửa cho người nầy và phân nửa cho người kia.The king then said, “Cut the living child in two, and give half to one and half to the other!”

²⁶Nhưng mẹ của đứa trẻ sống, vì gan ruột cảm động thương yêu con mình, bèn tâu với vua rằng: Ôi chúa tôi! Xin hãy cho người kia con trẻ sống, chớ giết nó. Nhưng người kia nói rằng: Nó sẽ chẳng thuộc về tao, cũng chẳng thuộc về mầy; hãy chia nó đi.Étude✕Gan ruột cảm động — Theo thành ngữ tiếng Hê-bơ-rơ, 'gan ruột' đại diện cho những cảm xúc sâu sắc. Lòng trắc ẩn của người mẹ thật đã ấm áp yêu thương con mình, làm lộ danh tính của bà trong bài thử thách của vua.The real mother spoke up to the king, for her motherly instincts were aroused. She said, “My master, give her the living child! Whatever you do, don’t kill him!” But the other woman said, “Neither one of us will have him! Let them cut him in two!”

²⁷Bấy giờ, vua cất tiếng phán rằng: Hãy cho người nầy đứa trẻ sống, chớ giết nó ấy là mẹ nó.The king responded, “Give the first woman the living child; don’t kill him. She is the mother.”

²⁸Cả Y-sơ-ra-ên đều nghe sự đoán xét mà vua đã làm, thì bắt kính sợ vua, vì thấy trong lòng người có sự khôn ngoan của Đức Chúa Trời đặng xử đoán công bình.When all Israel heard about the judicial decision which the king had rendered, they respected the king, for they realized that he possessed supernatural wisdom to make judicial decisions.